Bài viết từ Phóng viên danh dự Korea.net Nguyễn Hà Linh

Bạn đã bao giờ tự hỏi, từ khi nào những chữ cái tiếng Hàn bắt đầu trở nên quen thuộc với chúng ta? Có thể là từ một bài hát, một bộ phim, tên một món ăn hay những ký tự đầu tiên được tập viết trong lớp học tiếng Hàn. Từ những điểm chạm nhỏ bé ấy, Hangeul dần trở thành một phần trong hành trình khám phá tiếng Hàn và văn hóa Hàn Quốc.

Tại Hàn Quốc, hàng năm vào ngày 9/10 – Hangeulnal (한글날), Ngày Hangeul là dịp để người Hàn Quốc nhìn lại lịch sử, giá trị và tôn vinh hệ thống chữ viết của dân tộc. Nhưng Hangeulnal không chỉ là câu chuyện về một ngày lễ mà đằng sau nó là một hành trình kéo dài gần sáu thế kỷ của một hệ chữ được tạo ra với mục đích đưa việc đọc và viết đến gần hơn với người dân.

Đặc biệt, năm 2026 là năm kỷ niệm 580 năm kể từ khi Hangeul được công bố và 100 năm kỷ niệm ngày Hangeulnal được thiết lập. Đây cũng là dịp để cùng nhìn lại hành trình của những con chữ đã trở thành một phần không thể thiếu trong ngôn ngữ và văn hóa Hàn Quốc.

Nguồn gốc của chữ Hangeul và ngày Hangeulnal

Theo mình tìm đọc, trong suốt thế kỷ XV, Hàn Quốc mặc dù nói tiếng Hàn nhưng do không có chữ viết, người Hàn Quốc chủ yếu sử dụng chữ Hán làm ngôn ngữ trong các văn bản hành chính, học thuật hay nhiều tác phẩm văn chương,.. Tuy nhiên, do hệ thống chữ này khó viết, nên chỉ những người thuộc tầng lớp thượng lưu, quý tộc mới có thể sử dụng và đọc được chữ Hán. Đồng thời, trong lời tựa “Huấn dân chính âm” (훈민정음), vua Sejong nói rằng tiếng nói của đất nước khác với tiếng Hán, nên chữ Hán không thể diễn đạt trơn tru mọi điều người dân muốn nói. Do vậy, xuất phát từ mong muốn giúp người dân có thể dễ dàng đọc và viết tiếng mẹ đẻ, Vua Sejong cùng các học giả của Tập Hiền điện (집현전) đã nghiên cứu và tạo ra một hệ thống chữ viết mới - chữ Hangeul.

Hệ thống chữ Hangeul là hệ chữ do Vua Sejong cùng các học giả của Tập Hiền điện tạo ra và được hoàn thiện vào năm 1443. (Ảnh: Korea.net/ Jeon Han, Biên tập: Nguyễn Hà Linh)

Hangeul được hoàn thiện vào năm 1443 và chính thức được công bố vào năm 1446 với tên gọi ban đầu là “Huấn dân chính âm” (훈민정음). Cùng với đó là Hunminjeongeum Haeryebon, tài liệu giải thích nguyên lý và cách sử dụng hệ chữ mới. Hệ chữ ban đầu gồm 28 ký tự, trong đó có 17 phụ âm và 11 nguyên âm; tiếng Hàn hiện đại sử dụng 24 ký tự cơ bản gồm 14 phụ âm và 10 nguyên âm.

Điểm đặc biệt của Hangeul nằm ở việc đây không chỉ là một hệ thống ký hiệu được tạo ra để ghi âm ngôn ngữ. Các ký tự được xây dựng theo những nguyên tắc nhất định. Hình dạng của một số phụ âm cơ bản phản ánh hình dáng hoặc chuyển động của cơ quan phát âm, trong khi các nguyên âm cơ bản được xây dựng dựa trên những quan niệm về trời, đất và con người. Các ký tự sau đó được kết hợp thành từng khối âm tiết, tạo nên diện mạo đặc trưng của chữ Hàn.

Đối với người Hàn Quốc, Hangeul là chữ viết duy nhất được tạo ra bằng hệ thống quốc ngữ, đồng thời cũng là một trong số ít ngôn ngữ có phong cách riêng, điều mà người Hàn Quốc rất tự hào. Do đó để tôn vinh hệ thống chữ viết của dân tộc, người Hàn Quốc đã dành một ngày đặc biệt để kỷ niệm ngày Hangeul ra đời. Ngày kỷ niệm Hangeul tại Hàn Quốc thay đổi rất nhiều kể từ khi thành lập, cho đến năm 1945, ngày 9 tháng 10 đã được sử dụng là ngày kỷ niệm Hangeul chính thức, và được coi là ngày nghỉ công kể từ năm 2013. Vào năm 1997, chữ Hangeul đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hoá thế giới.

Hangeulnal 2026 – 580 năm của Hangeul, 100 năm của Hangeulnal

Năm 2026 đánh dấu một cột mốc đặc biệt khi tròn 580 năm kể từ năm 1446 – thời điểm Hangeul được công bố, đồng thời là 100 năm kể từ khi Hangeulnal được thiết lập vào năm 1926. Chính vì vậy, Hangeulnal năm nay mang ý nghĩa đặc biệt hơn một ngày kỷ niệm thường niên. Nhân dịp đặc biệt này, nhiều hoạt động kỷ niệm Hangeulnal đã diễn ra tại cả Hàn Quốc và Việt Nam, cùng hướng đến việc tôn vinh giá trị của Hangeul và nhìn về hành trình của những con chữ này trong hiện tại và tương lai.

Theo mình được biết, năm nay, tại Hàn Quốc, “Tuần lễ Hangeul 2026” sẽ diễn ra trên toàn quốc từ ngày 6 đến ngày 17/10 với chủ đề “Hangeul bên cạnh tôi”. Trong khuôn khổ tuần lễ, sự kiện tiêu biểu “Lễ hội Hangeul 2026 - Gwanghwamun” sẽ diễn ra từ ngày 6 đến ngày 8/10 tại Quảng trường Gwanghwamun ở Seoul cùng nhiều chương trình văn hóa và nghệ thuật, hướng đến việc nhìn lại lịch sử 100 năm của Hangeulnal, đồng thời suy nghĩ về giá trị và tương lai của Hangeul.

Bên cạnh đó, Triển lãm đặc biệt “100 Năm Ngày Gagya” tại Bảo tàng Hangeul Quốc gia cũng trưng bày hiện vật và tư liệu lịch sử về phong trào bảo vệ chũ viết dân tộc từ năm 1926 của Joseon Eohakhoe (Hội Nghiên cứu Triều Tiên Ngữ), mở tour ảo (VR tour) cho người học quốc tế xem trực tuyến. Triển lãm cũng góp phần giúp công chúng tìm hiểu sâu hơn về lịch sử hình thành và phát triển của Hangeul.

“Tuần lễ Hangeul 2026” diễn ra trên toàn quốc và Triển lãm đặc biệt “100 Năm Ngày Gagya” tại Bảo tàng Hangeul Quốc gia. (Ảnh: Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Hàn Quốc, Bảo tàng Hangeul Quốc gia)

Tại Việt Nam, Hangeul cũng ngày càng xuất hiện gần gũi hơn trong môi trường giáo dục và các hoạt động giao lưu văn hóa Hàn Quốc. Nhân dịp Hangeulnal 2026, nhiều cơ sở đào tạo tiếng Hàn đã tổ chức những chương trình riêng, đưa việc học ngôn ngữ ra khỏi không gian lớp học và kết hợp với các hoạt động trải nghiệm văn hóa.

“Lễ hội Chữ Hàn – Hangeul Festival 2026” được tổ chức tại khu vực miền Bắc và miền Nam cũng là một trong những ngày hội lớn nhất trong năm quy tụ đông đảo sinh viên từ các trường đại học, cao đẳng có đào tạo tiếng Hàn và Hàn Quốc học. Một trong những chương trình nổi bật là “Ngày hội chữ Hàn Hangeulnal 2026” được tổ chức với sự phối hợp của Đại sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam, Quỹ Giao lưu Quốc tế Hàn Quốc (KF) và Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – ĐHQGHN vào ngày 3/10 vừa qua với sự tham gia đông đảo của các bạn sinh viên, giảng viên và đại diện Khoa tiếng Hàn từ các trường Đại học tại Hà Nội cùng các hoạt động nổi bật như: Rung chuông vàng tiếng Hàn (골든벨), K-pop cover dance, thi viết chữ đẹp Hangeul, thiết kế áo đồng phục chủ đề Hangeul 100 năm, gian hàng ẩm thực & trò chơi truyền thống.

“Ngày hội chữ Hàn Hangeulnal 2026” diễn ra tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – ĐHQGHN vào ngày 3/10 vừa qua. (Ảnh: Đoàn Thanh niên – Hội Sinh viên Khoa NN&VH Hàn Quốc)

Bên cạnh đó, Học viện King Sejong trụ sở chính và Học viện King Sejong Huế cũng hưởng ứng kỷ niệm ngày Hangeulnal với nhiều hoạt động như triển lãm thư pháp Hangeul, workshop trải nghiệm Hanbok, viết bưu thiếp tiếng Hàn và các chương trình tìm hiểu về Hangeul. Qua những hoạt động này, Hangeulnal không chỉ là một ngày lễ được kỷ niệm tại Hàn Quốc mà còn trở thành dịp để những người học và yêu tiếng Hàn tại Việt Nam khám phá thêm về ngôn ngữ mà mình đang gắn bó.

Chuỗi hoạt động, trải nghiệm đầy thú vị do Học viện King Sejong trụ sở chính và cơ sở Huế sẽ bắt đầu khởi động từ ngày 5/10. (Ảnh: Học viện King Sejong trụ sở chính, Học viện King Sejong Huế)

580 năm kể từ khi được công bố và 100 năm kể từ khi Hangeulnal được thiết lập, những con chữ ấy vẫn tiếp tục thay đổi cách chúng ta nhìn về ngôn ngữ. Từ một hệ chữ được tạo ra để việc đọc và viết trở nên dễ tiếp cận hơn, Hangeul ngày nay đã trở thành một phần của đời sống Hàn Quốc, một chất liệu của văn hóa đương đại và một cánh cửa để người học trên thế giới bước vào Hàn Quốc. Có lẽ đó cũng là điều đáng nhớ nhất khi nhìn lại Hangeul trong năm đặc biệt 2026: một hệ chữ có lịch sử 580 năm vẫn đang được viết nên những câu chuyện mới bởi những người học tiếng Hàn ở khắp nơi, trong đó có Việt Nam.