Bài viết từ Phóng viên danh dự Korea.net Nguyễn Hà Linh

Cứ mỗi độ rằm tháng Tám âm lịch, không khí Tết Trung thu lại rộn ràng tại nhiều quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam và Hàn Quốc. Đặc biệt hơn cả, Tết Trung thu hay còn gọi là Chuseok (추석), là một trong ba dịp lễ lớn và quan trọng nhất tại xứ sở Kimchi. Bên cạnh những hoạt động vui chơi trong ngày Tết Trung thu thì không thể không nhắc đến các loại bánh trung thu đặc trưng của cả hai quốc gia. Với người Việt Nam, đó là hai loại bánh nướng và bánh dẻo quen thuộc, còn với người Hàn Quốc, Songpyeon (송편) là món bánh gạo đặc trưng của ngày Chuseok. Không chỉ thu hút bởi hình dáng bán nguyệt và màu sắc đa dạng, những chiếc bánh nhỏ xinh này còn chứa đựng nhiều ý nghĩa thú vị về văn hóa và đời sống của người Hàn Quốc.

Songpyeon – chiếc bánh bán nguyệt mang ý nghĩa đặc biệt

Nhắc đến ẩm thực truyền thống trong dịp Tết Chuseok, không thể không nhắc đến Songpyeon (송편) - một loại bánh gạo truyền thống thuộc nhóm tteok (떡), thường được người Hàn Quốc chuẩn bị và thưởng thức trong ngày lễ này. Bánh được làm từ bột gạo, với phần nhân đa dạng như vừng, đậu, hạt dẻ, hạt mè,.... Bên cạnh màu trắng nguyên bản thì người Hàn Quốc còn sử dụng thêm các nguyên liệu tự nhiên khác để tạo thêm màu cho bánh Songpyeon như màu xanh từ bột trà xanh hay màu hồng từ củ dền,...Và tùy theo từng địa phương, nguyên liệu và cách chế biến có thể thay đổi, chẳng hạn bánh năm màu tại Seoul và Gyeonggi-do, bánh làm từ khoai tây ở Gangwon-do hay bánh bí ngô tại Chungcheong-do,... Sự đa dạng ấy góp phần làm phong phú thêm văn hóa ẩm thực truyền thống của Hàn Quốc.

Songpyeon là một loại bánh đặc trưng vào mỗi dịp lễ Chuseok tại Hàn Quốc. (Ảnh: Korea.net / Jeon Han)

Theo mình tìm hiểu, tên gọi “Songpyeon” cũng gắn liền với phương pháp chế biến đặc trưng của loại bánh này. Trong tiếng Hàn, song (송) có nghĩa là cây thông, còn pyeon (편) chỉ một loại bánh gạo. Theo cách làm truyền thống, bánh sẽ được hấp trên một lớp lá thông tươi, giúp bánh có hương thơm đặc trưng, giữ cho bề mặt bánh mịn màng và không bị dính với nhau trong quá trình hấp.

Tên gọi Songpyeon gắn liền với cách hấp bánh truyền thống sử dụng lá thông của người Hàn Quốc. (Ảnh: Korea.net / Kim Sunjoo)

Một điều thú vị ở món bánh này là dù Chuseok diễn ra vào ngày rằm tháng Tám âm lịch, khi mặt trăng tròn đầy, nhưng Songpyeon lại thường được nặn thành hình bán nguyệt thay vì hình tròn. Vậy tại sao người Hàn Quốc lại lựa chọn hình dáng này? Khi tìm hiểu kỹ hơn, việc bánh Songpyeon có hình bán nguyệt gắn với một giai thoại được ghi chép lại trong Tam quốc sử ký. Theo Tam quốc sử ký, vào thời vua Uija của Baekje, người ta phát hiện ra một chiếc mai rùa trong đất của cung điện, trên mai rùa có khắc dòng chữ: "Baekje là trăng tròn (만월), còn Silla là trăng bán nguyệt (반달)". Lời tiên đoán này được giải thích rằng Baekje đã đạt đến thời kỳ cực thịnh và sẽ dần suy yếu, trong khi Silla giống như vầng trăng khuyết, vẫn còn khả năng phát triển để trở nên tròn đầy. Về sau, Baekje sụp đổ, Silla đã thống nhất được Tam quốc. Từ câu chuyện ấy, hình bán nguyệt được gắn với quan niệm về sự phát triển và tương lai tốt đẹp. Nếu trăng tròn tượng trưng cho trạng thái viên mãn nhưng sau đó sẽ dần khuyết đi, thì vầng trăng khuyết còn có thể tiếp tục lớn dần để trở nên tròn đầy. Bởi vậy, theo quan niệm của người dân Hàn, những chiếc Songpyeon hình bán nguyệt được xem như lời cầu chúc cho sự thịnh vượng, may mắn và những điều tốt đẹp đang chờ đợi phía trước.

Điểm đặc trưng của bánh Songpyeon là có dạng hình bán nguyệt chứ không phải hình tròn, mang ý nghĩa để gửi gắm niềm tin rằng “ngày mai sẽ tốt đẹp hơn hôm nay”. (Ảnh: Korea.net / Kim Sunjoo)

Bánh Trung thu Việt Nam – hai hương vị, một nét văn hóa

Nếu mỗi dịp Tết Trung thu, người Việt Nam thường nhắc đến bánh nướng và bánh dẻo, thì người Hàn Quốc lại có bánhSongpyeon. Tuy đều là những món bánh gắn liền với ngày Rằm tháng Tám nhưng mỗi loại lại mang những nét đặc trưng riêng về hình dáng, nguyên liệu và cách chế biến.

Sự khác biệt dễ nhận thấy nhất nằm ở hình dáng. Bánh Trung thu Việt Nam thường có hình tròn hoặc hình vuông với hoa văn được tạo từ khuôn bánh, trong khi Songpyeon truyền thống thường được nặn bằng tay thành hình bán nguyệt.

Hàn Quốc và Việt Nam đều có những loại bánh đặc trưng không thể thiều mỗi dịp Tết Trung thu. (Ảnh: Pexels, Canva)

Về nguyên liệu và cách chế biến, bánh nướng Việt Nam sử dụng vỏ bột mì và được nướng chín, còn bánh dẻo có phần vỏ làm từ bột nếp chín trộn với nước đường. Trong khi đó, Songpyeon thường được làm từ bột gạo tẻ, cho nhân vào bên trong rồi hấp chín, theo truyền thống là trên lớp lá thông.

Dù khác biệt về hình thức và hương vị, cả hai loại bánh đều gắn bó với đời sống văn hóa của mỗi quốc gia. Những chiếc bánh không chỉ được thưởng thức trong dịp lễ mà còn hiện diện trong các hoạt động sum họp, chia sẻ và gìn giữ phong tục truyền thống. Có lẽ, chính sự tương đồng về ý nghĩa ấy đã khiến Songpyeon trở nên gần gũi với người Việt Nam, dù đây là món bánh mang hương vị và cách chế biến đặc trưng của Hàn Quốc.

Tự tay làm bánh Songpyeon đón Trung thu

Sau khi tìm hiểu về ý nghĩa của Songpyeon trong văn hóa Chuseok, mình quyết định thử tự tay làm món bánh truyền thống này ngay tại nhà để thêm vào menu ngày Tết trung thu như một món ăn mới đến từ nước bạn.

Chuẩn bị nguyên liệu

Để làm bánh Songpyeon, cần chuẩn bị bột gạo, một chút muối, nước nóng cùng các nguyên liệu làm nhân như mè, vừng, đường, đậu xanh, đậu đỏ,...tuỳ theo sở thích. Ngoài màu trắng nguyên bản, các bạn có thể sử dụng nước ép củ dền hoặc trà xanh hay lá nếp để tạo thêm màu hồng hoặc xanh cho vỏ bánh.

Lưu ý về công thức: Songpyeon truyền thống thường dùng bột gạo tẻ, không phải bột nếp nên để làm ra món bánh Songpyeon chuẩn Hàn nhất, các bạn nên sử dụng bột gạo.

Các bước thực hiện

Bước 1. Trộn và nhồi bột để làm vỏ bánh

Trộn bột với một chút muối, sau đó từ từ thêm nước nóng và nhào đến khi bột dẻo mịn. Chia bột thành các phần hoặc thêm nước ép củ dền hay trà xanh hoặc nước ép lá nếp để tạo thêm màu cho bánh. Sau đó dùng màng bọc đậy kín bột để tránh bị khô.

Bước 1 và 2 trong quy trình làm bánh Songpyeon. (Ảnh: Nguyễn Hà Linh)

Bước 2. Chuẩn bị nhân bánh

Các bạn có thể dùng mè, vừng hay đậu xanh, đậu đỏ làm nhân tuỳ thích. Mình dùng mè đen và mè trắng làm nhân vì khá thơm và cũng đang có sẵn tại nhà. Xay nhuyễn phần mè rồi cho thêm đường nâu và một chút mật ong sau đó trộn đều hỗn hợp

Bước 3. Tạo hình bánh

Từ những phần bột lớn, chia nhỏ thành những phần bột nhỏ vo tròn rồi ấn dẹt vào lòng bàn tay. Tiếp theo bạn đặt nhân mè vừa làm lên vỏ bánh, rồi từ từ gói mép vỏ bánh lại với nhau sao cho thành hình bán nguyệt.

Bước 3 trong quy trình làm bánh Songpyeon. (Ảnh: Nguyễn Hà Linh)

Bước 4. Hấp bánh

Theo truyền thống, người Hàn hay sử dụng lá thông làm lớp dưới, nhưng nếu khó tìm, các bạn cũng có thể sử dụng mảnh vải trắng hoặc giấy nến để làm lớp lót tránh cho bánh bị dính vào nồi. Sau đó xếp những chiếc bánh lên và tránh để quá sát nhau. Hấp đến khi bánh chín rồi lấy ra. Xếp bánh ra đĩa và quết thêm một lớp dầu lên bề mặt bánh, rắc thêm một chút vừng cho đẹp mắt. Vậy là đã hoàn thành món bánh trung thu Songpyeon truyền thống của Hàn Quốc. 

Bước 4 trong quy trình làm bánh Songpyeon. (Ảnh: Nguyễn Hà Linh)

Khác với vị ngọt đậm đà của bánh Trung thu Việt Nam, Songpyeon mang đến một hương vị nhẹ nhàng hơn. Lớp vỏ bánh mềm dẻo, hơi dai, kết hợp với phần nhân mè rang thơm bùi và vị ngọt vừa phải tạo nên một tổng thể hài hòa. Các bạn cũng nên làm thử món bánh này trong dịp Tết Trung thu tới nhé.

Từ những chiếc bánh nướng, bánh dẻo quen thuộc của Việt Nam đến bánh truyền thống của Hàn Quốc Songpyeon, mỗi món bánh đều mang trong mình những nét đặc trưng riêng của nền văn hoá hai quốc gia. Tuy khác nhau về hình dáng, nguyên liệu hay cách chế biến nhưng cả hai đều gợi nhắc đến những giá trị gần gũi như tình cảm gia đình, sự sum họp và việc gìn giữ truyền thống.

uyen81@korea.kr

* Bài viết này đã được viết bởi một phóng viên danh dự của Korea.net. Đoàn phóng viên danh dự chúng tôi có mặt ở khắp nơi trên thế giới, và họ luôn nỗ lực để chia sẻ tình yêu và lòng nhiệt huyết đối với tất cả mọi thứ của Hàn Quốc với Korea.net.