Bài viết từ Xu Aiying

Viện Dịch thuật Văn học Hàn Quốc đã tổ chức một sự kiện tổng kết những thành tựu trong 30 năm qua và thảo luận về vai trò của dịch giả trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI).

Nhân kỷ niệm 30 năm thành lập, Viện Dịch thuật Văn học Hàn Quốc đã tổ chức “Hội nghị Dịch giả Thế giới 2026” vào ngày 28/8 tại khách sạn Grand Mercure Imperial Palace, quận Gangnam, Seoul.

Trong bài phát biểu chính, Giáo sư Anders Karlsson, chuyên ngành Hàn Quốc học tại Khoa Phương Đông và Châu Phi (SOAS), Đại học London, Anh, đã nhìn lại hành trình văn học Hàn Quốc được giới thiệu rộng rãi tới độc giả toàn cầu và đánh giá sự lan tỏa của văn học Hàn Quốc trên thế giới.

Giáo sư Karlsson chia sẻ: “Tôi nhớ 30 năm trước, khi hỏi tìm sách về Hàn Quốc tại một hiệu sách lớn ở London, tôi được hướng dẫn đến quầy sách Đông Nam Á. Ngày nay, tại các hiệu sách ở London, rất nhiều sách Hàn Quốc được trưng bày ở những vị trí dễ thấy”.

Ông nói thêm: “Tôi muốn chúc mừng các nhà văn Hàn Quốc và tác phẩm của họ đang nhận được sự quan tâm trên toàn thế giới”.

Giáo sư Karlsson cũng là một dịch giả, đã chuyển ngữ các tác phẩm của Lee Mun-yol, Hwang Sok-yong và nhiều nhà văn Hàn Quốc khác sang tiếng Thụy Điển từ những năm 1990. Ông cũng dịch các tác phẩm của Han Kang như “We Do Not Part” và “The White Book” sang tiếng Thụy Điển, góp phần vào thành công của nhà văn tại Giải Nobel Văn học. Tháng 12/2024, tại buổi diễn thuyết của chủ nhân Giải Nobel Văn học ở Viện Hàn lâm Thụy Điển, Stockholm, ông còn chuyển ngữ sang tiếng Thụy Điển bài diễn thuyết “Light and Thread” của Han Kang.



Các diễn giả cho rằng những trải nghiệm mang tính phổ quát của con người được thể hiện trong các tác phẩm chính là yếu tố giúp văn học Hàn Quốc tạo được sự đồng cảm với độc giả toàn cầu.

Trợ lý Giáo sư Cristina Bahon Arnaiz, Khoa Đông Á, Đại học Tự trị Madrid (Tây Ban Nha), cho biết: “Một trong những thành tựu quan trọng thể hiện tính thẩm mỹ của văn học Hàn Quốc là ‘sự đồng cảm’”. Bà nhấn mạnh: “Dù bắt nguồn từ một nền văn hóa và xã hội cụ thể, văn học Hàn Quốc có thể đạt được tính phổ quát thông qua dịch thuật và tạo nên sự đồng cảm với độc giả toàn cầu. Điều này mang ý nghĩa quan trọng dưới góc độ văn học so sánh”.

Các diễn giả cũng thảo luận về vai trò của dịch giả. Giảng viên Irène Thirouin-Jung, Khoa Ngôn ngữ và Văn học Pháp, Đại học Sogang, người dịch văn học Hàn Quốc sang tiếng Pháp, đã chia sẻ kinh nghiệm về những lựa chọn và quyết định trong quá trình dịch thuật. Bà định nghĩa: “Dịch giả là người xây dựng chiến lược, biến đổi văn bản và không ngừng đưa ra những phán đoán mang tính thẩm mỹ”.

Trong kỷ nguyên AI tạo sinh, các cuộc thảo luận về vai trò của dịch giả trở nên cụ thể hơn. Các diễn giả nhất trí rằng khi AI ngày càng nâng cao hiệu quả và khả năng mở rộng của dịch thuật, vai trò của dịch giả con người cần chuyển từ “người truyền tải” sang “người trung gian có đạo đức”.

Giáo sư Sang-Bin Lee, Khoa Biên-Phiên dịch tiếng Anh, Đại học Ngoại ngữ Hàn Quốc, cho biết: “Dịch giả đảm nhận những lĩnh vực mà công nghệ không thể xử lý, đó là mối quan hệ với ‘người khác’, trách nhiệm và sự hồi đáp”. Ông nhấn mạnh: “Dịch giả không chỉ chuyển ngữ văn bản mà còn kiến tạo bối cảnh đạo đức xung quanh văn bản và quyết định tiếng nói của ‘người khác’ cần được truyền tải như thế nào”.

Ông nói thêm: “Trọng tâm của các cuộc thảo luận về dịch thuật không nằm ở sự cạnh tranh giữa con người và AI”, đồng thời cho rằng “tương lai của dịch thuật sẽ được định hình bởi ‘tính thẩm mỹ của sự khác biệt’, dựa trên hai cách tiếp cận khác nhau về dịch thuật”.

Ông nhấn mạnh: “Một bên là dịch thuật công nghệ hướng đến hiệu quả và khả năng mở rộng, bên còn lại là dịch thuật mang tính đạo đức, đề cao trách nhiệm và sự hồi đáp. Hai hình thức này không bao giờ có thể giống nhau”.

xuaiy@korea.kr