Bài viết từ Phóng viên danh dự Korea.net<font color="#4f81bd"> Lưu Thị Thu Loan</font>

Những sản phẩm thủ công truyền thống Hàn Quốc luôn nhận được sự quan tâm yêu mến bởi vẻ đẹp và giá trị vốn có của nó. Cùng với đó, sức ảnh hưởng đến từ các K-content đã, đang góp phần quảng bá vẻ đẹp của các sản phẩm này đến với đông đảo công chúng. Đặc biệt, nổi bật trong năm 2025, sau khi bộ phim “KPop Demon Hunters” (tựa Việt: Thợ săn quỷ Kpop) gây bão toàn cầu, không ít khán giả quốc tế đã không ngừng bàn tán trước sức hút đến từ những phụ kiện xuất hiện trong tác phẩm như Norigae hay nút thắt truyền thống tinh tế của Hàn Quốc - Maedeup.

Nghệ nhân Hàn Quốc Sijae Kim - người nắm giữ danh hiệu Isuja (이수자)* Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia về Nút thắt truyền thống Hàn Quốc Maedeup (매듭) đã luôn nỗ lực lan tỏa vẻ đẹp loại hình nghệ thuật này đến với mọi người. Những tác phẩm của cô ghi dấu ấn nhờ hình dáng đa dạng, màu sắc phong phú cùng độ chi tiết cao. Với cô, nút thắt không chỉ đơn thuần là một loại hình nghệ thuật thủ công mà còn là nơi tài năng và tư duy nghệ thuật của nữ nghệ nhân được thăng hoa.


Trong cuộc phỏng vấn bằng email cùng phóng viên danh dự Korea.net đến từ Việt Nam, nghệ nhân Sijae Kim đã bàn về quá trình làm nên những chiếc nút thắt truyền thống xinh đẹp của Hàn Quốc. Đồng thời, những góc nhìn của cô trước tác động của K-content đến Maedeup, những giá trị văn hóa mà Maedeup truyền tải hay những sản phẩm do cô thực hiện cho dịp Chuseok đều được nghệ nhân chân thành chia sẻ thông qua cuộc phỏng vấn này.



PV: Hành trình đưa nghệ nhân đến với nút thắt truyền thống (Maedeup) là một hành trình như thế nào?

Trong thời gian học đại học chuyên ngành Mỹ thuật, tôi lần đầu tiên tiếp xúc với nút thắt như một cách để mở rộng phương pháp biểu đạt của mình. Và rồi khi bước vào hành trình xây dựng tổ ấm và nuôi dạy con cái, mỗi khi có những phút giây tĩnh lặng, tôi lại tìm về với những sợi dây và tiếp tục đan dệt đam mê với nút thắt. Sau đó, tôi quyết định học cao học chuyên ngành Lịch sử trang phục - nơi tôi nghiên cứu về tính thẩm mỹ, biểu tượng của nút thắt trên trang phục và đồ trang trí truyền thống của Hàn Quốc.

Khi công việc thủ công hàng ngày kết hợp với nghiên cứu học thuật, nút thắt không còn đơn thuần là một sở thích mà dần dần trở thành một con đường quan trọng trong cuộc đời tôi. Thầy tôi, người nắm giữ danh hiệu Boyuja (보유자) Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia, thường nói: “Nút thắt là 禮道 - cách ứng xử và phép tắc”. Tôi cũng coi nút thắt là cách thể hiện tinh thần của cuộc sống và cứ thế, tôi tiếp tục công việc của mình với tâm niệm đó.



PV: Nút thắt truyền thống có ý nghĩa gì trong văn hóa Hàn Quốc và ngày nay, chúng thường được sử dụng ra sao?

Nút thắt đã là một kỹ thuật phổ biến trên toàn thế giới từ thời cổ đại. Tuy nhiên, việc lựa chọn vật liệu, màu sắc, tên gọi và cách sử dụng của chúng lại tiết lộ bản sắc văn hóa của mỗi cộng đồng.

Ở Hàn Quốc, nút thắt được sử dụng trong cuộc sống hàng ngày cho cả mục đích thực tế lẫn trang trí. Không chỉ đơn thuần dùng để buộc các vật thể, nút thắt Hàn Quốc còn mang theo những lời chúc sức khỏe, hạnh phúc và thành công cho người sử dụng. Trong thời đại phân cấp xã hội nghiêm ngặt, nút thắt và đồ trang trí cũng đóng vai trò là biểu tượng của địa vị xã hội.

Ngày nay, bên cạnh việc tiếp nối giá trị truyền thống, nút thắt còn được ứng dụng trong bối cảnh hiện đại như xuất hiện trong thời trang, thiết kế và nghệ thuật. Nhờ vậy, nút thắt không chỉ thuộc về quá khứ mà còn tiếp tục tồn tại như một nhịp cầu kết nối thời gian và văn hóa.

PV: Có những loại nút thắt truyền thống Hàn Quốc nào và làm thế nào để phân biệt chúng?

Nút thắt truyền thống Hàn Quốc đặc trưng bởi việc kết hợp và lặp lại khoảng ba mươi nút thắt cơ bản theo chiều dọc để tạo thành một vật thể hoàn chỉnh.

Nhiều nút thắt trong số này được lấy cảm hứng từ thiên nhiên:
- Hình dáng thực vật như: Nút nụ sen (연봉), Nút cá chạch (생쪽), Nút hoa cúc (국화) và Nút hoa mai (매화)
- Hình dáng động vật như: Nút bướm (나비), Nút ve sầu (매미) và Nút gà con (병아리)

PV: Những chất liệu nào được sử dụng để làm nút thắt và sợi dây dùng để tạo nên nó có đặc điểm gì đặc biệt?

Chất liệu chính là sợi tơ mảnh hơn sợi tóc người. Nhiều sợi tơ được xoắn lại với nhau để tạo thành dây, sau đó được dùng để tạo thành nút thắt. Tua rua thường được thêm vào để hoàn thiện sản phẩm.

Lụa được nhuộm bằng các sắc màu tự nhiên, tạo nên những gam màu mang vẻ đẹp riêng biệt, được kết tinh từ thời gian và thiên nhiên. Khi làm việc với nguyên liệu tự nhiên, bên cạnh sự kiên nhẫn và chú tâm, người thợ còn có thể cảm nhận niềm vui từ những món quà bất ngờ mà thiên nhiên ban tặng. Theo nghĩa này, nút thắt là thành quả của mối giao hòa giữa thiên nhiên và bàn tay sáng tạo của con người.



PV: Các bước cơ bản để làm nút thắt là gì? Chị gợi ý loại nào cho người mới bắt đầu?

Quy trình làm nút thắt được thực hiện theo một trình tự từ khâu chuẩn bị → tạo hình → hoàn thiện.

- Đầu tiên, lụa được nhuộm màu, sau đó các sợi tơ mảnh được kết hợp để tạo thành những sợi dây có độ dày như mong muốn.
- Các sợi dây đó được đan xen vào nhau để hình thành hoa văn, tạo nên sự cân đối và đối xứng.
- Cuối cùng, nút được siết chặt bằng dùi để cố định hình dạng, rồi gắn thêm tua rua hoặc các chi tiết trang trí khác để hoàn thiện tác phẩm.

Việc thắt nút không cần dụng cụ đặc biệt, chỉ cần dây và dùi là ai cũng đều có thể bắt đầu. Đối với người mới bắt đầu, tôi khuyên bạn nên bắt đầu với bất kỳ kiểu thắt nút cơ bản nào trong số ba mươi kiểu thắt nút cơ bản mà bạn thích. Từng bước một, bạn có thể khám phá sự quyến rũ của việc thắt nút.

Các bạn có thể tham khảo hướng dẫn đơn giản về Nút hoa sen (연봉) tại đây:

(Nguồn: Kênh YouTube 이은 StudioEUn)

PV: Có mẹo nào để chọn màu sắc hoặc kết hợp phụ kiện cho nút thắt không?

Màu sắc của nút thắt phản ánh triết lý âm dương và ngũ hành, cho rằng thế giới được duy trì bởi sự hài hòa giữa hai thế lực đối lập và năm yếu tố. Nút thắt dựa trên năm màu chủ đạo: đỏ, xanh, vàng, trắng và đen, tượng trưng cho năm hướng (Nam, Bắc, Đông, Tây và trung tâm). Sau đó, các gam màu trung gian được thêm vào để đạt được sự cân bằng và hài hòa. Trước đây, màu sắc cũng phản ánh thứ bậc xã hội, nhưng ngày nay, chính sự hòa hợp trong cách phối màu mới là giá trị cần được trân trọng.

Ngoài tính thẩm mỹ, nút thắt còn là vật trang trí mang tính ứng dụng, thường được dùng để buộc hoặc treo các đồ vật. Chúng đóng vai trò như vật trang trí phụ, làm nổi bật vật chính mà không lấn át nó. Sự thanh lịch, giản dị này là một đặc điểm nổi bật của nút thắt Hàn Quốc.



PV: Chị có tạo ra các biến thể nút thắt của riêng mình để làm cho chúng trở nên độc đáo hoặc phù hợp với mục đích cụ thể không?

Nút thắt là một kỹ thuật phổ biến, nhưng hình dáng, chất liệu và cách sử dụng của những nút thắt cơ bản này lại thể hiện bản sắc Hàn Quốc. Do đó, việc thay đổi những nguyên tắc cơ bản này sẽ làm mất đi bản sắc “nút thắt Hàn Quốc” vốn có của chúng.

Tuy nhiên, chúng ta không thể chỉ dừng lại ở quá khứ. Là một người kế thừa truyền thống nhưng vẫn sống trong hiện tại, tôi tìm kiếm sự cân bằng giữa truyền thống và nét hiện đại trong tác phẩm của mình. Trong các tác phẩm đương đại, tôi giữ nguyên các kỹ thuật và hình thức truyền thống, đồng thời đưa vào những cách tiếp cận mới.

Ví dụ, bộ sưu tập “Color Flow Series” của tôi vẫn duy trì các cấu trúc truyền thống nhưng đồng thời diễn giải lại cách sử dụng và màu sắc của chúng theo cách hiện đại. Bộ sưu tập “Dream of the Silkworm Series” của tôi thì tuân theo các phương pháp thắt nút truyền thống, song vẫn lồng ghép những thông điệp của riêng tôi, giữ vững tinh thần truyền thống của những chiếc nút thắt - tựa như những lời chúc và khát vọng gửi gắm qua từng sợi dây.

Đối với tôi, việc tạo ra những biến thể không phải là phá vỡ truyền thống mà là thổi hồn, gìn giữ và duy trì sức sống cho nó trong thế giới ngày nay.



PV: Sau thành công của “KPop Demon Hunters”, sự quan tâm đến Maedeup hay Norigae đã tăng lên đáng kể. Chị nghĩ gì về xu hướng này?

Tôi rất hoan nghênh khi văn hóa đại chúng khơi dậy sự quan tâm đến các nghề thủ công truyền thống. Nếu mọi người lần đầu tiên tiếp xúc với Maedeup hay Norigae qua phương tiện truyền thông và bắt đầu tìm hiểu ý nghĩa của chúng, đó sẽ là điểm khởi đầu đáng quý.

Nhưng nếu sự tò mò đó vẫn còn hạn chế thì truyền thống có thể nhanh chóng bị mai một và phai nhạt. Là một nghệ sĩ, tôi coi vai trò của mình là tinh chỉnh sự quan tâm từ văn hóa đại chúng, kết nối nó với sự hiểu biết sâu sắc hơn và những trải nghiệm văn hóa, nghệ thuật phong phú hơn.

Maedeup không chỉ là vật trang trí mà còn là biểu tượng của sự chân thành và khát vọng. Thông qua các tác phẩm của mình, tôi hy vọng mọi người sẽ trải nghiệm nút thắt không chỉ như một món đồ thời trang hay phụ kiện, mà còn là một nghệ thuật sống và là di sản văn hóa.

PV: Chị cảm nhận thế nào về nhu cầu tiêu dùng, sử dụng Maedeup cho lễ Chuseok năm nay? Chị có giới thiệu sản phẩm mới nào đến khách hàng không?

Lễ Chuseok là mùa mà các sản phẩm thủ công truyền thống thu hút sự chú ý, nhưng sự quan tâm của công chúng hiếm khi chuyển thành nhu cầu đối với các tác phẩm của tôi. Từ việc nhuộm những sợi tơ mỏng và xoắn chúng thành dây cho đến khi hoàn thiện một tác phẩm hoàn chỉnh, quá trình này đòi hỏi rất nhiều thời gian và công sức. Vì quy trình phức tạp như vậy, giá thành sản phẩm của tôi thường cao hơn. Do đó, các tác phẩm của tôi thường được coi là những sáng tạo nghệ thuật hơn là những vật dụng hàng ngày.

Tuy nhiên, tôi cảm thấy ảnh hưởng của K-content và K-deco đã thúc đẩy sự quan tâm và nhu cầu chung đối với các sản phẩm thủ công truyền thống thêm gia tăng. Tôi hy vọng trên đà phát triển này, chúng sẽ giúp nút thắt và các sản phẩm thủ công truyền thống được công nhận; không chỉ là những “mốt” nhất thời, mà còn là những giá trị văn hóa bền vững.

PV: Đối với du khách quốc tế, chị hy vọng họ có thể cảm nhận được gì về văn hóa Hàn Quốc thông qua nút thắt, bao gồm cả tác phẩm của riêng chị?

Tôi hy vọng du khách nước ngoài sẽ nhận ra rằng nút thắt không chỉ là vật trang trí mà còn là biểu tượng chứa đựng những ước nguyện và sự chân thành. Luôn có một ý nghĩa ẩn chứa trong những chiếc nút thắt truyền thống của Hàn Quốc: hy vọng rằng người sử dụng chúng sẽ sống khỏe mạnh, hạnh phúc và viên mãn.

Nút thắt cũng đóng vai trò là “ngôn ngữ hình ảnh” của tính thẩm mỹ và tinh thần Hàn Quốc. Quá trình xoắn và đan xen những sợi chỉ mỏng manh tạo nên sự cân bằng và hài hòa, phản ánh lối sống Hàn Quốc, bắt nguồn từ sự chung sống hòa hợp với thiên nhiên.

Thông qua các tác phẩm của mình, tôi hy vọng du khách không chỉ cảm nhận được vẻ đẹp tinh tế của những nút thắt Hàn Quốc mà còn cả chiều sâu văn hóa và khát vọng nhân văn ẩn chứa trong đó. Đó sẽ là niềm vui lớn nhất của tôi!

Gửi gắm tình yêu nồng nhiệt vào trong từng nút thắt truyền thống Hàn Quốc, nghệ nhân Sijae Kim đã thành công trong việc giữ gìn và lan tỏa vẻ đẹp của bộ môn nghệ thuật này. Không chỉ tiếp nối những giá trị lịch sử, giá trị văn hóa, cô còn sáng tạo chúng theo những cách riêng của bản thân mà vẫn giữ vững được vẻ đẹp vốn có của nút thắt. Với tình yêu cháy bỏng cùng hành trình không ngừng học hỏi và trau dồi, nghệ nhân Sijae Kim vẫn sẽ tiếp tục bước đi trên con đường sáng tạo và gìn giữ nghệ thuật nút thắt Hàn Quốc song song với việc giới thiệu chúng đến đông đảo bạn bè quốc tế hơn trong thời gian tới.

hrhr@korea.kr

* Bài viết này đã được viết bởi một phóng viên danh dự của Korea.net. Đoàn phóng viên danh dự chúng tôi có mặt ở khắp nơi trên thế giới, và họ luôn nỗ lực để chia sẻ tình yêu và lòng nhiệt huyết đối với tất cả mọi thứ của Hàn Quốc với Korea.net.