Bài viết từ Phóng viên danh dự Korea.net Nguyễn Hà Linh

Nếu bạn là “mọt” phim cổ trang Hàn Quốc, đặc biệt những bộ phim lấy bối cảnh triều đại Joseon xưa thì có lẽ bạn sẽ từng bắt gặp bức “Nhật Nguyệt Ngũ Phong Đồ” – bức bình phong thường được đặt ở vị trí phía sau ngai vàng của Vua. Hay nếu bạn đã có dịp ghé thăm cung điện Gyeongbokgung tại Hàn Quốc chắc chắn sẽ từng nhìn thấy bức bình phong này. Tại Việt Nam, bức “Nhật Nguyệt Ngũ Phong Đồ” còn được đặt tại phòng tiếp khách của Đại sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam. Đặc biệt, trên ấn phẩm được gửi tặng đến các phóng viên danh dự từ Korea.net, hình ảnh bức bình phong cũng đã được sử dụng để làm bìa. Vậy, bức bình phong này có ý nghĩa đặc biệt như thế nào, hãy cùng mình tìm hiểu ở bài viết này!

Bức bình phong “Nhật Nguyệt Ngũ Phong Đồ” được phác hoạ mang ý nghĩa biểu tượng văn hóa nghệ thuật sâu sắc. (Ảnh: Bảo tàng Cung điện Quốc gia Hàn Quốc)

Theo mình tìm hiểu, bức bình phong có tên gọi là 일월오봉도 (日月五峯圖) Ilwolohbongdo (Nhật Nguyệt Ngũ Phong Đồ) hay còn được gọi là Ilwoloakdo (Nhật Nguyệt Ngũ Nhạc Đồ), có nghĩa là mặt trời, mặt trăng và năm ngọn. Năm ngọn núi được vẽ trên bức bình phong ứng với năm vị trí phía Đông là núi Geumgang (금강산), phía Tây là núi Myohyang (묘향산), phía Nam là núi Jiri (지리산), phía Bắc là núi Baekdu (백두산), và ở giữa là núi Samgak (삼각산) trên bán đảo Hàn Quốc. Đây là năm ngọn núi thiêng mà người dân Hàn Quốc đã thờ từ xa xưa, là hình ảnh tượng trưng cho lãnh thổ của Đại Hàn Dân Quốc. Ngoài ra còn có mặt trời, mặt trăng, cây thông đỏ, thác nước, hay những con sóng... tất cả đã tạo nên một bức tranh hội tụ vạn vật của thế gian. 

Bức bình phong “Nhật Nguyệt Ngũ Phong Đồ” được đặt tại phòng tiếp khách của Đại sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam. (Ảnh: Đại sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam)

Tấm bình phong này mang ý nghĩa biểu tượng cho bách dân trong thiên hạ và cũng là hình ảnh tượng trưng cho vị quân vương. Năm ngọn núi ứng với năm vị trí được vẽ sát nhau, với ý nghĩa tượng trưng cho bức tường thành vững chắc bảo vệ đất nước cũng như với tư cách là một vị quân vương của đất nước cần phải là “bức tường thành” vững chắc cho nhân dân. Hình ảnh mặt trời, mặt trăng cùng xuất hiện trên nền trời xanh ý nói lên không phân biệt ngày hay đêm mà soi sáng vạn vật cũng như quân vương vì bách tính mà ngày đêm nỗ lực không ngừng nghỉ. Hình ảnh thác nước chảy tưới tiêu cây cối cùng mọi sự sống trên mặt đất tượng trưng cho tình yêu và mong muốn bách tính luôn được ấm no, đủ đầy. Có thể nói, bức bình phong tựa như lời nhắc nhở bậc quân vương phải yêu nước, thương dân giống như mặt trăng, mặt trời luôn soi sáng mọi vật, như những ngọn núi bảo vệ cương thổ quốc gia hay như thác nước tưới tiêu cho sự sống. Đó cũng chính là lý do tại sao bức bình phong thường được đặt tại vị trí sau ngai vàng, vừa thể hiện quyền uy, vừa là lời nhắc nhở “vì nước, vì dân” với tư cách là một bậc đế vương.

Tấm bình phong “Nhật Nguyệt Ngũ Phong Đồ” thường được đặt sau ngai vàng của Vua. (Ảnh: Cổng thông tin di sản văn hoá quốc gia Hàn Quốc)

Không chỉ hiện diện trong các cung điện hay những không gian trưng bày di sản, hình ảnh “Nhật Nguyệt Ngũ Phong Đồ” ngày nay còn được đưa vào nhiều ấn phẩm và sản phẩm văn hóa, trở thành một cách để di sản truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại. Trong ấn phẩm được gửi tặng các phóng viên danh dự Korea.net, hình ảnh bức bình phong cũng được lựa chọn làm họa tiết chủ đạo trên bìa sổ. Từ một biểu tượng từng gắn liền với ngai vàng của các vị vua Joseon, hình ảnh ấy giờ đây xuất hiện trên một vật dụng quen thuộc, đồng hành cùng những người đang tìm hiểu và giới thiệu văn hóa Hàn Quốc ra thế giới.

Bức bình phong xuất hiện trên ấn phẩm gửi tặng các phóng viên danh dự từ Korea.net. (Ảnh: Nguyễn Hà Linh)

Không dừng lại ở những ấn phẩm dành cho hoạt động văn hóa, “Nhật Nguyệt Ngũ Phong Đồ” còn được tái hiện trên nhiều sản phẩm của Quỹ Di sản Văn hóa Bảo tàng Quốc gia Hàn Quốc. Những hình ảnh quen thuộc của bức bình phong được đưa lên ô, kẹp tài liệu, quạt giấy hay đèn Hanji... Đáng chú ý, đây không đơn thuần là việc in lại một tác phẩm nghệ thuật cổ lên các sản phẩm hiện đại, mà còn là cách bảo tàng đưa di sản đến gần hơn với công chúng. Khi hình ảnh năm ngọn núi, mặt trời và mặt trăng xuất hiện trên một chiếc ô có thể sử dụng hằng ngày hay một chiếc quạt có thể mang theo bên mình, khoảng cách giữa di sản trong cung điện và đời sống hiện đại cũng trở nên gần hơn. “Nhật Nguyệt Ngũ Phong Đồ” vì thế không còn chỉ là hình ảnh gắn với nhà vua Joseon, mà dần trở thành một biểu tượng thị giác đại diện cho vẻ đẹp của nghệ thuật truyền thống Hàn Quốc.

“Nhật Nguyệt Ngũ Phong Đồ” còn xuất hiện trên những vật phẩm khá của Quỹ Di sản Văn hóa Bảo tàng Quốc gia Hàn Quốc. (Ảnh: Quỹ Di sản Văn hóa Bảo tàng Quốc gia Hàn Quốc)

Là bức bình phong nổi tiếng ở xứ sở Kimchi nhưng tác giả của bức tranh vẫn còn là một dấu hỏi chấm. Nhưng với giá trị và ý nghĩa mà nó mang lại, bức bình phong “Nhật Nguyệt Ngũ Phong Đồ” sẽ luôn trường tồn theo thời gian và là biểu tượng vĩnh cửu của một đất nước thái bình. Và từ một biểu tượng của vương quyền Joseon, “Nhật Nguyệt Ngũ Phong Đồ” đã trở thành một biểu tượng của ký ức văn hóa Hàn Quốc – một hình ảnh mà chỉ cần nhìn thấy, người ta có thể nhận ra cả một phần lịch sử và mỹ thuật của xứ sở này.

uyen81@korea.kr

* Bài viết này đã được viết bởi một phóng viên danh dự của Korea.net. Đoàn phóng viên danh dự chúng tôi có mặt ở khắp nơi trên thế giới, và họ luôn nỗ lực để chia sẻ tình yêu và lòng nhiệt huyết đối với tất cả mọi thứ của Hàn Quốc với Korea.net.