Bài viết từ Phóng viên danh dự Korea.net<font color="#4f81bd"> Vũ Đỗ Hải Hà</font>

Khi sự giá lạnh nhường chỗ cho cho hơi ấm lan tỏa khắp đất trời cũng là lúc báo hiệu thời khắc giao mùa đón nhận tiết Lập xuân (Ipchun) vừa tới. Trong ngày này, dù bất kể ở nông thôn hay thành phố, người Hàn thường có phong tục viết nên những lời chúc may mắn (còn gọi là Ipchunchuk) nhằm cầu phúc cho gia đình một năm mới thuận lợi, bình an. Để rõ hơn về văn hóa truyền thống Ipchunchuk độc đáo vừa nêu, hãy cùng mình tìm hiểu đôi nét thông qua bài viết bên dưới nhé!

Trước hết ta cần biết Ipchun mang ý nghĩa như thế nào với người Hàn. Theo đó, Ipchun (chữ Hán: 立春, tiếng Việt: Lập xuân) nghĩa đen là “ngày khởi đầu của mùa xuân”. Tương tự như Tết nguyên đán, Ipchun cũng có nguồn gốc từ Trung Quốc nhưng khác với Tết nguyên đán, Ipchun lại hơi tách biệt với lịch Âm (lịch Dương rơi vào khoảng 4 tháng 2 hằng năm), đồng thời nó tuân theo sự phân chia 24 Tiết khí (tiếng Hàn: 절기, tiếng Anh: Solar terms) trên quỹ đạo Trái đất quay xung quanh Mặt Trời, với Ipchun là 1 trong 8 tiết khí đại diện cho sự thay đổi nhiệt độ, cụ thể bao gồm: Ipchun, Chunbun, Ipha, Haji, Ipchu, Chubun, Ipdong, Dongji. Ipchun không chỉ là “ngày bắt đầu chào đón mùa xuân” mà nó còn gắn liền mật thiết trong nông nghiệp, dự báo một mùa vụ bội thu. Người Hàn tin rằng Ipchun mang đến hi vọng, sự ấm áp cùng những điều tốt lành, xua tan cái lạnh giá, u ám của mùa đông ảm đạm kéo dài.

Đặc biệt, vào ngày Ipchun, một phong tục nổi bật được nhiều gia đình thực hiện (mặc dù, hiện nay chúng đang dần mai một tại các thành phố lớn) đó là viết “lời chúc mừng Lập xuân”, tiếng Hàn gọi là Ipchunchuk (입춘축, chữ Hán: 立春祝) với 2 thành tố bao gồm: Ipchun (Lập xuân) và Chuk (kỉ niệm, chúc tụng). Ngoài ra, Ipchunchuk còn có một số tên khác như: Ipchuncheop, Chunchuk, Ipchunseo, Ipchunbang, Chunbang. Trong quá khứ, tổ tiên người Hàn dùng Ipchunchuk như cách thể hiện những nguyện cầu đẹp đẽ cho năm mới, đồng thời nêu lên mối quan tâm của họ trước mùa vụ tiếp theo. Qua đây, ta dễ dàng nhận ra văn hóa Ipchunchuk khá tương đồng với việc dùng câu đối ngày Tết của người Việt.



Ipchunchuk có nguồn gốc xuất phát bởi phong tục treo bùa gỗ đào ở Trung Quốc: cụ thể, người ta sẽ vẽ hình ảnh (sau này chuyển sang viết tên) 2 vị môn thần là Thần Đồ và Úc Luật (Úc Lũy) lên 2 mảnh gỗ đào rồi treo lên cánh cửa lớn ra vào (quan niệm xưa cho rằng cửa là nơi đón nhận điều tốt lành lẫn sự xui rủi) nhằm mục đích xua đuổi tà khí, đem tới sự thịnh vượng, bình an.

Tuy nhiên, nếu chỉ viết tên 2 vị thần thì thật sự quá đơn điệu, vậy nên đối với Ipchunchuk, người Hàn đã thay thế vào đó bằng những câu thơ chữ Hán ý nghĩa viết theo lối thư pháp nhằm biểu đạt rõ nét hơn tâm nguyện cao đẹp mà gia chủ mong muốn gửi gắm.



Ngày xưa, Ipchunchuk chỉ được các tầng lớp quyền lực như hoàng gia, quý tộc sử dụng. Thông điệp chúc tụng thời Joseon treo trong cung điện gọi là Chuncheopja thường chấp bút bởi quan lại chính phủ. Mặt khác, những gia đình thượng lưu dùng Ipchunchuk dưới dạng những bài thơ cổ hoặc câu thơ hay ca ngợi về mùa xuân để trang trí. Một vài gia đình còn nhờ đến cả các bậc thầy thư pháp viết hộ và gắn chú thích rõ ràng rồi treo lên cây cột bên ngoài cổng nhà.

Phong tục Ipchunchuk duy trì tới tận ngày nay nhưng đơn giản hóa hơn ở thời hiện đại. Người Hàn sẽ sử dụng giấy trắng hình chữ nhật (thay vì xài giấy đỏ như Trung Quốc) và chia thành 2 nửa rồi đề câu chúc, câu đối theo ý thích lên nó, sau đó dán lên cánh cửa hoặc cột nhà. Các câu chúc, câu đối viết tay bằng chữ Hán có thể tuân theo (hoặc không tuân theo) một số quy tắc phổ biến trong thư pháp, miễn chúng thể hiện được ý nghĩa tích cực, phù hợp với không khí vui vẻ của năm mới. Ví dụ về câu thơ, câu đối hay mà người Hàn thường áp dụng vào Ipchunchuk:





Văn hóa Ipchunchuk đã trở thành một nét đẹp truyền thống mang tính tinh thần cao, thể hiện khát vọng tích cực mà người Hàn mong muốn gửi gắm trong dịp đầu xuân. Giữ gìn và coi trọng Ipchunchuk là việc nên thực hiện đối với các thế hệ hiện nay nhằm mục đích bảo tồn, lưu truyền những bản sắc dân tộc độc đáo của đất nước Hàn Quốc.

hrhr@korea.kr

* Bài viết này đã được viết bởi một phóng viên danh dự của Korea.net. Đoàn phóng viên danh dự chúng tôi có mặt ở khắp nơi trên thế giới, và họ luôn nỗ lực để chia sẻ tình yêu và lòng nhiệt huyết đối với tất cả mọi thứ của Hàn Quốc với Korea.net.