Bài viết từ Phóng viên danh dự Korea.net Trần Thị Thúy Trinh

Trong chuyến đi FAM Tour nhân sự kiện Kỳ họp thứ 48 của Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO diễn ra tại Busan, bên cạnh ý nghĩa lịch sử của Kỳ họp này được nhiều người nhắc đến, thì góc nhìn khiến mình tâm đắc nhất lại nằm ở Triển lãm Nghệ thuật Truyền thông Hàn Quốc (Korean Heritage Media Art). Tại đây, ranh giới giữa ký ức quá khứ và hiện tại bị xóa mờ hoàn toàn: Hanbok dệt bằng dải màu kỹ thuật số, tượng đá cổ bước ra từ ánh sáng, và nhịp trống cung đình ngân vang trong không gian ảo ảnh. Đó không chỉ là một cuộc tham quan mà còn là một cú chạm đa giác quan đầy rung động, nơi ký ức ngàn năm của Hàn Quốc thực sự chuyển động ngay trước mắt mình.

Nếu như ở những bảo tàng truyền thống, lịch sử thường bị đóng khung trong một khuôn khổ, thì ngay từ bước chân đầu tiên vào hành lang triển lãm lần này, mình đã có cảm giác như bước qua một cánh cửa thời gian để xuyên không về triều đại Joseon.

Không gian mở ra với những bức tranh giá sách truyền thống (Chaekgeori) và cổ vật gốm sứ không hề nằm yên. Bằng kỹ thuật chiếu ánh sáng đơn sắc đa chiều, các nét vẽ như đang cử động, thì thầm những câu chuyện tri thức của các sĩ phu xưa. 

Hơi thở tri thức thời Joseon qua những bức tranh giá sách (Chaekgeori) được trưng bày tại khu vực đầu tiên của triển lãm Nghệ thuật Truyền thông Hàn Quốc. (Ảnh: Trần Thị Thúy Trinh)

Đặc biệt hơn cả, màn trình diễn đa phương tiện tái hiện quá trình điêu khắc động Phật giáo Seokguram đã khiến mình phải sững người. Cận cảnh đôi bàn tay người nghệ nhân đục đẽo từng thớ đá được phóng đại trên màn hình cực lớn với độ phân giải chân thực đến mức mình như cảm nhận được cả tiếng búa vang vọng và từng hạt bụi đá đang rơi. Lịch sử lúc này không còn là những dòng chữ khô khan trên trang sách, mà là một thực thể cuộn trào sức sống.

Màn hình cực lớn tái hiện quá trình chế tác Động Seokguram với cận cảnh đôi bàn tay tỉ mỉ đục đẽo từng thớ đá. (Ảnh: Trần Thị Thuý Trinh)

Bước vào không gian tiếp theo, mình bị ấn tượng bởi cách thức dùng thuật toán ánh sáng để "dệt" nên thời trang truyền thống.

Trước mắt mình, bộ lễ phục quý tộc (Dangui) xanh ngọc phối chân váy xòe tím gấm thêu chỉ vàng quý phái không chỉ đứng tĩnh lặng trên bệ trưng bày. Việc đặt trang phục giữa hiệu ứng không gian ba chiều sâu hun hút khiến bất kỳ ai đi qua cũng phải dừng bước ngắm nhìn. Ngay bên cạnh, mảng tường nghệ thuật khổng lồ tái hiện chiếc áo Hanbok và nghệ thuật dệt vải ghép mảnh (Pojagi) bằng hàng vạn điểm ảnh đầy màu sắc. Mình chợt nhận ra một góc nhìn thật mới: Hanbok không chỉ là di sản của quá khứ, khi kết hợp với tư duy đồ họa tương lai, nó trở thành một kiệt tác nghệ thuật thị giác vượt thời gian.

Bộ lễ phục Dangui xanh ngọc phối chân váy gấm thêu chỉ vàng quý phái được đặt giữa thảm hoa cúc và sàn gương vô cực. Một cấu trúc không gian 3D hút mắt khiến ai đi qua cũng phải dừng bước ngắm nhìn. (Ảnh: Trần Thị Thúy Trinh)

Góc nhìn đầy mới mẻ khi các nghệ sĩ dùng thuật toán ánh sáng để 'dệt' nên Hanbok và nghệ thuật ghép vải Pojagi bằng hàng vạn điểm ảnh đầy màu sắc. (Ảnh: Trần Thị Thuý Trinh)

Đi sâu vào trung tâm triển lãm, từng nhịp âm thanh và luồng ánh sáng được thiết kế như chuyển động quanh cơ thể, khiến mình cảm thấy thực sự chìm đắm và trở thành một phần của không gian nghệ thuật này.

Có những khoảnh khắc mình đứng trước màn chiếu dòng thác ánh sáng xanh lam đổ xuống cuồn cuộn. Trong làn sương mờ ảo, những chú hươu và thỏ dạ quang bước ra nhẹ nhàng như một giấc mơ huyền bí. Ngay bên cạnh, bức tường vảy bạc phản quang lấp lánh như hàng ngàn mái ngói gốm chuyển động theo từng bước chân người xem, tạo nên hiệu ứng thị giác gợn sóng cực kỳ mãn nhãn.

Khung cảnh dòng thác ánh sáng xanh lam đổ xuống cuồn cuộn cùng làn sương mờ ảo cùng những chú hươu, thỏ dạ quang bước đi nhẹ nhàng đầy cuốn hút. (Ảnh: Trần Thị Thuý Trinh)

Khi chuyển sang màn hình cong tái hiện nghi thức dâng bốn lễ bái quỳ trong hoàng cung (Gukgung Sabae), mình mới ngộ ra rằng: Công nghệ không hề làm giảm đi tính trang nghiêm của di sản, mà ngược lại, nó phóng đại sự tôn kính và triết lý sống của người xưa lên một tầm cao mới, chạm thẳng vào cảm xúc của thế hệ Gen Z như mình.

Màn hình cong tái hiện sinh động nghi lễ cung đình Gukgung Sabae (Nghi thức dâng 4 lễ bái quỳ) tại triển lãm. (Ảnh: Trần Thị Thuý Trinh)

Điểm dừng chân cuối cùng đưa mình đến với không gian âm nhạc truyền thống Hàn Quốc (Gugak). Dưới luồng ánh sáng đa chiều, những cây đàn gỗ hay chiếc trống da truyền thống trông vừa mộc mạc, vừa mang hơi thở cực kỳ hiện đại.

Chiếc đàn tranh 12 dây (Gayageum) bằng gỗ mun nằm tĩnh lặng trên nền đá cuội rải đều, nhưng dưới luồng ánh sáng tím huyền ảo chiếu thấu, từng sợi dây đàn như đang phát sáng và sẵn sàng rung lên những tần số âm thanh của quá khứ. Các bộ ba hòa tấu gồm đàn nhị hai dây (Haegeum), tiêu trúc (Daegeum), đàn tranh (Gayageum) hay những chiếc trống (Janggu) bọc da khâu tay được xếp đặt trước các nan gỗ dọc thanh thoát, tạo nên cấu trúc hình học cực kỳ tinh tế.

Khu vực trưng bày các nhạc cụ truyền thống đều khoác lên mình diện mạo cực kỳ hiện đại dưới luồng ánh sáng đa chiều. (Ảnh: Trần Thị Thuý Trinh)

Rời khỏi triển lãm, điều đọng lại trong mình lớn nhất không chỉ là những bức ảnh đẹp, mà còn là một góc nhìn hoàn toàn mới. Mình nhận ra di sản ngàn năm chưa bao giờ cũ kỹ hay đứng ngoài dòng chảy thời đại. Nếu biết cách dùng công nghệ để thổi hồn vào nó, quá khứ hoàn toàn có thể tái sinh rực rỡ và trở thành một biểu tượng đầy tự hào.

uyen81@korea.kr

* Bài viết này đã được viết bởi một phóng viên danh dự của Korea.net. Đoàn phóng viên danh dự chúng tôi có mặt ở khắp nơi trên thế giới, và họ luôn nỗ lực để chia sẻ tình yêu và lòng nhiệt huyết đối với tất cả mọi thứ của Hàn Quốc với Korea.net.