Suwon Hwaseong, di sản lịch sử nằm giữa lòng thành phố Suwon vào buổi chiều hoàng hôn tháng 6 cùng thảm cỏ xanh mướt (Ảnh: Nguyễn Thị Hiền)

Bài viết từ Phóng viên danh dự Korea.net Nguyễn Thị Hiền

Nếu chỉ có một ngày nghỉ và không muốn đi quá xa Seoul, nhưng vẫn muốn đến một thành phố khác để đổi không khí, Suwon là một lựa chọn mà tôi ưu tiên

Chỉ mất hơn một tiếng di chuyển bằng tàu điện ngầm số 1 từ Seoul, tôi đã có thể bước vào một không gian hoàn toàn khác với nhịp sống quen thuộc của thủ đô. Và giữa thành phố ấy là Suwon Hwaseong – một công trình mà ban đầu tôi nghĩ mình chỉ đến để ngắm những bức tường thành cổ. Nhưng càng đi, tôi càng nhận ra phía sau những bức tường đá ấy không chỉ là lịch sử của một triều đại, mà còn là câu chuyện về một vị vua, một thành phố được quy hoạch, những tiến bộ kỹ thuật của thế kỷ XVIII và cách một di sản vẫn tiếp tục sống giữa một thành phố hiện đại.

Bức tường Hwaseong tồn tại giữa nhịp sống hiện đại của Suwon, tạo nên sự giao thoa đặc biệt giữa quá khứ và hiện tại (Ảnh: Nguyễn Thị Hiền)

Một bức tường thành giữa lòng thành phố hiện đại

Điều đầu tiên khiến tôi ấn tượng khi đến Suwon Hwaseong không phải là một công trình riêng lẻ, mà là cảm giác về sự tương phản. Những bức tường đá, cổng thành và mái ngói truyền thống nằm giữa một thành phố vẫn đang vận động từng ngày. Bên ngoài tường thành là đường phố, xe cộ, cửa hàng và những quán cà phê. Bên trong và dọc theo hệ thống thành lũy lại là những công trình đã tồn tại từ cuối thế kỷ XVIII.

Hwaseong được xây dựng vào cuối thời Joseon và bao quanh khu vực trung tâm của Suwon. Hệ thống tường thành dài khoảng 5,74 km, được thiết kế theo địa hình tự nhiên của khu vực. Suwoncheon – dòng suối chính của Suwon – cũng chảy qua trung tâm khu vực thành.

Năm 1997, Suwon Hwaseong được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới. Nhưng điều thú vị nhất đối với tôi là di sản này không nằm tách biệt khỏi thành phố. Tường thành vẫn ở đó, giữa cuộc sống thường ngày. Người dân vẫn đi qua những con đường quanh thành. Du khách vẫn dạo bộ bên những bức tường. Những cửa hàng và quán cà phê hiện đại vẫn tiếp tục xuất hiện bên cạnh các công trình lịch sử.

Có cảm giác như lịch sử ở đây không được đặt phía sau một lớp kính bảo tàng, mà đang tồn tại ngay trước mắt.

Đi bộ dọc theo tường thành là một trong những cách thú vị nhất để cảm nhận quy mô và không gian của Hwaseong (Ảnh: Nguyễn Thị Hiền)

Dạo bước bên những bức tường thành

Có lẽ cách tốt nhất để cảm nhận Hwaseong không phải là chỉ đứng trước một công trình rồi chụp ảnh, mà là đi bộ dọc theo những bức tường thành.

Khi bước đi, tôi bắt đầu nhìn thấy Hwaseong không phải như một công trình duy nhất, mà là một hệ thống được kết nối bởi nhiều cấu trúc khác nhau: cổng thành, vọng gác, đài chỉ huy, đài quan sát, cửa nước, pháo đài và những đoạn tường chạy theo địa hình.

Hwaseong có bốn cổng chính nằm ở bốn hướng: Janganmun ở phía Bắc, Paldalmun ở phía Nam, Hwaseomun ở phía Tây và Changnyongmun ở phía Đông.

Mỗi đoạn đường lại mang đến một góc nhìn khác. Có lúc trước mắt tôi chỉ là bức tường chạy dài theo triền dốc. Có lúc những mái ngói thấp thoáng phía xa. Và ở một số điểm cao hơn, cả khu vực thành phố Suwon lại mở ra bên dưới.

Điều tôi thích nhất là cảm giác chuyển động. Càng đi, tôi càng có cảm giác mình không chỉ đang tham quan một di tích, mà đang bước qua từng lớp thời gian của Suwon.

Hwaseong được xây dựng dưới thời vua Jeongjo vào cuối thế kỷ XVIII, gắn với câu chuyện về cha ông và kế hoạch xây dựng một cơ sở chính trị mới tại Suwon (Ảnh: Nguyễn Thị Hiền)

Phía sau bức tường thành là câu chuyện của một vị vua

Nếu chỉ nhìn bằng mắt, Hwaseong có thể là một công trình phòng thủ đồ sộ. Nhưng khi tìm hiểu về lịch sử, tôi mới nhận ra câu chuyện phía sau ý nghĩa đến nhường nào.

Hwaseong được xây dựng dưới thời vua Jeongjo, vị vua thứ 22 của triều đại Joseon, trong giai đoạn 1794–1796. Cuối thế kỷ XVIII, vua Jeongjo đưa lăng mộ của cha ông – Thái tử Jangheon về khu vực Suwon. Việc xây dựng Hwaseong gắn với một kế hoạch lớn hơn: tăng cường phòng thủ, tạo dựng một cơ sở chính trị mới và bảo vệ nơi an táng,

Vì vậy, mỗi lần nhìn vào bức tường thành, tôi không còn chỉ nghĩ đến những viên đá được xếp chồng lên nhau. Tôi bắt đầu nghĩ đến câu chuyện của một vị vua, đến mối quan hệ giữa một người con và người cha, đến mong muốn xây dựng một trung tâm mới và đến cách một công trình kiến trúc có thể mang nhiều ý nghĩa cùng lúc.

Hwaseong là một ví dụ đặc biệt về sự kết hợp giữa công trình phòng thủ và không gian đô thị, được bố trí xếp tầng lớp từ tường thành, rồi tới thảm cỏ cùng những hàng cây xanh mướt, đường phố và cuối cùng là không gian đô thị (Ảnh: Nguyễn Thị Hiền)

Hwaseong không chỉ là một pháo đài

Điều thú vị là nếu gọi Hwaseong đơn giản là một “pháo đài” thì dường như vẫn chưa đủ. Theo UNESCO, Hwaseong kết hợp nhiều chức năng khác nhau: quân sự, chính trị, hành chính và thương mại. Chính sự kết hợp này khiến công trình có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử kiến trúc và quy hoạch đô thị của Hàn Quốc.

Có thể nói, phía sau những bức tường không chỉ có ý tưởng “bảo vệ thành phố” mà còn là câu chuyện về cách một thành phố được quy hoạch, cách một trung tâm mới được xây dựng và cách không gian quân sự có thể kết hợp với đời sống đô thị.

Điều này khiến tôi nhìn Suwon Hwaseong khác đi. Một thành phố không chỉ được hình thành từ những ngôi nhà và con đường. Đôi khi, nơi ấy còn được hình thành từ những ý tưởng lớn hơn như bảo vệ và phát triển cộng đồng.

Mỗi chi tiết kiến trúc của Hwaseong đều có giá trị không chỉ nằm ở vẻ đẹp mà còn ở kỹ thuật xây dựng như tường thành, vọng gác, vị trí lỗ quan sát đều được nghiên cứu tỉ mỉ trước khi xây dựng (Ảnh: Nguyễn Thị Hiền)

Những bức tường kể câu chuyện về kỹ thuật thế kỷ XVIII

Càng quan sát kỹ, tôi càng nhận ra Hwaseong không đơn giản chỉ là những bức tường được xây bằng đá. Công trình sử dụng kết hợp đá và gạch, đồng thời tích hợp nhiều loại cấu trúc phòng thủ khác nhau như vọng gác, đài chỉ huy, pháo đài, cửa bí mật và các công trình quan sát. Hệ thống này cũng được thiết kế để thích ứng với địa hình tự nhiên thay vì cố gắng san phẳng toàn bộ khu vực.

Việc xây dựng Hwaseong cũng gắn với những tư tưởng kỹ thuật mới của thời kỳ đó, trong đó có những đóng góp quan trọng của học giả và kỹ sư Jeong Yak-yong. Hwaseong là một ví dụ tiêu biểu cho sự phát triển nhanh chóng về xã hội và kỹ thuật của Hàn Quốc thế kỷ XVIII, đồng thời cho thấy sự kết hợp giữa truyền thống xây dựng thành lũy và những đổi mới trong thiết kế.

Có những chi tiết mà nếu chỉ đi ngang qua, có lẽ tôi sẽ không chú ý. Nhưng khi biết phía sau là cả một tư duy về phòng thủ, quan sát, giao thông và tổ chức không gian, những gì tôi nhìn thấy trước mắt bỗng trở nên có ý nghĩa hơn.

Một công trình có thể đẹp ngay từ cái nhìn đầu tiên, nhưng càng tìm hiểu, càng trở nên thú vị.

Hwahongmun vừa là không gian lịch sử của Hwaseong đồng thời cũng là bối cảnh quen thuộc trên màn ảnh Hàn Quốc (Ảnh: Nguyễn Thị Hiền)

Khi những bức tường thành bước lên màn ảnh

Nhưng với một người biết đến Hàn Quốc qua phim ảnh trong nhiều năm, có một điều khiến tôi đặc biệt thích đó là lịch sử và văn hóa đại chúng có thể tồn tại cạnh nhau.

Hwaseong và khu vực Haenggung-dong từng xuất hiện trong nhiều bộ phim truyền hình Hàn Quốc. Trong ‘Mùa hè yêu dấu của chúng ta’ (그 해 우리는), khu vực quanh Hwaseong là một trong những không gian gắn với những kỷ niệm của Choi Ung và Kook Yeon-su. Với ‘Cõng anh mà chạy’ (선재 업고 튀어), Suwon lại càng trở nên quen thuộc với người hâm mộ K-drama. Hwahongmun, cây cầu phía trước cổng và Banghwasuryujeong đều xuất hiện trong những phân cảnh đáng nhớ của Sol và Sun-jae.

Đứng ở Hwahongmun, nhìn dòng nước chảy dưới cổng và khung cảnh xung quanh, tôi mới hiểu tại sao những địa điểm này lại được lựa chọn nhiều lần cho phim ảnh.

Bởi bản thân không gian đã có một vẻ đẹp rất điện ảnh. Và điều thú vị là bạn không nhất thiết phải lựa chọn giữa “đi tìm lịch sử” và “đi tìm K-drama”. Ở Suwon, hai trải nghiệm ấy có thể diễn ra trong cùng một chuyến đi.

Làng bích họa Haenggung-dong, nơi những con phố trẻ, quán cà phê và không gian văn hóa hiện đại tồn tại ngay cạnh khu di sản Hwaseong (Ảnh: Visit Korea)

Từ tường thành đến những con phố trẻ

Rời khỏi những bức tường thành, tôi vẫn chưa muốn kết thúc chuyến đi. Bởi ngay bên cạnh khu vực Hwaseong là Haenggung-dong và Haengnidan-gil – một không gian mang cảm giác hoàn toàn khác với vẻ cổ kính của di tích. Những con phố nhỏ có quán cà phê, nhà hàng, cửa hàng thủ công và những không gian được cải tạo từ các ngôi nhà cũ.

Nếu Hwaseong khiến tôi nghĩ về Joseon, thì Haengnidan-gil lại cho tôi cảm giác về một Suwon rất trẻ. Đây cũng là khu vực được nhiều bộ phim và chương trình truyền hình lựa chọn làm bối cảnh, trong đó có Mùa hè yêu dấu của chúng ta (그 해 우리는), Tuổi Hai Lăm Tuổi Hai Mốt (스물다섯 스물하나), ‘Cõng anh mà chạy’ (선재 업고 튀어).

Chỉ vài bước chân, bạn có thể đi từ một bức tường thành hàng trăm năm tuổi đến một quán cà phê có phong cách rất hiện đại. Không có cảm giác rằng một bên phải biến mất để bên kia tồn tại. Quá khứ và hiện tại cùng nằm trong một không gian.

Một ngày ở Suwon giúp tôi nhìn Hàn Quốc từ một góc độ khác không chỉ qua cuộc sống sinh hoạt mà còn qua những lớp lịch sử vẫn hiện diện trong đời sống hôm nay (Ảnh: Nguyễn Thị Hiền)

Nhìn Suwon Hwaseong từ góc nhìn của một người nước ngoài

Tôi đã sống và học tập ở Hàn Quốc khoảng hai năm và đã quen với một Hàn Quốc rất hiện đại. Tôi quen với Seoul, với tàu điện ngầm, những tòa nhà cao tầng, những khu phố luôn sáng đèn và nhịp sống nhanh của thành phố. Tôi cũng từng biết Hàn Quốc qua phim ảnh, âm nhạc và ngôn ngữ mà mình đã học trong nhiều năm.

Nhưng chuyến đi Suwon cho tôi cơ hội nhìn thấy một lớp khác của xứ Kimchi. Đó là một Hàn Quốc được kể bằng những bức tường đá, những cổng thành, những câu chuyện lịch sử, cách một thành phố hiện đại vẫn gìn giữ những dấu tích của quá khứ.

Khi sống ở một đất nước khác, chúng ta thường bắt đầu hiểu văn hóa qua những điều rất gần gũi: món ăn, ngôn ngữ, âm nhạc, phim ảnh và cuộc sống hàng ngày. Nhưng đôi khi, để hiểu sâu hơn, chúng ta cần đi ngược lại một chút về quá khứ. Với tôi, Suwon Hwaseong chính là một nơi như vậy.

Suwon Hwaseong, nơi một di sản hơn hai thế kỷ vẫn tiếp tục kể câu chuyện của mình giữa một thành phố hiện đại (Ảnh: Nguyễn Thị Hiền)

Một ngày ở Suwon, một cách nhìn khác về Hàn Quốc

Khi bắt đầu chuyến đi, tôi chỉ nghĩ mình sẽ dành một ngày để tham quan một di tích lịch sử. Nhưng khi rời Suwon, điều tôi mang về không chỉ là những bức ảnh. Tôi mang theo câu chuyện về lịch sử về một thành phố được xây dựng với những mục đích lớn hơn việc phòng thủ, về kỹ thuật của thế kỷ XVIII và về cách một di sản có thể tiếp tục sống giữa một thành phố hiện đại.

Điều khiến tôi ấn tượng nhất ở Suwon Hwaseong có lẽ không phải chỉ là việc những bức tường thành đã tồn tại hơn hai thế kỷ. Mà là bức tường thành ấy vẫn đang sống cùng thành phố. Người dân vẫn sinh hoạt, những quán cà phê mới vẫn mở cửa, du khách tìm đến tham quan, và những thước phim vẫn chọn nơi đây làm bối cảnh. Lịch sử vì thế không nằm tách biệt trong quá khứ, mà vẫn hiện diện và hòa vào nhịp sống thường ngày của thành phố.

Và tôi nhận ra rằng, đôi khi muốn tìm hiểu lịch sử của một đất nước, chúng ta không nhất thiết phải bước vào bảo tàng. Chỉ cần dạo bước bên một bức tường thành, nhìn thành phố hiện đại phía bên kia và thử lắng nghe câu chuyện mà nơi ấy đã lưu giữ suốt hơn hai thế kỷ.

Nếu có một ngày muốn rời Seoul để khám phá một Hàn Quốc khác, tôi nghĩ Suwon là một nơi rất đáng để bắt đầu.

uyen81@korea.kr

* Bài viết này đã được viết bởi một phóng viên danh dự của Korea.net. Đoàn phóng viên danh dự chúng tôi có mặt ở khắp nơi trên thế giới, và họ luôn nỗ lực để chia sẻ tình yêu và lòng nhiệt huyết đối với tất cả mọi thứ của Hàn Quốc với Korea.net.