Arirang giữ một vị trí đặc biệt, không chỉ như một làn điệu dân ca mà còn như biểu tượng tinh thần của dân tộc. (Ảnh: Korea.net/Jeon Han)

Bài viết từ Phóng viên danh dự Korea.net Nguyễn Hà Linh

Video: Nguyễn Hương Giang

Trong kho tàng di sản văn hóa Hàn Quốc, Arirang giữ một vị trí đặc biệt, không chỉ như một làn điệu dân ca mà còn như biểu tượng tinh thần của dân tộc. Xuất hiện từ nhiều thế kỷ trước với hàng trăm biến thể theo từng vùng miền, Arirang phản ánh đời sống, cảm xúc và lịch sử của người dân Hàn Quốc qua các thời kỳ. Những giai điệu chậm rãi, da diết của bài hát thường gắn liền với nỗi nhớ, sự chia ly và khát vọng vượt qua nghịch cảnh - những trải nghiệm mang tính phổ quát nhưng lại được thể hiện bằng một bản sắc rất riêng.

Không dừng lại ở giá trị âm nhạc, Arirang còn là một hình thức lưu giữ ký ức tập thể. Qua mỗi thế hệ, bài hát được truyền lại không chỉ như một tác phẩm nghệ thuật, mà còn như một phương tiện kể chuyện - nơi những câu chuyện cá nhân hòa vào dòng chảy lịch sử chung. Chính vì vậy, Arirang đã vượt ra khỏi khuôn khổ của một làn điệu dân gian để trở thành một biểu tượng văn hóa có khả năng đại diện cho tinh thần Hàn Quốc trên trường quốc tế. Việc UNESCO công nhận Arirang là Di sản văn hóa phi vật thể càng khẳng định giá trị toàn cầu của bài hát này.

“Bài quốc ca không chính thức” - Arirang được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại vào năm 2012. (Ảnh: Korea.net)

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, giá trị của Arirang không bị mai một, mà ngược lại, được tái định nghĩa thông qua các hình thức biểu đạt mới. Quá trình này có thể được nhìn nhận như một dạng “chuyển dịch văn hóa”, nơi những yếu tố truyền thống được tái cấu trúc để phù hợp với ngôn ngữ thẩm mỹ của thời đại. Sự kết hợp giữa nhạc cụ truyền thống với các thể loại âm nhạc hiện đại, hay việc đưa Arirang vào các sân khấu quốc tế, đã góp phần mở rộng phạm vi tiếp nhận của bài hát, giúp khán giả toàn cầu có thể tiếp cận mà không bị giới hạn bởi rào cản ngôn ngữ hay văn hóa.

Chính trong dòng chảy chuyển dịch đó, Arirang không chỉ được bảo tồn, mà còn tiếp tục sống như một nguồn cảm hứng sáng tạo. Từ một làn điệu dân ca mang tính địa phương, Arirang dần trở thành một “ngôn ngữ văn hóa” có khả năng kết nối các thế hệ và cộng đồng khác nhau - nơi những giá trị cốt lõi của Hàn Quốc được truyền tải theo những cách thức mới, phù hợp với bối cảnh toàn cầu.

Trong bối cảnh này, sự trở lại của BTS mang đến một liên hệ đáng chú ý về cách các nghệ sĩ đương đại tiếp cận di sản truyền thống. Với tầm ảnh hưởng toàn cầu, BTS không chỉ đại diện cho sự phát triển của ngành công nghiệp âm nhạc Hàn Quốc, mà còn đóng vai trò như một cầu nối văn hóa giữa Hàn Quốc và thế giới.

Sau một thời gian dài vắng bóng, BTS chính thức tái xuất với album phòng thu mang tên Arirang – không chỉ mang ý nghĩa nghệ thuật mà còn mang tầm vóc văn hóa. (Ảnh: BIGHIT MUSIC/Netflix)

Ý tưởng về một album mang tinh thần Arirang - dù được hiểu như một định hướng nghệ thuật hay một biểu tượng - từ đó càng trở nên có ý nghĩa. Nếu Arirang trong quá khứ là tiếng nói của nỗi nhớ, sự chia ly và khả năng vượt qua nghịch cảnh, thì trong cách tiếp cận đương đại, những cảm xúc đó hoàn toàn có thể được chuyển hóa qua ngôn ngữ và các hình thức sản xuất âm nhạc toàn cầu.

Trưởng nhóm Kim Nam-joon (nghệ danh RM) từng chia sẻ rằng, khi cả bảy thành viên có thể hội tụ đầy đủ sau thời gian nhập ngũ, câu hỏi đầu tiên họ đặt ra là: “Điều gì thực sự là chất của BTS?” Trong quá trình suy nghĩ về điều đó, việc quay trở lại với những biểu tượng văn hóa mang tính đại diện như Arirang trở nên đặc biệt có ý nghĩa.

“Chúng tôi muốn cho mọi người thấy chúng tôi đã xuất phát từ đâu. Bản thân bảy thành viên chúng tôi đều là người Hàn Quốc, nên chúng tôi nghĩ sẽ rất ý nghĩa nếu đưa vào album một yếu tố nào đó tượng trưng cho Hàn Quốc. Và tkhi nghĩ về điều đó từ khóa Arirang đã xuất hiện.” - RM (trưởng nhóm BTS) đã chia sẻ lý do đặt tên album là “Arirang” trong buổi phát sóng trực tiếp giao lưu cùng người hâm mộ. (Dịch: Nguyễn Hà Linh)

Đáng chú ý, trong concert gần đây của BTS tại sân vận động Goyang, Hàn Quốc, khi giai điệu Arirang vang lên đã tạo nên một khoảnh khắc giàu cảm xúc và tràn đầy niềm tự hào. Không chỉ những khán giả có mặt trực tiếp tại sân vận động, mà cả người xem xem trực tuyến cũng chia sẻ sự xúc động trước sự xuất hiện của một biểu tượng văn hóa quen thuộc trong không gian âm nhạc hiện đại. Khoảnh khắc này cho thấy Arirang không chỉ tồn tại như một di sản của quá khứ, mà vẫn có khả năng chạm đến cảm xúc của công chúng đương đại trong những bối cảnh hoàn toàn mới. Cùng với Arirang, BTS thực sự đã rất thành công trong việc quảng bá văn hoá dân tộc tới toàn thế giới.

Khoảnh khắc ấy không chỉ tạo nên sự cộng hưởng trong không gian sân vận động, mà còn để lại dấu ấn sâu sắc với những khán giả quốc tế trực tiếp tham gia. Là một người hâm mộ đến từ Việt Nam và có mặt tại concert, bạn Nguyễn Hương Giang cũng chia sẻ rằng: “Em là một du học sinh đang sống ở Hàn Quốc, hồi học tiếng em cũng đã từng được thầy cô cho nghe Arirang trước đó, nhưng thật lòng mà nói thì lúc đầu em thấy giai điệu này khá khó nhớ và khó thuộc. Thế nhưng khi Arirang được lồng vào “Body to Body” của BTS, mọi thứ lại trở nên gần gũi hơn và dễ cảm nhận hơn. Điều em ấn tượng nhất là khoảnh khắc ở concert - khi tất cả mọi người, dù đến từ quốc gia nào, cũng có thể cùng nhau hát theo Arirang. Lúc đó em cảm thấy Arirang không còn là một bài hát riêng của Hàn Quốc nữa, mà giống như một giai điệu chung, kết nối tất cả mọi người lại với nhau. Khoảnh khắc ấy khiến em cũng hiểu vì sao người Hàn tự hào về Arirang—vì đó cũng chính là cảm giác khi người Việt chúng ta nghe giai điệu của quê hương mình.”

Từ góc nhìn này, Arirang không chỉ là một di sản của quá khứ, mà còn là một nguồn cảm hứng sống động trong hiện tại. Sự gặp gỡ giữa Arirang và BTS không làm thay đổi bản chất của bài hát, mà góp phần mở rộng không gian tồn tại của nó - từ một biểu tượng văn hóa dân tộc trở thành một phần của dòng chảy văn hóa toàn cầu. Và chính trong sự tiếp nối đó, bản sắc không chỉ được gìn giữ, mà còn được tái sinh theo những cách mạnh mẽ và linh hoạt hơn trong thế giới đương đại.

uyen81@korea.kr

* Bài viết này đã được viết bởi một phóng viên danh dự của Korea.net. Đoàn phóng viên danh dự chúng tôi có mặt ở khắp nơi trên thế giới, và họ luôn nỗ lực để chia sẻ tình yêu và lòng nhiệt huyết đối với tất cả mọi thứ của Hàn Quốc với Korea.net.