Bài viết từ Phóng viên danh dự Korea.net Hoàng Xuân Tùng

Ngày 20/10, triển lãm “Muôn loài quanh ta: Sự chở che và bình yên từ muôn loài và tự nhiên” chính thức khai mạc tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (Hà Nội). Nằm trong khuôn khổ Triển lãm Mùa Hàn Quốc 2026, sự kiện mang đến cho công chúng Việt Nam cơ hội khám phá những quan niệm truyền thống của người Hàn Quốc về thiên nhiên, động vật cũng như khát vọng về một cuộc sống bình yên và hạnh phúc.

Diễn ra từ ngày 20/10 đến ngày 29/11/2026, triển lãm giới thiệu những hình tượng quen thuộc trong văn hóa dân gian Hàn Quốc như hổ, chim ác là, bướm, gà và hoa lá. Không chỉ hiện diện trong những bức tranh truyền thống, các hình tượng này còn được tái hiện sống động thông qua sự kết hợp giữa công nghệ trình chiếu, ánh sáng, âm thanh và chuyển động, tạo nên một cuộc đối thoại thú vị giữa quá khứ và hiện tại, giữa những giá trị văn hóa lâu đời và ngôn ngữ nghệ thuật đương đại.

Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Hàn Quốc tại Việt Nam Lee Mi Yon gửi lời chúc mừng và chia sẻ những cảm nhận tại lễ khai mạc triển lãm. (Ảnh: Hoàng Xuân Tùng)

Có mặt tại lễ khai mạc, mình không giấu được sự háo hức khi chuẩn bị bước vào không gian triển lãm để khám phá những câu chuyện và ý nghĩa ẩn sau từng hình tượng dân gian Hàn Quốc. Đặc biệt, sự kiện năm nay còn mang ý nghĩa khi đánh dấu cột mốc 20 năm thành lập Trung tâm Văn hóa Hàn Quốc tại Việt Nam, một chặng đường gắn liền với nhiều hoạt động giao lưu văn hóa giữa hai quốc gia. Chính vì vậy, với mình, triển lãm không chỉ là dịp để thưởng thức nghệ thuật mà còn là cơ hội nhìn lại cách những giá trị văn hóa truyền thống của Hàn Quốc được gìn giữ, làm mới và giới thiệu đến công chúng Việt Nam.

Những bức tranh dân gian kể chuyện về sự chở che và bình yên

Bước vào không gian triển lãm, mình lập tức bị thu hút bởi những bức tường tối màu cùng hệ thống ánh sáng được bố trí tập trung vào từng tác phẩm. Giữa không gian tương đối yên tĩnh, những bức tranh dân gian với gam màu cổ kính hiện lên nổi bật, tạo cảm giác như đang bước vào một thế giới của những câu chuyện và tín ngưỡng truyền thống Hàn Quốc.

Một góc không gian ngay tại lối vào triển lãm “Muôn loài quanh ta”. (Ảnh: Hoàng Xuân Tùng)

Một trong những tác phẩm khiến mình dừng lại quan sát lâu nhất là bức tranh “Chim Ác là và Hổ” (작호도, Jakodo). Trong tranh, con hổ xuất hiện dưới tán cây với đôi mắt mở to, khuôn miệng rộng và dáng vẻ khá ngộ nghĩnh. Khác với hình dung thường thấy về một loài động vật hung dữ, hình tượng con hổ ở đây lại mang đến cảm giác gần gũi, thậm chí có phần hài hước.

Theo nội dung giới thiệu tại triển lãm, trong quan niệm dân gian Hàn Quốc, hổ được xem là loài vật có khả năng xua đuổi những nguồn năng lượng xấu và bảo vệ con người. Trong khi đó, chim ác là thường tượng trưng cho những tin vui và điềm lành. Sự kết hợp giữa hai hình tượng thể hiện mong ước về cuộc sống an toàn, may mắn và hạnh phúc.

Bức tranh dân gian “Chim Ác là và Hổ” gửi gắm mong ước về cuộc sống an toàn, may mắn và hạnh phúc. (Ảnh: Hoàng Xuân Tùng)

Bên cạnh đó, bức tranh “Thần Núi” (산신도, Sansindo) cũng để lại trong mình nhiều ấn tượng. Tác phẩm khắc họa một vị thần lớn tuổi ngồi trên lưng hổ, bên cạnh một nhân vật nhỏ tuổi, giữa khung cảnh núi rừng. Những đường nét cổ kính cùng hình ảnh cây cối, núi đá và con hổ tạo nên một không gian vừa gần gũi vừa mang màu sắc tâm linh.

Trong văn hóa Hàn Quốc, thần núi gắn liền với tín ngưỡng bảo hộ núi rừng và những mong ước về sức khỏe, trường thọ, bình an. Quan sát bức tranh, mình nhận ra rằng đối với người Hàn Quốc xưa, thiên nhiên không chỉ là môi trường sống mà còn là nơi con người gửi gắm niềm tin và tìm kiếm sự chở che về mặt tinh thần.

Trong bức tranh dân gian Hàn Quốc, hình tượng Thần núi gắn liền với những mong ước về sức khỏe, trường thọ, bình an. (Ảnh: Hoàng Xuân Tùng)

Điều thú vị là những quan niệm ấy khiến mình liên tưởng đến văn hóa Việt Nam, nơi các hình tượng động vật và tín ngưỡng thờ thần tự nhiên cũng giữ một vị trí quan trọng trong đời sống dân gian. Dù có những khác biệt về cách thể hiện, cả hai nền văn hóa đều phản ánh sự gắn bó lâu đời giữa con người và thiên nhiên.

Khi nghệ thuật truyền thống chuyển mình qua công nghệ hiện đại

Rời khu vực tranh dân gian, mình tiếp tục bước vào một không gian hoàn toàn khác. Đập vào mắt mình là hình ảnh con hổ xuất hiện trên màn hình lớn với đôi mắt vàng rực rỡ, bao quanh bởi những dải màu tím, xanh lam và xanh ngọc. Những đường nét chuyển động cùng hiệu ứng ánh sáng khiến khuôn mặt hổ trở nên mạnh mẽ, bí ẩn và đầy sức hút.

Ngay tại khu vực trung tâm triển lãm, hình tượng con hổ được tái hiện sống động bằng nghệ thuật kỹ thuật số, thu hút sự chú ý của khách tham quan. (Ảnh: Hoàng Xuân Tùng)

Nếu trong tranh dân gian, con hổ được thể hiện với vẻ ngoài gần gũi, đôi khi ngộ nghĩnh, thì trong không gian nghệ thuật kỹ thuật số, hình tượng ấy lại mang một diện mạo hoàn toàn khác. Dẫu vậy, cả hai cách thể hiện đều gợi nhắc đến vị trí đặc biệt của loài vật này trong văn hóa Hàn Quốc.

Một hình ảnh khác khiến mình chú ý là con hổ được tạo nên từ những đường sáng xanh lam trên nền tối, xung quanh là vô số hạt sáng nhỏ li ti. Ngồi trước màn hình, tôi có cảm giác như đang chứng kiến một hình tượng truyền thống được tái sinh bằng ngôn ngữ nghệ thuật đương đại.

Phóng viên danh dự Korea.net cảm nhận hình tượng con hổ bằng ngôn ngữ nghệ thuật đương đại. (Ảnh: Hoàng Xuân Tùng)

Bên cạnh hình tượng con hổ, những khung cảnh núi non, mây trời và các nhân vật mang màu sắc thần thoại cũng được tái hiện qua công nghệ trình chiếu. Những lớp mây trắng trải dài dưới ánh mặt trời màu cam, cùng các chuyển động liên tục, tạo nên một thế giới vừa huyền ảo vừa sinh động.

Điều mình đánh giá cao là công nghệ không làm mất đi ý nghĩa của những hình tượng truyền thống. Ngược lại, ánh sáng, âm thanh và chuyển động trở thành những phương tiện kể chuyện mới, giúp di sản văn hóa tiếp cận công chúng theo cách gần gũi và hấp dẫn hơn.

Trải nghiệm này khiến mình nhận ra rằng bảo tồn văn hóa không nhất thiết chỉ là lưu giữ những hiện vật trong bảo tàng. Đó còn là quá trình tìm kiếm những cách thể hiện sáng tạo để các giá trị truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống hiện đại, đặc biệt đối với thế hệ trẻ.

Từ những sinh vật nhỏ bé đến thông điệp về sự hòa hợp với thiên nhiên

Không chỉ gây ấn tượng bằng hình tượng con hổ mạnh mẽ, triển lãm còn mang đến những góc nhìn nhẹ nhàng hơn về thế giới tự nhiên thông qua hình ảnh chim muông, cánh bướm, hoa lá và những loài vật gần gũi với đời sống con người.

Mình đặc biệt chú ý đến tác phẩm “Như cánh bướm – Gà mái và đàn gà con” (Like Butterflies – Hens and Chicks) của nghệ sĩ Lee Leenam, sáng tác năm 2010. Đây là tác phẩm nghệ thuật sắp đặt video hai kênh, có màu sắc và âm thanh, thuộc Bộ sưu tập Lee Kun-hee của Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại Quốc gia Hàn Quốc.

Qua những hình ảnh thiên nhiên được thể hiện bằng nghệ thuật video, tác phẩm gợi cho mình suy nghĩ về sự sống, tình yêu thương và bản năng chở che giữa các sinh vật. Nếu hình tượng con hổ đại diện cho sức mạnh bảo vệ, thì hình ảnh gà mái và đàn gà con lại khiến tôi liên tưởng đến sự chăm sóc và tình mẫu tử.

Những khung hình mộc mạc, giản dị trong tác phẩm “Như cánh bướm – Gà mái và đàn gà con” mang đến cảm giác gần gũi và bình yên. (Ảnh: Hoàng Xuân Tùng)

Những hình ảnh ấy tuy giản dị nhưng mang đến cảm giác ấm áp. Chúng nhắc chúng ta rằng sự bình yên không phải lúc nào cũng đến từ những điều lớn lao, mà đôi khi hiện diện trong những khoảnh khắc rất đỗi bình thường của cuộc sống.

Từ trải nghiệm ấy, mình cảm nhận rõ hơn thông điệp mà triển lãm muốn truyền tải. Từ xa xưa, con người đã nhìn nhận thiên nhiên như một nguồn sức mạnh tinh thần, nơi gửi gắm những mong ước về sức khỏe, hạnh phúc và sự bình an. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên không nên chỉ tồn tại theo một chiều. Nếu mong muốn nhận được sự chở che từ thiên nhiên, chúng ta cũng cần có trách nhiệm bảo vệ môi trường sống của muôn loài.

Mình cũng cho rằng đây là một thông điệp có ý nghĩa đối với giao lưu văn hóa Việt Nam - Hàn Quốc. Thông qua những hình tượng động vật và thiên nhiên quen thuộc, công chúng Việt Nam không chỉ có cơ hội tìm hiểu những quan niệm truyền thống của người Hàn Quốc mà còn có thể nhận ra những giá trị chung giữa hai nền văn hóa.

Rời triển lãm, mang theo những cảm xúc bình yên

Khách tham quan hào hứng lưu lại những khoảnh khắc đáng nhớ khi tham gia triển lãm “Muôn loài quanh ta”. (Ảnh: Hoàng Xuân Tùng)

Rời khỏi không gian triển lãm, điều đọng lại trong mình không chỉ là những hình ảnh rực rỡ của nghệ thuật kỹ thuật số hay vẻ đẹp cổ kính của những bức tranh dân gian Hàn Quốc, mà còn là cảm giác bình yên mà không gian triển lãm mang đến.

Mình nhận ra rằng dù xã hội không ngừng thay đổi, những mong ước của con người về sức khỏe, hạnh phúc, sự chở che và cuộc sống bình yên vẫn luôn hiện hữu. Những khát vọng ấy từng được người Hàn Quốc gửi gắm vào hình ảnh con hổ, chim ác là hay những cánh bướm trong hội họa dân gian, và ngày nay tiếp tục được kể lại bằng những hình thức nghệ thuật hiện đại. Triển lãm “Muôn loài quanh ta” đã giúp mình nhận ra được điều đấy.

Nếu yêu thích văn hóa Hàn Quốc hoặc đơn giản đang tìm kiếm một không gian nghệ thuật để thư giãn và khám phá những điều mới mẻ, mình nghĩ đây là một triển lãm đáng để trải nghiệm. Biết đâu, sau khi bước ra khỏi triển lãm, bạn cũng sẽ tìm thấy một góc nhìn mới về những điều bình dị vẫn luôn hiện diện trong thế giới quanh mình.

uyen81@korea.kr

* Bài viết này đã được viết bởi một phóng viên danh dự của Korea.net. Đoàn phóng viên danh dự chúng tôi có mặt ở khắp nơi trên thế giới, và họ luôn nỗ lực để chia sẻ tình yêu và lòng nhiệt huyết đối với tất cả mọi thứ của Hàn Quốc với Korea.net.