Tổng thống Lee Jae Myung phát biểu chính tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở trụ sở Liên Hợp Quốc tại New York, Mỹ, ngày 22/9 (giờ địa phương). (Ảnh: Yonhap News)

Tầm nhìn của một cường quốc có trách nhiệm toàn cầu về hòa bình, đóng góp và đoàn kết

Hong Hyun Ik

Tổng Thư ký Ủy ban Quốc gia UNESCO Hàn Quốc 

Cộng đồng quốc tế đang bị cuốn vào làn sóng dữ dội của chủ nghĩa đơn phương và xu hướng phân cực. Trong thời kỳ chuyển đổi lớn này, Hàn Quốc đã đề xướng tăng cường đoàn kết đa phương nhằm xây dựng nền tảng cho hòa bình và thịnh vượng trên bán đảo Triều Tiên, đồng thời vươn lên trở thành một cường quốc có trách nhiệm trên trường quốc tế.

Từ ngày 21~27/9, Tổng thống Lee Jae Myung đã triển khai hoạt động ngoại giao trong chuyến công du gồm tham dự Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York, hội đàm thượng đỉnh Hàn-Mỹ và thăm Mexico. Chuyến công du thể hiện đường lối ngoại giao thực dụng của Hàn Quốc với tư cách một cường quốc có trách nhiệm, hướng tới kiến tạo hòa bình trên bán đảo Triều Tiên, thực hiện trách nhiệm giải quyết các vấn đề lớn của cộng đồng quốc tế, tái định hình liên minh Hàn-Mỹ và tăng cường hợp tác quốc tế song phương, đa phương.

Điểm nổi bật của chuyến công du lần này là vượt ra ngoài các nghị trình ngoại giao truyền thống về an ninh và kinh tế để kết nối hòa bình, công nghệ, đoàn kết công dân toàn cầu, chủ nghĩa đa phương, giao lưu văn hóa và giao lưu nhân dân thành những nguồn lực ngoại giao.

Sáng kiến hòa bình trên bán đảo Triều Tiên và hợp tác đa phương được nêu trong bài phát biểu tại Liên Hợp Quốc

Trong bài phát biểu chính tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, Tổng thống Lee Jae Myung xác định việc chấm dứt tình trạng chiến tranh kéo dài trên bán đảo Triều Tiên và chuyển sang một cơ chế hòa bình là nhiệm vụ trọng tâm. Ông đề ra ba nguyên tắc cụ thể gồm “chung sống hòa bình bao dung”, “chung sống hòa bình ổn định” và “chung sống hòa bình có trách nhiệm”. Sáng kiến này bắt đầu từ việc tôn trọng thể chế của nhau và thừa nhận những khác biệt, tiến tới quản lý khủng hoảng và xung đột bằng các thể chế, qua đó hướng tới mục tiêu cuối cùng là kiến tạo hòa bình trên bán đảo Triều Tiên để góp phần vào hòa bình thế giới.

Để chấm dứt tình trạng chiến tranh trên bán đảo Triều Tiên và tiến tới một cơ chế hòa bình, Tổng thống Lee cũng đưa ra phương án mang tính thực tế là thúc đẩy sớm nối lại đối thoại Mỹ-Triều và tạo nền tảng cho đối thoại giữa các bên liên quan gồm Hàn Quốc, Triều Tiên, Mỹ và Trung Quốc. Đặc biệt, ông giải thích với cộng đồng quốc tế về định hướng mở cánh cửa đối thoại bằng cách tiếp cận từng bước nhằm đóng băng và hạn chế năng lực hạt nhân, tên lửa của Triều Tiên, đồng thời hướng tới phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên và xây dựng cơ chế hòa bình trong dài hạn. Trong quá trình này, Hàn Quốc chủ động đảm nhận vai trò “người dẫn nhịp” (pacemaker), hỗ trợ nối lại đối thoại Mỹ-Triều.

Bên cạnh đó, Tổng thống Lee tuyên bố Hàn Quốc sẽ thực hiện trách nhiệm quốc tế với tư cách là quốc gia đi đầu về công nghệ thông qua tầm nhìn về ba “Sáng kiến K”. Ông đề xuất xây dựng một “xã hội AI cơ bản toàn cầu” mang tính bao quát và phục vụ nhân loại, thúc đẩy chuyển đổi xanh nhằm giải quyết những thách thức chung của nhân loại, đồng thời tăng cường đoàn kết trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, qua đó khẳng định hình ảnh một cường quốc có trách nhiệm trên trường quốc tế.

Sáng kiến thứ ba, “liên minh các quốc gia đóng góp mang tính xây dựng”, cũng được nhìn nhận là một phương án nhằm vừa góp phần ổn định chuỗi cung ứng quốc tế, vừa ứng phó khéo léo với sức ép từ Mỹ yêu cầu Hàn Quốc điều quân tới eo biển Hormuz. Hàn Quốc kêu gọi cộng đồng quốc tế đồng hành trong giải quyết các vấn đề toàn cầu như phát triển AI, biến đổi khí hậu và khủng hoảng an ninh, qua đó thể hiện hình ảnh một quốc gia gương mẫu.

Hội đàm thượng đỉnh Hàn-Mỹ: Xây dựng lòng tin và tái định hình quan hệ liên minh

Nhân hội đàm thượng đỉnh Hàn-Mỹ tại New York, Tổng thống Lee đã đưa quan hệ Hàn-Mỹ, vốn đình trệ do những vấn đề như chậm trễ trong đầu tư vào Mỹ, trở lại quỹ đạo bình thường. Bên cạnh đó, hai nước đặt nền móng để phát triển quan hệ song phương vượt ra ngoài khuôn khổ liên minh an ninh, hướng tới quan hệ hợp tác chiến lược kiểu mới bao quát các lĩnh vực công nghiệp tiên tiến, chuỗi cung ứng, năng lượng hạt nhân, đóng tàu và năng lực quốc phòng.

Dựa trên tài liệu giải thích chung được hai bên nhất trí vào năm ngoái, hai nhà lãnh đạo nhất trí tăng cường hợp tác trong các vấn đề trọng yếu như nhiên liệu cho tàu ngầm hạt nhân, làm giàu uranium và tái xử lý nhiên liệu hạt nhân, hợp tác đóng tàu và chuyển giao quyền chỉ huy tác chiến thời chiến. Tổng thống Trump tái khẳng định ý định đối thoại với Triều Tiên.

Việc hai nhà lãnh đạo nhắc lại lời hẹn gặp nhau chơi golf cùng những trao đổi khác đã cho thấy sự tin cậy và gắn kết giữa hai bên, qua đó góp phần đưa liên minh Hàn-Mỹ trở lại trạng thái ổn định. Trên cơ sở đó, Hàn Quốc có thể mở rộng hơn nữa dư địa hợp tác với nhiều đối tác như Trung Quốc, Nhật Bản, Liên minh châu Âu (EU) và các nước Nam bán cầu (Global South). 

Tăng cường hợp tác thực chất với Mexico, đối tác trọng điểm tại khu vực Mỹ Latinh

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Mexico theo lời mời của Tổng thống Claudia Sheinbaum đã mở rộng phạm vi ngoại giao của Hàn Quốc sang khu vực Mỹ Latinh. Đây là chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên của một tổng thống Hàn Quốc tới Mexico sau 16 năm. Lãnh đạo hai nước, vốn có sự tương đồng về tư tưởng và cùng theo đuổi đường lối chính sách thực dụng, đã chia sẻ lập trường ủng hộ chủ nghĩa đa phương, giải quyết hòa bình các tranh chấp và tôn trọng chủ quyền. Điều này cũng có thể được hiểu là hai bên cùng nhận thấy sự cần thiết phải duy trì quan hệ với chính quyền Tổng thống Trump, vốn có xu hướng đơn phương, đồng thời mở rộng dư địa lựa chọn về kinh tế và ngoại giao cũng như tăng cường tính tự chủ về chủ quyền. Hai nhà lãnh đạo đã thảo luận sâu về các biện pháp tăng cường hợp tác thực chất trên nhiều lĩnh vực như AI, kinh tế, thương mại, công nghiệp quốc phòng, chuỗi cung ứng, năng lượng gồm dầu thô, công nghệ và văn hóa.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái cấu trúc và bất ổn kinh tế gia tăng, hai nước tái khẳng định tầm quan trọng chiến lược của nhau, đồng thời nhất trí chung sức mở rộng đầu tư song phương và xây dựng chuỗi cung ứng ổn định. Hai bên cũng nhất trí tăng cường hợp tác về công nghệ và hạ tầng năng lượng thân thiện với môi trường, đồng thời mở rộng giao lưu nhân dân và văn hóa, trong đó có K-Culture, nhằm thắt chặt hơn nữa mối quan hệ giữa người dân hai nước.

Hai nước đã ký 17 văn kiện, trong đó có “Kế hoạch hành động chung Hàn Quốc-Mexico giai đoạn 2026-2030”, thỏa thuận thành lập Ủy ban hỗn hợp về hợp tác tài nguyên khoáng sản cùng các văn kiện hợp tác trong lĩnh vực hàng không vũ trụ, quốc phòng, AI, văn hóa, tài chính và du lịch. Hai bên cũng đạt được thỏa thuận cuối cùng về nội dung sửa đổi Hiệp định Bảo hộ đầu tư sau 7 năm đàm phán. 

Hàn Quốc hướng tới trở thành cường quốc có trách nhiệm trên trường quốc tế

Hoạt động ngoại giao trong chuyến công du lần này cho thấy Hàn Quốc đang phát huy vai trò lãnh đạo trong thúc đẩy hòa bình, thịnh vượng chung và đổi mới vì tương lai với tư cách là một thành viên chủ chốt của cộng đồng quốc tế. Việc truyền tải rõ ràng tầm nhìn về hòa bình trên bán đảo Triều Tiên, thực hiện trách nhiệm quốc tế trong các lĩnh vực AI, khí hậu, chuỗi cung ứng và an ninh, tăng cường hợp tác an ninh Hàn-Mỹ và mở rộng hợp tác thực chất, đa dạng với Mexico sẽ trở thành những nền tảng quan trọng góp phần củng cố vị thế của Hàn Quốc như một cường quốc có trách nhiệm trên trường quốc tế.

Trước hết, Chính phủ cần đạt được những thỏa thuận thực chất trong các cuộc đàm phán an ninh Hàn-Mỹ vừa được nối lại. Trong thời gian tới, Hàn Quốc cũng cần tiếp tục tăng cường đoàn kết với cộng đồng quốc tế và tích cực đóng góp vào việc giải quyết những thách thức chung mà thế giới đang phải đối mặt. Đây là lúc Hàn Quốc cần kiên định theo đuổi hành trình hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn và thống nhất hòa bình, đồng thời triển khai đường lối ngoại giao thực dụng đặt lợi ích quốc gia làm trọng tâm.

Hong Hyun Ik, Tổng Thư ký Ủy ban Quốc gia UNESCO Hàn Quốc, đã nghiên cứu các vấn đề về an ninh quốc gia và chiến lược quốc gia của Hàn Quốc tại Viện Sejong từ năm 1997, tập trung vào các vấn đề như hạt nhân Triều Tiên, quan hệ liên Triều, liên minh Hàn - Mỹ, quan hệ Hàn - Nga và xây dựng cơ chế hòa bình trên Bán đảo Triều Tiên. Ông từng giữ chức Viện trưởng Học viện Ngoại giao Quốc gia Hàn Quốc và Trưởng Tiểu ban Đối ngoại - An ninh của Ủy ban Hoạch định Quốc gia.