Bài viết từ Oh Jung Eun

Ngày 2/10 vừa qua, Cung điện Deoksugung vốn nhộn nhịp du khách đến thưởng ngoạn mùa thu đã biến thành sân khấu tái hiện những hoạt động ngoại giao kịch tính của Đế quốc Đại Hàn cách đây 125 năm.

Sự kiện “Tái hiện nghi lễ Hoàng đế Đế quốc Đại Hàn tiếp đón công sứ nước ngoài” diễn ra hôm đó đã tái hiện cảnh Hoàng đế Gojong tiếp đón các công sứ nước ngoài. Chương trình được tổ chức thường niên vào mùa thu kể từ năm 2010.

Năm nay, nhân kỷ niệm 140 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Hàn Quốc – Pháp, chương trình lấy bối cảnh năm 1901 với sự xuất hiện của Công sứ Pháp Victor Collin de Plancy và Quyền Công sứ Anh John Harington Gubbins. Vào thời điểm đó, Đế quốc Đại Hàn đang nỗ lực tăng cường chủ quyền quốc gia bằng cách đẩy mạnh hoạt động ngoại giao, chuyển từ cơ chế một công sứ kiêm nhiệm nhiều quốc gia sang cử các công sứ chuyên trách đến Anh, Pháp và Đức. Để thực hiện mục tiêu này, việc duy trì quan hệ ngoại giao chặt chẽ với các công sứ nước ngoài thường trú tại Hàn Quốc đóng vai trò đặc biệt quan trọng.


Những người tham gia hóa thân thành phóng viên của “Đoàn phóng viên Đại Hàn”, đeo băng tay phóng viên, mang theo sổ tay và bút hoặc sử dụng ứng dụng chuyên dụng để trực tiếp tác nghiệp, thu thập thông tin.

Tại điện Hamnyeongjeon, các công sứ nước ngoài yết kiến Hoàng đế Gojong và cúi người chào ba lần thay vì thực hiện nghi thức đại lễ quỳ lạy. Đây có lẽ là cách vừa thể hiện sự tôn trọng đối với các công sứ nước ngoài, vừa gìn giữ lễ nghi truyền thống của Hàn Quốc.

Tiếp đó, tại điện Jeonggwanheon, các cuộc trao đổi ngoại giao chuyên sâu tiếp tục diễn ra. Hyeon Sang-geon, người thông thạo tiếng Pháp và phụ trách công tác ngoại giao, cùng Lee Han-eung, người dự kiến sang Anh tháp tùng Công sứ Min Yeong-don, đã thảo luận với các công sứ nước ngoài. Những cuộc trao đổi này cho thấy sự đan xen phức tạp về lợi ích giữa các cường quốc xoay quanh Đế quốc Đại Hàn. Pháp, khi đó là đồng minh của Nga, coi trọng việc duy trì thế cân bằng quyền lực ở Đông Á, không để bất kỳ quốc gia nào độc chiếm quyền kiểm soát bán đảo Triều Tiên. Trong khi đó, Anh ngày càng xích lại gần Nhật Bản do lo ngại sự mở rộng ảnh hưởng của Nga tại Đông Á.

Giữa sự cạnh tranh ảnh hưởng của các cường quốc, Đế quốc Đại Hàn đã nỗ lực bảo vệ vị thế trung lập và nền độc lập của mình. Lee Han-eung giải thích: “Tôi nghe nói hành trình đến Anh mất khoảng hai đến ba tháng. Chúng tôi vượt chặng đường xa xôi ấy để trực tiếp truyền đạt lập trường của Đế quốc Đại Hàn mà không phải qua trung gian, đồng thời tận mắt tìm hiểu tình hình tại Anh và châu Âu”.


Sự kiện cũng giới thiệu những hoạt động giao lưu văn hóa giữa Đế quốc Đại Hàn và Pháp. Năm 1888, Tổng thống Pháp Sadi Carnot đã tặng Hoàng đế Gojong một món đồ gốm sứ Sèvres. Để đáp lễ, Hoàng đế Gojong gửi tặng Pháp tác phẩm thủ công mỹ nghệ mang tên “Banhwa”, được chế tác từ gỗ, kim loại và đá quý.

Công sứ Collin de Plancy, người có kiến thức sâu rộng về gốm sứ, đã đóng vai trò quan trọng trong hoạt động giao lưu văn hóa này. Trong thời gian ở Hàn Quốc, ông đã sưu tầm khoảng 2.000 hiện vật văn hóa. Tại Triển lãm Thế giới Paris năm 1900, ông còn trưng bày các hiện vật gốm sứ trong bộ sưu tập của mình cùng quyển thứ hai của tác phẩm “Jikji Simche Yojeol” (gọi tắt là Jikji). Sau đó, Jikji được giới thiệu tại triển lãm kỷ niệm Năm Quốc tế Sách tổ chức ở Paris năm 1972 và được công nhận là cuốn sách cổ nhất thế giới được in bằng kỹ thuật chữ rời kim loại, ra đời sớm hơn Kinh thánh Gutenberg của Đức 78 năm.

Sau khi nghi lễ tiếp đón kết thúc, một buổi yến tiệc hoành tráng đã diễn ra tại sân phía trước điện Jeukjodang và Junmyeongdang. Mở đầu là phần trình diễn của đội quân nhạc Đế quốc Đại Hàn, tiếp nối bằng biểu diễn múa kiếm cung đình, múa sư tử và Pogurak – điệu múa cung đình kết hợp vũ đạo với trò chơi tung bóng. Trong đó, màn múa sư tử nhận được sự hưởng ứng nồng nhiệt nhất. Mỗi khi những chú sư tử bật nhảy lên cao, khán giả lại đồng thanh hô vang “Eolssu!” (Hay quá!) theo nhịp điệu, khiến bầu không khí thêm náo nhiệt.

Lim Seong-eun, một khách tham dự, chia sẻ: “Tôi có cảm giác như mình đang sống trong một giai đoạn lịch sử”. Một khách khác, Kang Bu-hee, cho biết: “Việc đeo băng tay phóng viên và viết bài ngay trong lúc theo dõi sự kiện khiến tôi càng nhập tâm hơn. Dù không biết rõ bối cảnh lịch sử lúc bấy giờ, tôi vẫn có thể dễ dàng hiểu được câu chuyện qua các màn tái hiện. Tôi cũng rất thích sự đa dạng của các tiết mục biểu diễn, từ âm nhạc đến múa”.

Như lời Công sứ Gubbins từng nói: “Đằng sau những lời tuyên bố về hòa bình và trật tự của mỗi quốc gia luôn là lợi ích của các cường quốc”, Đế quốc Đại Hàn đã phải tìm kiếm con đường bảo vệ vị thế trung lập và nền độc lập giữa bối cảnh ngoại giao đầy những lợi ích đan xen của các cường quốc. Giờ đây, sau 125 năm, những câu chuyện lịch sử ấy một lần nữa được tái hiện và để lại dấu ấn trong lòng những người đến thăm Cung điện Deoksugung hôm đó.

cloveroh@korea.kr