Bài viết từ Phóng viên danh dự Korea.net Bùi Văn Tuyên

“Trước khi uống, anh nhớ lắc đều chai nhé.”

Đó là lời chủ một nhà hàng Hàn Quốc tại Việt Nam nói với tôi khi chai Makgeolli (막걸리) được mang ra cùng bữa thịt nướng. Tôi làm theo hướng dẫn, nhẹ nhàng làm đều phần rượu trắng đục bên trong rồi rót vào chiếc chén nhỏ.

Thưởng thức Makgeolli tại một nhà hàng Hàn Quốc ở Việt Nam (Ảnh: Bùi Văn Tuyên)

Khoảnh khắc ấy bất chợt khiến tôi nhớ đến lần uống Makgeolli tại Hàn Quốc. Vẫn là màu trắng đục quen thuộc, vẫn xuất hiện giữa một bữa ăn, nhưng khi ấy Makgeolli trước mặt tôi lại được rót ra một chiếc bát.

Một loại rượu, hai bàn ăn ở hai quốc gia và hai trải nghiệm có phần khác nhau khiến tôi tò mò: đằng sau chai Makgeolli bình dị ấy có câu chuyện văn hóa gì?

Thứ rượu trắng đục trên bàn ăn Hàn Quốc

Makgeolli là một trong những loại đồ uống có cồn truyền thống lâu đời của Hàn Quốc. Loại rượu lên men này thường được làm từ gạo hoặc các loại ngũ cốc, nước và nuruk (누룩) - chất khởi động quá trình lên men truyền thống của Hàn Quốc.

Trải nghiệm thú vị khi lần đầu uống rượu Makgeolli bằng bát tại một nhà hàng ở Seoul (Ảnh: Bùi Văn Tuyên)

Không trong suốt như nhiều loại rượu khác, Makgeolli gây ấn tượng bởi màu trắng sữa và vị ngọt, chua nhẹ đan xen. Nồng độ cồn của nhiều loại Makgeolli tương đối thấp so với rượu mạnh.

Nhưng điều thú vị hơn đối với tôi nằm ở vị trí của Makgeolli trong đời sống người Hàn. Trong quá khứ, đây từng là thức uống gần gũi với người dân, đặc biệt là người lao động nông nghiệp. Hình ảnh Makgeolli được rót vào bát và chia sẻ trong những giờ nghỉ ngoài đồng cũng xuất hiện trong câu chuyện lịch sử của loại rượu này.

Năm 2021, văn hóa làm và chia sẻ Makgeolli được Hàn Quốc ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Điều này khiến tôi chú ý đến hai chữ “chia sẻ”: giá trị của Makgeolli dường như không chỉ nằm trong cách nó được làm ra, mà còn ở cách mọi người cùng thưởng thức nó.

Chiếc bát Makgeolli tôi gặp ở Hàn Quốc

Lần uống Makgeolli tại Hàn Quốc, thứ khiến tôi nhớ lâu không chỉ là hương vị mà còn là chiếc bát đựng rượu. Đối với một người Việt Nam vốn quen nhìn thấy rượu được rót vào những chiếc chén nhỏ, việc cầm một chiếc bát Makgeolli tạo cho tôi một cảm giác khá khác biệt.

Makgeolli - đồ uống có cồn truyền thống lâu đời của Hàn Quốc (Ảnh: Bùi Văn Tuyên)

Sau này, khi tìm hiểu về mối liên hệ giữa Makgeolli và đời sống nông nghiệp của người Hàn trong quá khứ, tôi lại nhớ đến chiếc bát ấy.

Tất nhiên, trải nghiệm của tôi tại một nhà hàng không thể đại diện cho tất cả cách người Hàn uống Makgeolli ngày nay. Nhưng chính chi tiết nhỏ đó khiến một thức uống mà tôi từng chỉ biết tên trở nên gần gũi và có câu chuyện hơn.

Khi Makgeolli xuất hiện bên bếp nướng ở Việt Nam

Trải nghiệm tiếp theo của tôi với Makgeolli lại diễn ra tại một nhà hàng Hàn Quốc ở Việt Nam. Lần này, trên bàn là thịt nướng Hàn Quốc.

Giữa tiếng thịt xèo xèo trên bếp, những đĩa banchan và không khí quen thuộc của một nhà hàng Hàn, chai Makgeolli được mang ra.

Trước khi uống, chủ nhà hàng nhắc tôi rằng nên làm đều phần rượu trong chai rồi mới rót. Sau đó, Makgeolli được rót vào những chiếc chén nhỏ, thay vì chiếc bát như trong trải nghiệm trước đây của tôi tại Hàn Quốc.

Makgeolli xuất hiện bên bếp nướng ở Việt Nam, được rót vào những chiếc chén nhỏ quen thuộc (Ảnh: Bùi Văn Tuyên)

Sự khác biệt ấy rất nhỏ nhưng khiến tôi chú ý.

Tôi không cho rằng điều đó đồng nghĩa người Hàn uống Makgeolli bằng bát còn người Việt uống bằng chén. Cách phục vụ có thể khác nhau giữa từng nhà hàng, từng loại Makgeolli và từng hoàn cảnh. Nhưng đối với tôi, đó lại là một ví dụ thú vị về cách cùng một nét văn hóa Hàn Quốc có thể mang đến những trải nghiệm khác nhau khi xuất hiện ở hai quốc gia.

Một chai rượu, hai bàn ăn

Tôi đã uống Makgeolli ở Hàn Quốc và Việt Nam. Một lần từ chiếc bát trên bàn ăn tại Hàn Quốc. Một lần từ chiếc chén nhỏ bên bếp thịt nướng Hàn Quốc tại Việt Nam.

Nếu chỉ quan tâm đến hương vị, có lẽ câu chuyện sẽ kết thúc sau vài chén rượu. Nhưng điều khiến tôi nhớ lại chính là những gì diễn ra xung quanh Makgeolli.

Đó là chiếc bát tôi từng cầm ở Hàn Quốc. Là lời hướng dẫn của chủ nhà hàng tại Việt Nam. Là chai rượu trắng đục được làm đều trước khi rót. Và là cách một thức uống truyền thống của Hàn Quốc xuất hiện một cách tự nhiên trên bàn ăn cách quê hương của nó hàng nghìn kilomet.

Từ hai trải nghiệm ấy, tôi nhận ra rằng khi một món ăn hay thức uống đi từ quốc gia này sang quốc gia khác, thứ được mang theo không chỉ có hương vị. Đôi khi, đi cùng nó còn là cách thưởng thức, câu chuyện và một phần văn hóa của nơi nó bắt đầu.

Với tôi, Makgeolli vì thế không còn đơn giản là một loại rượu truyền thống màu trắng đục của Hàn Quốc. Nó trở thành một sợi dây nhỏ nối hai bàn ăn tôi từng ngồi - một ở Hàn Quốc và một ở Việt Nam. Và đôi khi, để hiểu thêm về văn hóa Hàn Quốc, có lẽ chúng ta không cần bắt đầu bằng một câu chuyện quá lớn. Chỉ cần bắt đầu từ một chiếc bát Makgeolli trên bàn ăn.

uyen81@korea.kr

* Bài viết này đã được viết bởi một phóng viên danh dự của Korea.net. Đoàn phóng viên danh dự chúng tôi có mặt ở khắp nơi trên thế giới, và họ luôn nỗ lực để chia sẻ tình yêu và lòng nhiệt huyết đối với tất cả mọi thứ của Hàn Quốc với Korea.net.