Vào cuối tháng 6 vừa qua, phiên bản sách tranh Hanji đặc biệt kỷ niệm 10 năm ra mắt tác phẩm “한밤중 개미 요정” (tạm dịch: Nàng tiên kiến giữa đêm khuya) của họa sĩ Shin Sun-mi đã được trưng bày và mở bán tại Hội chợ sách quốc tế Seoul. Sau đó, kể từ 14/8, tác phẩm tiếp tục được mở bán qua chương trình Aladin Book Funding. Trong ảnh là nội dung giới thiệu cuốn sách. (Ảnh: Shin Sun-mi)

Bài viết từ Phóng viên danh dự Korea.net Nguyễn Thị Vân Anh

Shin Sun-mi là họa sĩ nổi tiếng của Hàn Quốc với các bức tranh được vẽ theo kỹ thuật của hội họa phương Đông, hay còn gọi là hội họa Hàn Quốc. Đây là dòng hội họa mang đậm kỹ thuật và phong cách truyền thống của Hàn Quốc từ thời cận đại. Trong đó, nhiều tác phẩm của chị thuộc thể loại tranh màu truyền thống và được vẽ chủ yếu trên Jangji*, với hai hình tượng chủ đạo xuyên suốt gồm Hanbok - trang phục truyền thống của Hàn Quốc và nàng tiên kiến - những sinh vật chỉ lớn bằng lòng bàn tay, được sáng tạo từ trí tưởng tượng.

* Jangji (장지, 壯紙) là tên một loại giấy truyền thống của Hàn Quốc được tạo nên từ Hanji. Khác với Hanji là lớp giấy mỏng được làm từ vỏ cây dâu giấy, Jangi được tạo thành bằng cách chồng và bồi nhiều lớp Hanji để tạo độ dày nhất định.

Trong hơn 20 năm hoạt động nghệ thuật, chị đã tổ chức nhiều triển lãm tại nước ngoài, trong đó có thể kể tới Hồng Kông, Singapore và Tây Ban Nha... Ngoài ra, chỉ riêng trong năm 2026, chị đã tổ chức hai triển lãm cá nhân tại Seoul, lần lượt xoay quanh quá trình sáng tác và các kỹ thuật hội họa mà chị đã sử dụng, cũng như tác phẩm sách tranh “개미 요정의 선물” (tạm dịch: Món quà của nàng tiên kiến).

Bên cạnh các hoạt động triển lãm, họa sĩ Shin còn là tác giả của nhiều tác phẩm sách tranh, trong đó đáng chú ý nhất là “한밤중 개미 요정” (tạm dịch: Nàng tiên kiến giữa đêm khuya) - cuốn sách tranh góp phần làm nên tên tuổi của chị. Tác phẩm lấy bối cảnh vào một đêm đông, khi đứa trẻ tỉnh giấc vì sốt và nhìn thấy những người bạn tiên kiến. Trong lúc mẹ đang ngủ, các tiên nữ kiến đã thay mẹ chăm sóc em, cho em uống thuốc, rồi thay khăn mát, chỉnh lại mái tóc rối của mẹ và kể cho em nghe những câu chuyện về tuổi thơ của mẹ. Đáng chú ý, tác phẩm gây tiếng vang trong và ngoài Hàn Quốc khi được lựa chọn vào danh mục “The White Ravens” - danh sách thường niên giới thiệu những cuốn sách thiếu nhi xuất sắc nhất thế giới (2017), tác phẩm dịch tại giải thưởng văn hóa xuất bản thiếu nhi Sankei của Nhật Bản (2022), hay gần đây nhất là sách tranh ấn tượng tại Hội chợ sách quốc tế Seoul (2026).

Vào ngày 24/6 vừa qua, dưới sự hỗ trợ của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (MCST) và Viện Xúc tiến Thủ công mỹ nghệ và Thiết kế Hàn Quốc (KCDF), “Nàng tiên kiến giữa đêm khuya” đã được tái xuất bản theo hình thức Hanji đặc biệt kỷ niệm 10 năm ra mắt tác phẩm (2016-2026). Sau khi được giới thiệu và bán trước tại Hội chợ sách quốc tế Seoul, tác phẩm tiếp tục được mở bán thông qua chương trình “Aladin Book Funding” (hình thức gây quỹ/đặt mua trước sách trên nền tảng nhà sách Aladin của Hàn Quốc) từ ngày 14/8.

Nhân dịp đặc biệt này, phóng viên danh dự đã kết nối với họa sĩ Shin Sun-mi. Bên cạnh các chia sẻ về cuốn sách tranh “Nàng tiên kiến giữa đêm khuya”, họa sĩ Shin đã giới thiệu thêm về hành trình sáng tác trong hơn 20 năm vừa qua, cũng như bật mí về các kế hoạch sáng tác và quảng bá trong thời gian tới.

Bài phỏng vấn được thực hiện qua email từ 14/8, trong đó nội dung câu trả lời được chuyển ngữ từ tiếng Hàn.


PV: Thưa chị, có lý do đặc biệt nào khi vẽ tranh màu trên chất liệu Jangji (giấy truyền thống) không ạ?

Jangji là loại giấy được tạo nên bằng cách dán chồng nhiều lớp Hanji (giấy truyền thống) lên nhau để tăng độ dày của giấy. Khi vẽ tranh màu, tôi chủ yếu sử dụng Jangji gồm 2-3 lớp. Thật ra ban đầu, tôi vẽ tranh thủy mặc (tranh mực nước, chủ yếu về phong cảnh và núi non) bằng Hanji loại 1 lớp vì thích cảm giác mực loang trên giấy, cũng như các kỹ thuật thể hiện được tốc độ và nhịp điệu của nét bút. Song sau đó, trong lần đầu được tiếp xúc với tranh màu tại trường Đại học, tôi đặc biệt bị cuốn hút bởi cảm giác màu sắc thấm và ngấm dần trên từng lớp Jangji dày. Nó quả thực rất phù hợp với màu sắc của những bộ trang phục Hanbok mà tôi vẽ.

Họa sĩ Shin Sun-mi thường vẽ các bức tranh màu truyền thống bằng chất liệu Jangji gồm 2-3 lớp. (Ảnh: Shin Sun-mi)

PV: Khi vẽ tranh màu trên Jangji, chị thường sử dụng kỹ thuật nào? Ngoài ra, chị còn kết hợp thêm cách thể hiện cá nhân nào để tạo dấu ấn riêng cho tác phẩm?

Quá trình vẽ thường trải qua 5 bước:

(1) Phác thảo: Bắt đầu công đoạn phác thảo trên một loại giấy khác, vì nếu tẩy trực tiếp trên Hanji, bề mặt Jangji sẽ bị xù lông.

(2) Xử lý nền bằng keo: Tiến hành xử lý bề mặt Jangji bằng keo da trâu và phèn chua nhằm giữ cho bột màu không thấm xuống mặt dưới của giấy, đồng thời giúp màu không bị loang.

(3) Chuyển bản vẽ lên giấy: Đặt tờ giấy (bản phác thảo) ở bước (1) trên Jangji rồi đồ lại (sao chép) các nét vẽ sang Jangji.

(4) Đi nét bằng nét mực tàu: Vẽ nét bằng nét mực tàu trên các nét vẽ đã được đồ lại trong bước (4)

(5) Tô màu: Pha loãng bột màu và chồng nhiều lớp màu mỏng lên nhau cho đến khi hoàn thiện, riêng phần tóc chỉ được thể hiện bằng nét mực tàu.

Đây đều là các kỹ thuật truyền thống, nên thành ra không có điểm nào quá đặc biệt. Có chăng sự khác biệt nằm ở câu chuyện. Các tác phẩm không dừng ở một khung hình cố định. Thay vào đó, câu chuyện sẽ được tiếp nối qua những khung hình mới. Trong vai trò là một họa sĩ, tôi rất mong có thể mang đến cho khán giả sự đồng cảm và cảm giác thú vị. Trên thực tế, tôi cũng đưa vào tranh những câu chuyện thời thơ ấu, hoặc thể hiện góc nhìn và cảm xúc ở thời điểm hiện tại. Trên tinh thần đó, tôi mong rằng hội họa Hàn Quốc có thể đến gần và thu hút công chúng, theo một cách tự nhiên, thoải mái, không quá khó hiểu hay nặng nề.


PV: Nàng tiên kiến và Hanbok là hai hình ảnh chủ đạo xuyên suốt các tác phẩm của chị. Có sự phát triển/thay đổi nào trong cách thể hiện hai hình tượng này qua các tác phẩm ạ?

Câu chuyện trong các bức tranh dần phát triển và mở rộng theo thời gian, từ chính bản thân tôi. Sau khi kết hôn và làm mẹ, tôi ghi lại hành trình lớn lên cùng con qua những bức tranh. Nhìn con, tôi bất giác nhớ lại những ký ức tuổi thơ và bố mẹ của tôi. Rồi cứ thế, bằng một cách tự nhiên, tôi đưa những ký ức ấy vào trong tranh.

Song, cũng có thi thoảng tôi khai thác các câu chuyện lịch sử đặc biệt. Khi đó, tôi sẽ tập trung khắc họa trang phục truyền thống (Hanbok) theo cách tỉ mỉ và kỹ càng hơn. Còn với các thể loại tranh khác, tôi lại vẽ chúng theo phong cách thoải mái và phù hợp với không khí thời đại. Ngoài ra, về những nàng tiên kiến, chúng là nhân vật luôn ở bên cạnh và an ủi nhân vật chính trong tranh, dù họ có thể quên đi sự tồn tại của những sinh vật bé nhỏ ấy.

Bức tranh “덕혜2” (tạm dịch: Công chúa Deokhye 2) khai thác câu chuyện lịch sử Hàn Quốc. Cụ thể, tác phẩm tái diễn giải khoảnh khắc công chúa Deokhye gặp lại Hoàng đế Gojong. Cô phải xa cha và sang Nhật Bản ngay từ khi còn nhỏ. (Ảnh: Shin Sun-mi)

Tác phẩm “나는 당신이 그립습니다2” (tạm dịch”: Thiếp nhớ Người 2) tái diễn giải câu chuyện của Hyegyeonggung Hong (mẹ vua Jeongjo) hồi tưởng về người chồng là thế tử Sado sau lễ mừng thọ 60 tuổi. Các nhân vật bé nhỏ quanh hai nhân vật chính trong bức tranh chính là những nàng tiên kiến. (Ảnh: Shin Sun-mi)

PV: Như vậy, bên cạnh hai hình tượng chủ đạo này, tác phẩm của chị cũng lồng ghép nhiều yếu tố văn hóa Hàn Quốc. Thông qua các chất liệu này, chị muốn truyền tải thông điệp gì?

Đã từng có khoảng thời gian tôi nhìn nhận văn hóa Hàn Quốc là thứ văn hóa có phần lỗi thời và quê mùa. Bầu không khí khi ấy quả thực rất khác bây giờ. Cụ thể, vào thời điểm chưa có Hallyu và K-pop, những bức tranh khai thác chất liệu truyền thống thường không nhận được nhiều sự chú ý, thậm chí còn bị xem nhẹ. Tôi không lấy làm khó hiểu lắm về hiện thực này khi xét đến sự bảo thủ của hội họa phương Đông thời điểm khi đó. Vì vậy, tôi luôn cố gắng chứng minh giá trị của truyền thống qua những câu chuyện có phần hiện đại và tinh tế hơn.

May mắn là vào thời điểm hiện tại, ngày càng có nhiều người đón nhận các tác phẩm này với cái nhìn tích cực. Tôi thấy rất vui và cũng hy vọng rằng, khán giả sẽ dành nhiều sự quan tâm để hội họa Hàn Quốc có thể tiếp tục phát triển và vươn xa hơn nữa.


PV: Cụ thể về “Nàng tiên kiến giữa đêm khuya”. Cảm xúc của chị khi nhìn lại chặng đường 10 năm ra mắt tác phẩm. Ngoài ra, tác phẩm có ý nghĩa như thế nào với chị, trong vai trò là một họa sĩ, cũng như một người mẹ?

Thoáng cái mà đã tròn 10 năm ra mắt tác phẩm. Tôi vẫn còn nhớ, vào thời điểm khi đang tìm các cuốn sách để đọc cùng con, tôi đã nhận được lời mời đầu tiên từ nhà xuất bản Changbi. Thú thật là khi đó, tôi chưa từng nghĩ mình sẽ xuất bản sách tranh. Nhưng cơ hội tình cờ ấy, với tôi, như thể một cái duyên sắp đặt. Ngoài ra, khoảng thời gian khi ấy cũng là khi tôi vẽ nhằm ghi lại quá trình trưởng thành của con. Vì vậy, tôi không cần tạo ra một câu chuyện mới hoàn toàn, mà chỉ cần tiếp nối một cách tự nhiên những gì mình đang thực hiện. 10 năm trôi qua, đứa trẻ trong tranh (con của tác giả) giờ cũng là học sinh cấp ba. Có lẽ khoảng thời gian lần giở từng trang ký ức tuổi thơ của con rồi cũng sẽ trở thành kỷ niệm.

Còn về ý nghĩa của “Nàng tiên kiến giữa đêm khuya”, tác phẩm vừa là một cuốn nhật ký ghi lại hành trình nuôi con, vừa là câu chuyện tuổi thơ của tôi. Dõi theo quá trình lớn lên của con, tôi vô tình nhận ra những biểu cảm hay cảm xúc từ thời thơ ấu mà bản thân đã lãng quên lại bất chợt ùa về. Khi còn nhỏ, tôi nhìn thế giới qua lăng kính hồn nhiên và không chút hoài nghi. Nhưng khi lớn lên, tôi nhận ra mình đã dần quên đi những điều quý giá ấy. Vì vậy, qua tác phẩm, tôi hy vọng những điều kỳ diệu và quý giá như vậy sẽ tìm đến với con và đứa trẻ ấy cũng sẽ luôn ghi nhớ chúng.


PV: Trong phần chia sẻ về phiên bản Hanji, chị cũng có đề cập rằng “Mong rằng độc giả sẽ thong thả lật từng trang, như thể đang thưởng thức một tập tranh cổ, để cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp và sức hấp dẫn của hội họa Hàn Quốc”. Cụ thể, sức hấp dẫn của hội họa Hàn Quốc được thể hiện như thế nào trong phiên bản này?

Tôi lấy làm khá tiếc khi chất liệu và kết cấu của Hanji thường không được thể hiện trọn vẹn qua những cuốn sách tranh thông thường. Vì vậy, vào thời điểm khi cuốn sách được xuất bản, tôi cũng chuẩn bị song song triển lãm tranh gốc. Thật may là với sự hỗ trợ của nhà xuất bản Changbi và Viện Xúc tiến Thủ công Mỹ nghệ và Thiết kế Hàn Quốc (KCDF), phiên bản Hanji đặc biệt kỷ niệm 10 năm ra mắt tác phẩm (2016-2026) đã được xuất bản. Thay vì sử dụng loại giấy trơn nhẵn, cuốn sách tận dụng kết cấu đặc trưng của Hanji và giúp màu sắc trong tranh gốc được thể hiện rõ hơn. Bên cạnh đó, cuốn sách cũng được thực hiện theo kiểu đóng gáy lộ, giống như những cuốn sách truyền thống, qua đó tạo cảm giác sang trọng hơn.

Phiên bản đặc biệt kỷ niệm 10 năm ra mắt “Nàng tiên kiến giữa đêm khuya” tận dụng kết cấu đặc trưng của Hanji, qua đó giúp màu sắc trong tranh gốc được thể hiện rõ hơn. (Ảnh: Shin Sun-mi)

PV: Quá trình 20 năm sáng tạo chắc hẳn đã đem đến cho chị nhiều trải nghiệm khó quên. Trong số đó, có kỷ niệm nào mà chị đặc biệt nhớ đến tận bây giờ không ạ?

Thời mới vào nghề, tôi chủ yếu vẽ những bức tranh có kích thước lớn vì muốn thể hiện thật nhiều câu chuyện và tình tiết khác nhau trong cùng một khung. Về sau, khi nhận được những lời mời hợp tác (collab) mới, số lượng tranh khổ nhỏ mà tôi vẽ cũng theo đó mà tăng dần.

Có một kỷ niệm mà đến giờ tôi vẫn còn nhớ. Khi ấy, bố tôi đang chống chọi với chứng mất trí nhớ. Vào một ngày nọ, ông bất ngờ gọi điện cho tôi, khi tinh thần hoàn toàn tỉnh táo và bảo: “Sunmi à, hay con thử vẽ một bức tranh khổ lớn đi. Bố muốn ngắm nhìn chúng thật lâu…”. Trước lời đề nghị có phần bất ngờ này, tôi chỉ trả lời qua loa rồi cúp máy, nhưng không ngờ đây lại là lời trăng trối cuối cùng của ông. Sau tang lễ của bố, tôi gần như không thể cầm bút vẽ trong một thời gian dài. Cuối cùng, tạm gác nỗi đau, tôi bắt đầu dán giấy lên một tấm panel lớn để phác thảo bản vẽ mới. Khi đó tôi gần như đã tạm dừng tất cả các công việc và dự án mới. Sau đó, vào đúng vào giai đoạn tô màu, tôi lại gặp nhiều vấn đề sức khỏe. Sau quá trình điều trị thoát vị đĩa đệm, cũng như vài lần tiểu phẫu, tôi mới có thể hoàn thiện tác phẩm tranh khổ lớn này.

Dù có thể hơi muộn, nhưng cuối cùng thì “Câu chuyện tranh màu 162 × 390, tranh màu trên Jangji 2026” cũng được hoàn thành!


PV: Sau phiên bản Hanji kỷ niệm 10 năm ra mắt “Nàng tiên kiến giữa đêm khuya” và triển lãm cá nhân tại Seoul, hiện chị ấp ủ kế hoạch nào trong các hoạt động sáng tác và quảng bá tác phẩm? Xin chị bật mí đôi chút với độc giả Korea.net.

Triển lãm hiện tại của tôi ở ga Seoul sẽ được kéo dài cho đến hết ngày 4/9. Sau khi kết thúc triển lãm, tôi dự định sẽ tham gia các triển lãm nhóm cho đến hết năm. Vào tháng 1-2 năm tới, tôi sẽ tổ chức thêm một triển lãm cá nhân ở trước ga Samseong (Seoul). Ngoài ra, hiện tôi cũng đang chuẩn bị một cuốn sách tranh mang tên “Những câu chuyện tranh màu”. Tôi sẽ cố gắng để cuốn sách được ra mắt cùng thời điểm với triển lãm vào tháng 1 năm tới. Mong rằng các dự án và tác phẩm sẽ nhận được sự quan tâm và đón nhận của quý độc giả. 

Trong hình là triển lãm cá nhân mới nhất của họa sĩ Shin Sun-mi tại Seoul. Sau khi triển lãm kết thúc, chị sẽ tiếp tục ra mắt tác phẩm sách tranh, cũng như tổ chức các triển lãm mới, qua đó nhằm giới thiệu đến công chúng các phẩm mang đậm giá trị hội họa truyền thống. (Ảnh: Shin Sun-mi)

PV: Chân thành cảm ơn họa sĩ Shin Sun-mi đã tham gia phỏng vấn cùng phóng viên danh dự Korea.net và có những chia sẻ thú vị về các tác phẩm tranh hội họa truyền thống Hàn Quốc. Chúc các dự án sách tranh và triển lãm phía trước của chị sẽ gặt hái thật nhiều dấu ấn và thành tích mới. 

uyen81@korea.kr

* Bài viết này đã được viết bởi một phóng viên danh dự của Korea.net. Đoàn phóng viên danh dự chúng tôi có mặt ở khắp nơi trên thế giới, và họ luôn nỗ lực để chia sẻ tình yêu và lòng nhiệt huyết đối với tất cả mọi thứ của Hàn Quốc với Korea.net.