Bài viết từ Choi Jin-woo (Korea.net) và Kang Sung Chul (Yonhap News)

“Chúng ta đã nhận được rất nhiều điều từ tổ tiên, nên bây giờ đến lượt chúng ta để lại cho thế hệ mai sau”.

Ngày 13/11 vừa qua, thông qua buổi phỏng vấn cùng với Korea.net, đạo diễn Lee Jinyoung đã truyền tải câu nói này. Cô từng đạt giải Đạo diễn mới xuất sắc nhất trong Liên hoan phim quốc tế Liberty cho loạt phim tài liệu 6 phần “Words of Wisdom from a Rainbow State” vào năm 2021.

Đạo diễn Lee tốt nghiệp Khoa Báo chí và Thông tin của Trường Đại học Nữ Ewha, năm 2005 cô chuyển đến Hawaii (Mỹ) và làm phóng viên cho Đài truyền hình kiều bào Hàn Quốc tại nước ngoài cũng như chi nhánh của báo Hankook Ilbo tại Hawaii. Ngoài ra cô cũng từng có quãng thời gian làm phát thanh viên cho đài truyền hình KBFD-TV của Hawaii.

Sau này, cô bắt đầu thử sức con đường làm đạo diễn và cho ra mắt bộ phim tài liệu 6 phần “Words of Wisdom from a Rainbow State” kể về cuộc sống của những người Hàn Quốc di cư đến Mỹ. Cô cũng là đạo diễn của bộ phim điện ảnh “Songs of Love from Hawaii - their Footsteps” mô tả lịch sử 120 năm của người Hàn Quốc sống ở Mỹ thông qua âm nhạc.

Lee quyết định lấn sân vào con đường này sau một cuộc phỏng vấn với Chủ tịch Donald C. W. Kim, người được mệnh danh là “Bố già của cộng đồng người Hàn Quốc ở Hawaii”, trong thời gian làm việc tại đài truyền hình địa phương ở Hawaii. Cô luôn nỗ lực quảng bá về lịch sử nhập cư của người Hàn Quốc tại Mỹ và hiện đang theo đuổi sự nghiệp đạo diễn phim tài liệu.

Hãy cùng với Korea.net tìm hiểu thêm về đạo diễn Lee Jinyoung, người đem những câu chuyện về cuộc đời của tổ tiên thông qua giá trị phổ quát của “tình yêu” kể lại cho thế hệ sau, đồng thời quảng bá lịch sử di cư ít được đề cập đến.

Bí quyết giúp cho một bộ phim đề cập về xã hội nhập cư của người Hàn Quốc nhận được sự hoan nghênh tại Liên hoan phim quốc tế?

“Bắt đầu từ bây giờ, chúng ta sẽ đi tìm theo dấu vết của tình yêu mà họ đã để lại”. Đây là câu nói xuất hiện ở phần mở đầu của bộ phim “Songs of Love from Hawaii - their Footsteps” và cũng là chủ đề xuyên suốt trong mọi tác phẩm của tôi. Nếu chúng ta thử bước chân vào xã hội của người nhập cư, thì có thể thấy được chúng ta đã nhận được bao nhiêu tình yêu từ tổ tiên. Tôi nghĩ rằng, tình cảm này cũng đã được truyền tải đến cả người ngoại quốc.

Tình yêu là một giá trị phổ quát luôn xuất hiện nhiều nhất trong tư tưởng và tất cả tôn giáo. Là “Tình yêu” trong Cơ Đốc giáo, “Từ bi” trong Phật giáo, “Nhân” trong Nho giáo, cho dù tất cả đều có cách gọi khác nhau nhưng chung quy vẫn là “tình yêu”. Và trong lịch sử di cư của dân tộc chúng ta, chứa đầy tình yêu đó.

Vị thế của cộng đồng Hàn kiều ở Hawaii như thế nào?

“Words of Wisdom from a Rainbow State” kể về nhiều cá nhân có những đóng góp đa dạng cho xã hội chính thống như Moon Dae-yang, cựu Chánh án Tòa án tối cao Hawaii và Harry Kim, cựu Thị trưởng Big Island. Nhiều Hàn kiều sống hòa thuận với những cộng đồng khác nên được tôn trọng. Hawaii là nơi có lịch sử di cư của người Hàn Quốc lâu đời nhất, và văn hóa Hàn Quốc cũng đã ăn sâu vào xã hội nơi đây. Ở Hawaii cũng có nhiều món ăn bắt nguồn từ ẩm thực Hàn Quốc như bánh xèo nhân thịt được gọi là “Meat jeon”.

Việc thử sức làm đạo diễn từ bối cảnh là giới ngôn luận có vẻ không dễ dàng?

Nhìn thì có vẻ giống như tôi liên tục đổi công việc, tuy nhiên bản chất tôi vẫn là một người “kể chuyện” (storyteller), chỉ là để có thể truyền tải câu truyện một cách hiệu quả nhất nên tôi thử mình trên nhiều phương tiện thôi. Qua nhiều lần thử thì tôi quyết định sử dụng video để truyền tải lịch sử nhập cư của Hàn Quốc đến nhiều người một cách hiệu quả hơn.

So với chữ và hình ảnh, thì tôi đã rút ra được video như YouTube,... sẽ có sức lan tỏa mạnh mẽ hơn. Đặc biệt, nếu làm thành phim thì nó có thể sẽ được chiếu tại trường học. Tôi đã chọn định dạng tổng hợp gồm các tập dài khoảng 20 phút mỗi tập thay vì một bộ phim dài tập vì tôi muốn biến bộ phim của mình thành một nguồn tài nguyên giáo dục cho trường học. Trên thực tế, tôi cảm thấy tự hào khi các học sinh cấp 3 xem phim bày tỏ sự xúc động của mình.

Chị có lo lắng về việc bộ phim sẽ thất bại?

Mục tiêu của tôi không phải là đạt được sự thành công nên tôi đã không quá lo sợ về điều đó. Cho dù có không sản sinh ra lợi nhuận thì cũng sẽ học được điều gì đó từ cuộc sống, nên tôi nghĩ rằng nó đã thành công rồi. Và vì là công ty sản xuất phim độc lập 1 thành viên, nên dĩ nhiên là cũng sẽ kèm theo những bất an như “liệu rằng mình có đi được đến cuối không?”. Cựu Thị trưởng Harry Kim, người đã xuất hiện trong “Words of Wisdom from a Rainbow State”, từng nói: “Nếu như tự biết rằng bản thân đã cố gắng hết sức thì không có gì phải hối tiếc”, và chính câu nói này đã tạo cho tôi rất nhiều động lực.

Tại sao việc nhận thức về gốc rễ của bản thân lại quan trọng?

Giống với một câu ngạn ngữ của Anh “để hiểu cây thì phải nhìn từ rễ”, gốc rễ chính là thứ tạo nên bản sắc của dân tộc. Mặc dù năm 2005 tôi quyết định chuyển đến Hawaii sống, nhưng cuộc sống của một người nhập cư không hề dễ dàng. Khi bắt đầu nghiên cứu lịch sử của người Hàn Quốc nhập cư vào đây, tôi nhận ra Hawaii không chỉ đơn giản là một vùng đất xa lạ xinh đẹp, mà nó còn là nơi gắn liền với 120 năm lịch sử di cư của tổ tiên chúng ta.

Tuy cuộc sống ở nước ngoài chưa bao giờ là dễ dàng dù ở bất cứ đâu, nhưng trong quá trình quay phim tôi nhận ra rằng, chỉ cần bạn tìm kiếm ra cái gốc rễ của tổ tiên mình để lại, thì cho dù có là ở đâu đi chăng nữa, thì nơi đó cũng có thể trở thành nhà.

Chị có lời nào muốn gửi đến những người không quen thuộc với xã hội đa văn hóa không?

Tôi thấy rằng văn hóa tôn trọng và cùng chung sống của Hawaii đã cho phép những người gốc Hàn Quốc trở thành Chánh án hay Thị trưởng. Những người này không chỉ phục vụ cho cộng đồng người Hàn kiều mà còn cả xã hội chính thống và các nhóm thiểu số, đó là lý do họ nhận được sự tôn trọng của người dân bản địa. Không xét đến quốc tịch, điều quan trọng là phải biết đón nhận bằng tấm lòng rộng mở và thấu hiểu cho cộng đồng những người nhập cư.

Và tôi cảm thấy cần phải suy nghĩ một cách nghiêm túc xem ý nghĩa thực sự của việc cùng nhau chung sống là gì. Đây là phần mà tôi luôn cố gắng để không bỏ sót khi quay phim tài liệu.

Trong phần 2 của “Songs of Love from Hawaii - their Footsteps”, tôi đã làm sáng tỏ điều này thông qua sự cống hiến và cuộc sống của phụ nữ nhập cư. Lý do mà cộng đồng người Hàn Quốc có thể phát triển được ở Hawaii là vì sự hòa nhập vào các dân tộc khác. Và để hướng tới tương lai, thì cần sự đoàn kết cùng nhau chung sống.

Một khoảnh khắc đáng nhớ khi quay phim tài liệu?

Một cựu chiến binh lớn tuổi trong Chiến tranh Triều Tiên (1950-1953) đã tìm gặp tôi sau buổi chiếu phim “Words of Wisdom from a Rainbow State” tại một trung tâm cộng đồng nhỏ ở đảo Maui. Ông ấy nói rằng trong suốt thời gian qua bản thân ông chỉ có những ký ức khủng khiếp về chiến tranh, nhưng nhờ có bộ phim mà bản thân ông cảm thấy tự hào khi đã tham gia trận chiến. Ông ấy thấy biết ơn vì những đóng góp của Hàn kiều cho Hawaii, và nói rằng điều đó đối với bản thân ông mà nói thì quý giá hơn bất cứ sự bồi thường nào khác.

Vai trò của thế hệ trẻ trong việc giữ gìn gốc rễ của mình?

Chúng ta phải có trách nhiệm truyền lại tình yêu và sự cống hiến của tổ tiên cho thế hệ sau. Ở mỗi quốc gia đều có cộng đồng người Hàn kiều, nên hiểu rõ hơn được làm cách nào để chúng ta có được những tình yêu đó thì cần phải học về lịch sử xã hội của những người di cư. Việc biết được nguồn gốc của mình rất quan trọng trong việc xác định bản sắc cá nhân. Tôi hy vọng là mỗi chúng ta đều biết được bản thân đã nhận được bao nhiêu tình yêu, và suy nghĩ xem làm cách nào để chúng ta truyền tải chúng cho những thế hệ tiếp theo hay là những người dân di cư đến sau.

Bằng chứng là lịch sử của cộng đồng người Hàn Quốc ở Hawaii, những người ủng hộ phong trào độc lập của quê hương và góp phần vào Chiến tranh Triều Tiên, tôi hy vọng là ngay cả khi sống ở nước ngoài thì chúng ta vẫn có thể tự hào về cội nguồn của mình.

Lý do chị muốn truyền bá về lịch sử nhập cư của người Hàn Quốc?

Không chỉ riêng người Hàn Quốc, mà tôi còn muốn chia sẻ câu chuyện này đến 7,08 triệu kiều bào trên toàn thế giới, đặc biệt là trẻ em và người nhập cư. Thời kỳ đầu, những người Hàn Quốc đã gửi số tiền 3 triệu USD số tiền kiếm được khi làm việc ở các trang trại mía, cho chính phủ lâm thời ở Thượng Hải.

Vậy nên bên cạnh những văn hóa Hàn Quốc đang chiếm lĩnh vị trí trung tâm của thế giới như K-pop, phim ảnh, ẩm thực,... thì tôi cũng muốn lịch sử di cư đầy tự hào của dân tộc chúng ta được nhiều người biết đến hơn. Và tôi hy vọng, ngay cả những đứa trẻ sống bên ngoài Hàn Quốc thì vẫn có thể mang trong mình một lòng tự hào với tư cách là một người Hàn Quốc, và sống một cách đường đường chính chính đóng góp cho xã hội.

Chị có kế hoạch gì cho bộ phim tiếp theo không?

Tôi muốn làm một video về lịch sử di cư của người Hàn Quốc rồi chia sẻ cho nhiều người cùng biết. Về dự án tiếp theo, tôi muốn đề cập đến lịch sử di cư của người Hàn Quốc vào Mỹ. Nhiều người Hàn Quốc đến Hawaii từ những ngày đầu đã chuyển vào đất liền và tạo nên lịch sử mới. Có rất nhiều người với những câu chuyện đáng kinh ngạc như Sammy Lee, xuất thân từ một gia đình nhập cư từ Hàn Quốc, đã hai lần đạt huy chương tại Thế vận hội Olympic.

Và dĩ nhiên, việc sản xuất một bộ phim tài liệu thì chi phí luôn là vấn đề nan giải. Không giống với “Words of Wisdom from a Rainbow State” được sản xuất theo hình thức phi thương mại, “Songs of Love from Hawaii - their Footsteps” từ ban đầu đã được sản xuất với mục đích phát hành tại rạp, nên đòi hỏi chi phí cho các thỏa thuận tiếp thị, phân phối và cấp phép. Vì vậy tôi đã tìm kiếm sự hỗ trợ quyên góp thông qua trang web (https://www.therainbowwords.com/donate).



paramt@korea.kr