Bài viết từ Phóng viên danh dự Korea.net Nguyễn Hà Linh

Ngày 8-9/9 vừa qua, Học viện King Sejong Hà Nội 1 đã tổ chức những buổi trải nghiệm vẽ tranh dân gian Minhwa dành cho các bạn học viên tại Trung tâm cũng như các bạn học sinh, sinh viên quan tâm và yêu thích văn hoá Hàn Quốc. Đến với lớp học văn hóa Hàn Quốc lần này, mọi người có cơ hội tìm hiểu về Minhwa (민화) – nghệ thuật tranh dân gian truyền thống của Hàn Quốc và trực tiếp tham gia trải nghiệm vẽ tranh dưới sự hướng dẫn của chuyên gia văn hoá – cô Lee Young Ae (một hoạ sĩ kiêm nhà thiết kế Hanbok tại Busan)

Hoạt động 1: Tìm hiểu về Minhwa (민화) – nghệ thuật tranh dân gian truyền thống của Hàn Quốc

Theo chia sẻ của cô Lee Young Ae, Minhwa là dòng tranh dân gian truyền thống gắn với đời sống của người Hàn Quốc, đặc biệt phát triển vào thời Joseon. Khác với những tác phẩm hội họa mang tính cung đình hay học thuật, Minhwa gần gũi với cuộc sống thường ngày và thường gửi gắm những mong ước của con người về may mắn, hạnh phúc, bình an, trường thọ hay thành công. Bởi vậy, những hình ảnh như hoa, chim, cá, hổ hay các đồ vật quen thuộc xuất hiện trong tranh không đơn thuần để trang trí mà còn chứa đựng những ý nghĩa biểu tượng khác nhau. Ngoài ra, cô Lee Young Ae còn giúp mọi người làm quen thông qua các thể loại, đề tài và cách thể hiện khác nhau của nghệ thuật tranh dân gian. Những khái niệm như sagunja (사군자 – Tứ quân tử), pungsokhwa (풍속화 – tranh phong tục), sansuhwa (산수화 – tranh sơn thủy)... lần lượt được giới thiệu cùng các tác phẩm minh họa.

Trước khi vào phần thực hành, cô Lee Young Ae phổ cập cho mọi người đôi nét về dòng tranh dân gian Minhwa. (Ảnh: Nguyễn Hà Linh)

Không chỉ tìm hiểu tranh vẽ gì và mang ý nghĩa ra sao, mình cùng các bạn còn được cô giới thiệu và hướng dẫn về cách sử dụng cọ, màu sắc và một số kỹ thuật tạo nét. Đây cũng là phần chuẩn bị cần thiết trước khi chuyển từ quan sát những tác phẩm trên màn hình sang trực tiếp cầm cọ thực hành.

Hoạt động 2: Trải nghiệm vẽ tranh Minhwa

Hoạt động thực hành đầu tiên là tô màu tranh hổ trên túi vải. Hổ vốn là một hình tượng quen thuộc trong văn hóa và tranh dân gian Hàn Quốc. Thay vì luôn xuất hiện với vẻ dữ tợn, hổ trong Minhwa được thể hiện một cách gần gũi, gắn với mong ước xua đuổi điều không may và đón nhận những niềm may mắn.

Mỗi người được chuẩn bị một chiếc túi đã được vẽ sẵn hình, cọ, màu cùng những các bước tô tham khảo để lựa chọn cách phối màu. (Ảnh: Nguyễn Hà Linh)

Dựa trên các mẫu được chuẩn bị sẵn, mình cùng mọi người bắt đầu lựa chọn màu và lần lượt hoàn thiện từng chi tiết từ thân hổ, những đường sọc, khuôn mặt đến thân cây, tán lá và chú chim. Tưởng chừng chỉ là tô màu theo những đường nét có sẵn, nhưng khi trực tiếp thực hiện, mình mới thấy những chi tiết nhỏ đòi hỏi khá nhiều sự tập trung. Trong suốt quá trình này, cô Lee Young Ae cũng đi đến từng bàn để quan sát, hướng dẫn cách sử dụng cọ, lấy màu và hỗ trợ mọi người xử lý những phần khó. Mỗi chiếc túi sau khi hoàn thành chính là tác phẩm mang dấu án riêng của từng người thực hiện.

Cô Lee Young Ae trực tiếp hướng dẫn người tham gia trong quá trình thực hành. (Ảnh: Nguyễn Hà Linh)

Nếu hoạt động đầu tiên chủ yếu giúp mọi người làm quen với màu sắc qua mẫu tranh có sẵn thì ở phần thứ hai, thử thách được nâng lên khi người tham gia tự tạo nên hình ảnh bằng nét cọ trên vải.

Trước khi thực hành, cô Lee Young Ae đã trực tiếp hướng dẫn mọi người kỹ thuật vẽ hoa. Từ cách lấy màu, đặt cọ, điều chỉnh lực tay đến cách tạo độ đậm nhạt, từng thao tác đều được thực hiện chậm để mọi người có thể quan sát.

Cô Lee Young Ae hướng dẫn kỹ thuật tạo hình hoa bằng cọ trước khi vào bước thực hành. (Ảnh: Nguyễn Hà Linh)

Những động tác của cô trông khá nhẹ nhàng: chỉ sau một vài nét cọ, từng cánh hoa đã bắt đầu xuất hiện; tiếp đó là lá, cành và các chi tiết giúp cụm hoa trở nên hoàn chỉnh. Nhưng khi đến lượt tự thực hiện, mình mới nhận ra việc điều khiển đầu cọ không đơn giản như khi đứng quan sát. Lượng màu, nước và lực tay đều ảnh hưởng trực tiếp đến độ đậm nhạt cũng như hình dáng của từng cánh hoa. Không có một mẫu thành phẩm hoàn toàn giống nhau. Trên những tấm vải xanh, có bạn lựa chọn những bông hoa xanh tím nhẹ nhàng, trong khi những gam vàng, cam lại tạo nên một sắc thái hoàn toàn khác ở sản phẩm khác.

Trong quá trình đó, cô Lee Young Ae cũng tiếp tục đến từng bàn để chỉnh nét và hướng dẫn trực tiếp cho tất cả mọi người. (Ảnh: Nguyễn Hà Linh)

Từ tìm hiểu đến trực tiếp trải nghiệm

Đối với mình, đây là một buổi trải nghiệm rất hay và bổ ích và có lẽ điều để lại ấn tượng với mình không chỉ là những sản phẩm tự tay hoàn thiện mà còn là cách một loại hình nghệ thuật truyền thống trở nên gần gũi hơn thông qua trải nghiệm thực tế. Từ việc tìm hiểu những hình ảnh và ý nghĩa trong Minhwa đến trực tiếp lựa chọn màu sắc, cầm cọ và thử tạo nên từng nét vẽ, mình có cơ hội tiếp cận tranh dân gian Hàn Quốc theo một cách sinh động hơn thay vì chỉ quan sát những tác phẩm đã hoàn thiện. Đặc biệt, khi hiểu rằng phía sau những hình ảnh tưởng chừng đơn giản còn là những câu chuyện, quan niệm và mong ước của người xưa, mình càng cảm nhận rõ hơn giá trị văn hóa được lưu giữ trong mỗi bức tranh.

Buổi học là một trải nghiệm tuyệt vời giúp mọi người hiểu hơn về nghệ thuật tranh dân gian Minhwa của Hàn Quốc. (Ảnh: Nguyễn Hà Linh)

Từ Minhwa, mình cũng bất giác liên tưởng đến tranh Đông Hồ của Việt Nam. Dù được hình thành trong những bối cảnh văn hóa khác nhau và có những đặc trưng riêng về chất liệu, màu sắc cũng như cách thể hiện, nhưng cả hai đều cho thấy cách người xưa đưa cuộc sống và những mong ước bình dị vào tranh dân gian. Nếu Minhwa gửi gắm những ước vọng về may mắn, bình an hay hạnh phúc qua các hình tượng như hổ, chim, hoa và nhiều đồ vật quen thuộc, thì tranh Đông Hồ cũng phản ánh đời sống, phong tục và những ước mong tốt đẹp của người Việt qua những hình ảnh gần gũi.

Tranh dân gian truyền thống Minhwa và Trang dân gian Đông hồ cũng có một vài nét tương đồng thể hiện nét văn hoá của cả hai quốc gia. (Ảnh: Bảo tàng Quốc gia Hàn Quốc, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam)

Có lẽ chính điểm gặp gỡ ấy khiến trải nghiệm lần này với mình càng trở nên thú vị hơn. Từ một buổi học về tranh dân gian Hàn Quốc, mình không chỉ được thử sức với màu sắc và nét cọ mà còn nhận ra rằng, dù được thể hiện bằng những hình ảnh và phong cách khác nhau, nghệ thuật dân gian của mỗi quốc gia đều có thể trở thành nơi lưu giữ câu chuyện về đời sống và những ước vọng của con người. Và chính những trải nghiệm trực tiếp như vậy cũng là một trong những cách thú vị nhất để một nét văn hóa truyền thống trở nên gần gũi hơn với những người trẻ Việt Nam hôm nay.

uyen81@korea.kr

* Bài viết này đã được viết bởi một phóng viên danh dự của Korea.net. Đoàn phóng viên danh dự chúng tôi có mặt ở khắp nơi trên thế giới, và họ luôn nỗ lực để chia sẻ tình yêu và lòng nhiệt huyết đối với tất cả mọi thứ của Hàn Quốc với Korea.net.