Bài viết từ Lee Jeong Woo

“Điều quan trọng nhất là tìm gặp các cựu binh tham chiến để bày tỏ lòng biết ơn. Sau đó là ghi lại hình ảnh và câu chuyện của họ bằng ảnh và video để truyền lại cho các thế hệ mai sau.”

Nhân tháng 6 là tháng Tưởng niệm và Tri ân Liệt sĩ, ngày 19/6, chúng tôi đã gặp nhiếp ảnh gia Rami Hyun (Hyun Hyo-je) tại “Triển lãm ảnh tri ân cựu binh tham chiến trong Chiến tranh Triều Tiên” ở phòng triển lãm chuyên đề của Bảo tàng Chiến tranh Hàn Quốc. Anh là người đã nhiều năm ghi lại chân dung của quân nhân, cựu chiến binh và những người cống hiến cho cộng đồng. Sau khi học nhiếp ảnh tại Mỹ, anh trở về Hàn Quốc và bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về cuộc sống của những người lính, từ đó khởi động dự án “Project Soldier”. Dự án này được biết đến rộng rãi với việc ghi lại hình ảnh và câu chuyện của các cựu binh tham chiến trong Chiến tranh Triều Tiên. Tuy nhiên, điểm khởi đầu của dự án không phải là các cựu binh, mà là những quân nhân đang tại ngũ.

Năm 2013, trong quá trình tham gia sản xuất một video giới thiệu về Sư đoàn 1 Lục quân Hàn Quốc, nhiếp ảnh gia Rami Hyun đã có cơ hội phỏng vấn khoảng 60 quân nhân đang tại ngũ, từ binh nhì đến đại tá. Trong số đó, có một lời tâm sự của một hạ sĩ quan đã để lại trong anh ấn tượng sâu sắc. Người quân nhân ấy nói rằng anh không hề hổ thẹn về 28 năm cống hiến để bảo vệ đất nước, nhưng lại cảm thấy có lỗi với gia đình trên cương vị một người chồng và người cha. Câu nói rằng đơn vị và Tổ quốc luôn phải được đặt lên trước ở những thời điểm đáng lẽ dành cho gia đình đã khiến Rami Hyun suy ngẫm về ý nghĩa thực sự của bộ quân phục.

“Trước đó tôi không hiểu rõ điều này. Nhưng khi lắng nghe câu chuyện của họ, tôi nhận ra quân phục không chỉ là một bộ quần áo. Trong đó chứa đựng cả cuộc đời của một con người và những tháng năm của một gia đình.” Từ đó, nhiếp ảnh gia Rami Hyun bắt đầu chụp ảnh những người khoác trên mình quân phục. Anh muốn ghi lại hình ảnh của những người lính và giúp họ tìm lại niềm tự hào về chính bản thân mình.

Sau đó, dự án nhiếp ảnh vốn tập trung vào quân nhân đang tại ngũ đã được mở rộng sang các cựu binh tham chiến trong Chiến tranh Triều Tiên từ năm 2016. Bước ngoặt đến khi Rami Hyun tình cờ gặp một cựu binh Chiến tranh Triều Tiên từng phục vụ trong Thủy quân lục chiến Mỹ tại một triển lãm ảnh về quân đội. Ánh mắt và giọng nói của người lính già ấy khiến anh cảm nhận được niềm tự hào mãnh liệt. “Nhìn ông ấy, tôi muốn hỏi rằng Chiến tranh Triều Tiên có ý nghĩa như thế nào đối với ông, và vì sao trải nghiệm ấy đến nay vẫn là niềm tự hào lớn lao như vậy.”

Chính sự tò mò đó đã đưa Rami Hyun đến với các cựu binh nước ngoài từng tham chiến trong Chiến tranh Triều Tiên. Ban đầu, anh chỉ nghĩ sẽ gặp thêm một người nữa. Thế nhưng, mỗi câu chuyện lại dẫn đến một câu chuyện khác. Các cựu binh giới thiệu cho anh những đồng đội cũ của họ, rồi người thân của những người lính khác lại chủ động liên lạc. Từ đó, dự án dần mở rộng sang nhiều quốc gia như Mỹ, Anh và New Zealand. Đến nay, Rami Hyun đã ghi lại hình ảnh của khoảng 2.500 cựu binh Chiến tranh Triều Tiên và hơn 8.000 quân nhân đang tại ngũ bằng ống kính của mình.

Đối với Rami Hyun, nhiếp ảnh vừa là cách lưu giữ ký ức, vừa là lời tri ân. Đồng thời, đó cũng là phương tiện giúp khơi lại những ký ức đã bị chôn sâu theo năm tháng. Sau khi nhận được bức ảnh, nhiều cựu binh đã lần đầu kể cho gia đình nghe những câu chuyện chiến tranh mà trước đó họ chưa từng nhắc tới. Việc có người tìm đến, lắng nghe câu chuyện của họ, nắm lấy bàn tay họ và trao tặng một bức ảnh tự thân đã trở thành biểu hiện của lòng biết ơn, sự tôn trọng và sự ghi nhớ.

Một trong những khoảnh khắc mà Rami Hyun luôn ghi nhớ là cuộc gặp với một cựu binh tại một bệnh viện dành cho cựu chiến binh ở bang Ohio, Mỹ. Khi đó, người lính già đang chuẩn bị cho những ngày cuối đời sau khi được chẩn đoán mắc bệnh nan y. Trong phòng bệnh, ông trưng bày những tác phẩm của mình. Rami Hyun không nhìn ông như một bệnh nhân, mà như một nghệ sĩ. Phòng bệnh tạm thời trở thành một xưởng sáng tác nhỏ, và người cựu binh đứng trước ống kính cùng những tác phẩm mà ông muốn giữ bên mình suốt cuộc đời. Hai tháng sau buổi chụp hình, gia đình ông đã liên lạc với Rami Hyun để báo tin ông qua đời và gửi lời cảm ơn chân thành.

“Ông ấy muốn lưu lại một bức ảnh cùng những tác phẩm của mình. Tôi chỉ tình cờ có mặt vào đúng khoảnh khắc ấy mà thôi. Chính những cuộc gặp như vậy đã khiến tôi tiếp tục công việc này.”

Phản ứng của các cựu binh mà anh gặp tại New Zealand cũng để lại trong anh nhiều cảm xúc. Có người từng nói: “Ai mà quan tâm đến câu chuyện của tôi chứ?”. Họ cho rằng những ký ức về Hàn Quốc từ nhiều thập kỷ trước đã không còn ý nghĩa với bất kỳ ai nữa. Chính vì vậy, Rami Hyun muốn cho họ thấy Hàn Quốc của ngày hôm nay. Anh muốn họ biết đất nước mà họ từng góp sức bảo vệ đã phát triển như thế nào, và quan trọng hơn, Hàn Quốc vẫn luôn ghi nhớ sự hy sinh và cống hiến của họ.

“Khi biết rằng những hạt giống nhỏ bé mà họ đã gieo trồng nay đã lớn lên thành nước Đại Hàn Dân Quốc như hôm nay, họ cảm thấy vô cùng tự hào. Họ nhận ra rằng những gì mình đã làm không hề vô nghĩa.”

Theo Rami Hyun, sự tôn trọng dành cho những người đã cống hiến được thể hiện bằng hành động nhiều hơn là lời nói. Anh cho rằng việc để lại những lời cảm ơn cũng có ý nghĩa, nhưng điều quan trọng hơn là trực tiếp tìm đến họ, chào hỏi và lắng nghe câu chuyện của họ. Theo anh, điều mà các cựu binh mong muốn không phải là những phần thưởng lớn lao, mà là việc câu chuyện của họ không bị lãng quên và cuộc đời của họ được trân trọng như một con người với những trải nghiệm riêng.

“Tôi cho rằng lòng biết ơn không nên chỉ dừng lại ở lời nói. Chúng ta cần hành động: tìm đến họ, chào hỏi, lắng nghe câu chuyện của họ và trực tiếp nói lời cảm ơn.”

Tầm nhìn của dự án Project Soldier hiện đã vượt ra ngoài phạm vi các cựu binh tham chiến trong Chiến tranh Triều Tiên. Rami Hyun cho biết trong tương lai, anh muốn ghi lại không chỉ câu chuyện của quân nhân và cựu chiến binh, mà còn của các sĩ quan cảnh sát, lính cứu hỏa và những người đã cống hiến để bảo vệ tự do và sự an toàn của cộng đồng.

“Chỉ một mình tôi làm thì sẽ có nhiều giới hạn. Tôi muốn nhiều người hơn nữa có thể tiếp tục ghi lại những công việc và câu chuyện mà tôi đang theo đuổi. Tôi muốn xây dựng một chương trình không chỉ đào tạo về nhiếp ảnh, mà còn chia sẻ cách gặp gỡ những con người ấy và cách bày tỏ lòng biết ơn đối với họ.”

Một bức ảnh không thể đưa quá khứ trở lại. Nhưng nó có thể giúp một cuộc đời không bị lãng quên. Chiếc máy ảnh của Rami Hyun luôn hướng đến mục tiêu đó: lưu giữ ký ức về cuộc sống hôm nay qua gương mặt của các cựu binh tham chiến và truyền lại những ký ức ấy cho thế hệ mai sau. Đó cũng chính là lý do để Project Soldier tiếp tục được duy trì.

b1614409@korea.kr