Đã tròn 1 năm kể từ ngày thành lập Chính phủ Lee Jae Myung. Kể từ khi chính thức khởi động vào ngày 4/6/2025, chính phủ đã từng bước xây dựng nền tảng thay đổi trên nhiều lĩnh vực với tầm nhìn quốc gia “Một đất nước nơi người dân làm chủ, một Hàn Quốc hạnh phúc cho tất cả mọi người”. Nhân dịp kỷ niệm 1 năm thành lập, Korea.net sẽ điểm lại những thành quả nổi bật của chính phủ qua loạt bài gồm 5 phần. Mở đầu là các bước đi trong lĩnh vực ngoại giao và an ninh với định hướng “ngoại giao thực dụng lấy lợi ích quốc gia làm trung tâm” và “chính sách Bán đảo Triều Tiên hướng tới hòa bình cùng tồn tại và thịnh vượng”.

Bài viết từ Yoon Sojung

Ngoại giao thực dụng hướng về thế giới

“Nguyên tắc điều hành quốc gia số một của chính phủ do nhân dân làm chủ là ‘chỉ vì cuộc sống của người dân’. Chủ nghĩa thực dụng mang tính hiện thực, vượt lên trên ý thức hệ, phe phái và đối đầu chính trị, chính là định hướng của chúng tôi.”

Đây là tuyên bố được Tổng thống Lee Jae Myung đưa ra tại cuộc họp báo đầu năm diễn ra ở Nhà Xanh vào tháng 1 vừa qua. Định hướng này cũng được thể hiện rõ trong các hoạt động ngoại giao dày đặc của ông. Ngay sau khi nhậm chức ngày 4/6 năm ngoái, ông bắt đầu chuyến công du nước ngoài đầu tiên để tham dự Hội nghị thượng đỉnh G7 tại Canada. Trong vòng một năm, ông đã thực hiện tổng cộng 9 chuyến công du nước ngoài. Đây là một năm ông trực tiếp dẫn dắt và thúc đẩy đường lối ngoại giao thực dụng một cách toàn diện.

Thành quả rõ nét nhất trong các hoạt động ngoại giao của chính phủ Lee Jae Myung là việc khôi phục quan hệ với Trung Quốc. Bước ngoặt là Hội nghị thượng đỉnh Hợp tác kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tổ chức ở Gyeongju từ ngày 31/10 đến 1/11 năm ngoái. Tại hội nghị, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã thăm cấp nhà nước tới Hàn Quốc sau 11 năm và tiến hành hội đàm thượng đỉnh Hàn - Trung với Tổng thống Lee Jae Myung. Hai nhà lãnh đạo chính thức khẳng định ý chí khôi phục quan hệ song phương. Sau đó, hai nước ký thỏa thuận hoán đổi tiền tệ won - nhân dân tệ trị giá 70.000 tỷ won. Các cuộc đàm phán về dịch vụ và đầu tư trong Hiệp định thương mại tự do (FTA) Hàn - Trung cũng được đẩy nhanh. Tiếp đó, nhân chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng thống Lee tới Trung Quốc vào tháng 1 năm nay, hai bên đã đạt thỏa thuận mở rộng hợp tác cùng có lợi trong các lĩnh vực dân sinh, hòa bình trên Bán đảo Triều Tiên và giao lưu văn hóa, sáng tạo nội dung.

Quan hệ hợp tác với Mỹ cũng bước sang giai đoạn mới. Đối mặt với chính quyền nhiệm kỳ thứ hai của Donald Trump với chính sách “Nước Mỹ trên hết”, chính phủ Lee Jae Myung đã bảo đảm lợi ích bình đẳng trên cả lĩnh vực kinh tế lẫn an ninh, đồng thời củng cố liên minh về an ninh và công nghệ tiên tiến giữa hai nước.

Đặc biệt, tại hội nghị thượng đỉnh Hàn - Mỹ bên lề Hợp tác kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) ở Gyeongju, Hàn Quốc đã nhận được sự ủng hộ của Mỹ đối với việc đóng tàu ngầm hạt nhân và làm giàu uranium. Điều này được đánh giá là nền tảng giúp nâng cao thêm một bước năng lực an ninh của Hàn Quốc với vai trò là trục an ninh chủ chốt ở Đông Bắc Á. Theo đuổi định hướng “quốc gia trách nhiệm toàn cầu”, Hàn Quốc trước nay vẫn ngăn chặn các yêu cầu trong nước về phát triển vũ khí hạt nhân để đối phó mối đe dọa hạt nhân từ Triều Tiên. Tàu ngầm hạt nhân được các chuyên gia đánh giá là lựa chọn hiệu quả nhất để tối đa hóa năng lực răn đe thông thường mà không cần sở hữu vũ khí hạt nhân.

Quan hệ Hàn - Nhật đã tăng tốc mạnh mẽ nhờ hoạt động ngoại giao con thoi chưa từng có tiền lệ. Sau cuộc gặp thượng đỉnh đầu tiên với Thủ tướng Nhật Bản Shigeru Ishiba tại Hội nghị thượng đỉnh G7 ở Canada, Tổng thống Lee Jae Myung đã chọn Nhật Bản, thay vì Mỹ, làm điểm đến công du thứ hai. Đây là lần đầu tiên một tổng thống Hàn Quốc thăm Nhật Bản trước Mỹ. Quyết định này cho thấy cách tiếp cận thực dụng đặt lợi ích quốc gia lên hàng đầu, không bị ràng buộc bởi tiền lệ ưu tiên liên minh Hàn - Mỹ. 

Tại hội nghị thượng đỉnh Hàn - Nhật ở Tokyo vào tháng 8 năm ngoái, hai nước nhất trí kế thừa toàn diện “Tuyên bố chung về quan hệ đối tác Hàn - Nhật mới cho thế kỷ 21” năm 1998 (còn gọi là Tuyên bố Kim Dae Jung - Obuchi). Nội dung kế thừa lập trường của các chính quyền trước đây liên quan đến nhận thức lịch sử cũng được đưa vào tuyên bố. Đây được xem là thành quả có ý nghĩa trong bối cảnh năm nay đánh dấu 80 năm Ngày Giải phóng Hàn Quốc và 60 năm bình thường hóa quan hệ ngoại giao Hàn - Nhật. Sau đó, hai bên tiếp tục gặp gỡ thường xuyên tại Hội nghị thượng đỉnh Hợp tác kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) ở Gyeongju và trong chuyến thăm Nhật Bản của Tổng thống Lee Jae Myung hồi tháng 1 năm nay. Tính cả cuộc hội đàm với Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tại Andong ngày 19-20/5 vừa qua, đây là hội nghị thượng đỉnh Hàn - Nhật lần thứ sáu kể từ khi chính phủ hiện tại lên nắm quyền. Hai nước hiện đang tăng cường hợp tác trong lĩnh vực năng lượng và chuỗi cung ứng.

Bán đảo Triều Tiên hướng tới hòa bình cùng tồn tại và thịnh vượng

Chính phủ Lee Jae Myung đã mạnh dạn thoát khỏi đường lối đối đầu dựa trên ý thức hệ cũ. Thay vào đó, chính phủ thúc đẩy thực hiện chính sách Bán đảo Triều Tiên với trọng tâm là cùng tồn tại hòa bình và quản lý rủi ro theo hướng thực dụng. Trong bài phát biểu nhân Ngày Giải phóng năm ngoái, Tổng thống Lee nhấn mạnh rằng: “An ninh chắc chắn nhất là tạo ra trạng thái không cần phải chiến đấu.” Phát biểu này thể hiện rõ bản chất của chính sách hòa bình và cùng tồn tại mà chính phủ hiện nay theo đuổi.

Chính phủ Lee Jae Myung đã triển khai nhiều biện pháp mạnh mẽ nhằm đưa quan hệ liên Triều đang căng thẳng trở lại quỹ đạo hòa giải và hợp tác. Ngay sau khi chính phủ thành lập, ngày 12/6 năm ngoái, Hàn Quốc đã ngăn chặn hoạt động rải truyền đơn sang Triều Tiên và dừng phát thanh qua loa phóng thanh, qua đó tạo bước khởi đầu cho quá trình khôi phục lòng tin giữa hai miền Triều Tiên.

Trong bài phát biểu nhân Ngày Giải phóng năm ngoái, Tổng thống Lee Jae Myung khẳng định rằng “Hai miền Triều Tiên là mối quan hệ đặc biệt hướng tới thống nhất hòa bình trên cơ sở tôn trọng và công nhận thể chế của nhau”, đồng thời tuyên bố “sẽ không theo đuổi thống nhất bằng cách sáp nhập dưới bất kỳ hình thức nào”. Một tháng sau, tại bài phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vào tháng 9, ông Lee tuyên bố Hàn Quốc sẽ thực hiện trách nhiệm chấm dứt Chiến tranh Lạnh trên Bán đảo Triều Tiên và đóng góp cho hòa bình thế giới thông qua “Sáng kiến END của Đại Hàn Dân Quốc”. “END” là viết tắt của Exchange (giao lưu), Normalization (bình thường hóa quan hệ) và Denuclearization (phi hạt nhân hóa).

Các hành động nhằm nối lại đối thoại liên Triều cũng dần được cụ thể hóa. Tháng 12 năm ngoái, Tổng thống Lee Jae Myung đã chính thức đề xuất phía Triều Tiên khôi phục các kênh liên lạc giữa hai miền và nhấn mạnh rằng “việc khôi phục đối thoại liên Triều bị gián đoạn suốt 7 năm chính là điểm khởi đầu của quan hệ liên Triều mới dựa trên cùng tồn tại hòa bình”. Tại họp báo đầu năm vào tháng 1 năm nay, ông Lee cũng bày tỏ ý chí khôi phục “Thỏa thuận quân sự ngày 19/9”. Theo đó, Bộ Thống nhất Hàn Quốc hồi tháng 2 tuyên bố sẽ chủ động thúc đẩy khôi phục vùng cấm bay theo thỏa thuận này.

Những nỗ lực này đã dẫn tới kết quả cụ thể trong lĩnh vực giao lưu dân sự. Ngày 17 vừa qua, 39 thành viên của đội bóng đá nữ Triều Tiên “Naegohyang” đã nhập cảnh qua sân bay quốc tế Incheon. Đây là lần đầu tiên một đội thể thao Triều Tiên thi đấu tại Hàn Quốc kể từ năm 2018, tức sau 8 năm. Sự kiện này cũng mang ý nghĩa đáng kể đối với định hướng “giao lưu liên Triều mang tính cùng có lợi và nhận được sự đồng thuận của người dân” mà chính phủ Hàn Quốc đang thúc đẩy.

Đường lối ngoại giao thực dụng của Tổng thống Lee Jae Myung cũng nhận được đánh giá tích cực từ truyền thông quốc tế. Trong bài viết đăng ngày 6/3 với tiêu đề “Tổng thống kiểu mới Lee Jae Myung được người dân Hàn Quốc ủng hộ”, The Diplomat cho rằng các yếu tố tạo nên sức hút của ông Lee là năng lực hành chính mang lại kết quả thực tế, ngoại giao thực dụng, phong cách giao tiếp phá cách và tinh thần lãnh đạo biết phục vụ người dân. Tạp chí đặc biệt chú ý đến việc Tổng thống Lee, dù không có kinh nghiệm ngoại giao trước đó, đã đạt được thỏa thuận về tàu ngầm hạt nhân trong cuộc gặp với Tổng thống Mỹ Donald Trump bằng cách đặt lợi ích quốc gia lên hàng đầu. Bài báo đánh giá: “Tổng thống Lee đã tạo ra bước đột phá mà các chính quyền tiền nhiệm không thể đạt được trong nhiều thập niên” và “ông đã chứng minh năng lực ứng phó khéo léo với chính sách ‘Nước Mỹ trên hết’.”

arete@korea.kr