Bài viết từ Nguyễn Thị Thái Uyên
Video: Kênh Youtube chính thức của Bảo tàng Dân gian Quốc gia Hàn Quốc

Một triển lãm đặc biệt giới thiệu tổng quan về văn hóa dân gian và đời sống của Bắc Hàn vừa khai mạc tại Seoul.

Bảo tàng Dân gian Quốc gia Hàn Quốc đang đón khách tham quan đến với triển lãm đặc biệt “ZERO: Gặp gỡ Bắc Hàn trên hành trình khám phá văn hóa dân gian”, khai mạc ngày 12/8.

Triển lãm giới thiệu văn hóa đời sống và nét thẩm mỹ đặc trưng của các vùng miền thuộc Bắc Hàn, với trọng tâm là 346 hiện vật dân gian thuộc 316 bộ sưu tập về Bắc Hàn trước ngày Giải phóng 15/8/1945 do bảo tàng lưu giữ. Đặc biệt, một số hiện vật lần đầu tiên được đưa ra khỏi kho lưu trữ sau 80 năm để giới thiệu đến công chúng.

Từ “ZERO” trong tên gọi của triển lãm mang ý nghĩa là điểm khởi đầu cho một góc nhìn mới, tạm gác lại những nhận thức và định kiến sẵn có về Bắc Hàn. Triển lãm hướng đến việc nhìn nhận Bắc Hàn không phải như một thực thể xa lạ, mà là một đời sống khác được hình thành trên cùng nền tảng lịch sử và văn hóa.



Ngay khi bước vào không gian triển lãm, sáu “tháp lưu trữ” cao sừng sững lập tức thu hút ánh mắt của khách tham quan. Cách bài trí này được lấy cảm hứng từ kho lưu trữ mở của Bảo tàng Dân gian Quốc gia Hàn Quốc tại Paju. Khách tham quan có thể di chuyển giữa các tháp như đang dạo bước giữa những tòa nhà cao tầng, đồng thời ngắm nhìn ở cự ly gần nhiều hiện vật dân gian của Bắc Hàn như đồ dùng sinh hoạt và sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Mặt ngoài của các tháp còn được tận dụng làm màn hình trình chiếu những video liên quan trong suốt quá trình tham quan.

Triển lãm lần lượt giới thiệu những nét văn hóa đặc trưng của các vùng Hwanghae-do, Gaeseong, Pyeongan-do và Hamgyeong-do qua các tư liệu dân gian, đưa người xem đến gần hơn với đời sống thường nhật của người dân nơi đây. Những chiếc mặt nạ Bongsan, Gangnyeong, Haeju và mặt nạ múa sư tử Bukcheong tái hiện không khí náo nhiệt, hứng khởi của cộng đồng, trong khi bàn haeju và rương bandaji thể hiện vẻ đẹp của nghề thủ công gắn với đời sống. Những món ăn vẫn quen thuộc hiện nay như mì lạnh Bình Nhưỡng và bánh xếp Gaeseong cũng cho thấy những nét văn hóa đời sống mà hai miền Nam - Bắc đã cùng chia sẻ.



Khu vực trung tâm của triển lãm trưng bày 88 bình gốm Haeju được chế tác tại vùng Haeju, tỉnh Hwanghae-do. Khác với các loại onggi (đồ gốm đất nung truyền thống) thông thường, bình gốm Haeju được dùng trong nhà, thường đặt ở sảnh chính daecheongmaru hoặc gian chứa thức ăn, đồng thời cũng đóng vai trò như vật trang trí thể hiện sự sung túc của gia đình. Đặc trưng của loại bình này là sự kết hợp giữa kiểu dáng chắc chắn, thiết thực của onggi và vẻ thanh nhã, trong trẻo của đồ sứ trắng hoa lam. Những họa tiết đa dạng như hoa mẫu đơn, cá và hoa cúc trên bình gửi gắm ước nguyện về phú quý, thịnh vượng và trường thọ.



Triển lãm cũng dành một phần đáng kể cho các tư liệu về núi Geumgang, danh thắng từ lâu nổi tiếng với phong cảnh tuyệt đẹp. Từ du ký, bản đồ, bình phong cho đến album ảnh, bưu thiếp và thẻ đánh dấu trang sách được sản xuất làm quà lưu niệm du lịch thời cận đại, khách tham quan có thể tìm hiểu các hiện vật lưu giữ nhiều dấu ấn về núi Geumgang qua các thời kỳ. Đáng chú ý, tác phẩm “Vách đá Đại Thánh đường” (Cathedral Cliffs) của họa sĩ người Mỹ Lilian Miller, được sáng tác sau chuyến đi tới núi Geumgang, cho thấy danh thắng này dưới góc nhìn của một người nước ngoài. Miller đã ví những vách đá kỳ vĩ có hình thù độc đáo của núi Geumgang với một thánh đường phương Tây.



Dù ở rất gần, Bắc Hàn từ lâu vẫn là một vùng đất xa lạ. Triển lãm lần lượt dẫn dắt người xem khám phá văn hóa các vùng miền ở Bắc Hàn, đời sống thường nhật của người dân và núi Geumgang trong ký ức chung của hai miền Nam - Bắc, qua đó mở ra cơ hội để khách tham quan nhận ra những nét tương đồng trong những lối sống tưởng chừng khác biệt và tìm lại cội nguồn văn hóa chung.

Triển lãm mở cửa miễn phí tại Phòng Triển lãm Chuyên đề 1 của Bảo tàng Dân gian Quốc gia Hàn Quốc đến ngày 14/2/2027.

uyen81@korea.kr