Phòng trưng bày Đế quốc Đại Hàn tại Bảo tàng Quốc gia Hàn Quốc mở cửa trở lại sau quá trình cải tạo (Ảnh: Tô Trà My)

Bài viết từ Phóng viên danh dự Korea.net Tô Trà My

Qua những hiện vật và hình ảnh tại Phòng trưng bày Đế quốc Đại Hàn ở Bảo tàng Quốc gia Hàn Quốc, có thể nhìn thấy một Hanseong vừa giữ lại dấu vết của kinh đô Joseon, vừa nhanh chóng mở cửa với thế giới và bước vào một thời đại mới.

SEOUL – Ngày 30/7/2026, Phòng trưng bày Đế quốc Đại Hàn tại Bảo tàng Quốc gia Hàn Quốc mở cửa trở lại sau quá trình cải tạo. Nằm tại tầng 1 của khu trưng bày thường trực, không gian mới giới thiệu 65 hiện vật, trong đó có 7 bảo vật, cùng những hình ảnh được tái hiện bằng công nghệ hiện đại. Thông qua các hiện vật, bản đồ và hình ảnh về Hanseong (한성 – tên gọi của Seoul khi đó), phòng trưng bày không chỉ kể lại lịch sử của Đế quốc Đại Hàn (대한제국) tồn tại từ năm 1897 đến năm 1910, mà còn cho thấy một câu hỏi lớn hơn: một kinh đô truyền thống đã thay đổi như thế nào khi đất nước cố gắng bước vào thế giới hiện đại?

Một quốc gia mới bắt đầu từ việc thay đổi chính mình

Bước vào phòng trưng bày, điều đầu tiên khiến mình chú ý không phải là một hiện vật nhỏ đặt trong tủ kính, mà là dòng chữ lớn:

“대한제국 – Đế quốc Đại Hàn”

Bên dưới là hai mốc thời gian: 13/10/1897 – 29/8/1910.

Chỉ 13 năm.

Khoảng thời gian tồn tại của Đế quốc Đại Hàn rất ngắn nếu đặt cạnh lịch sử lâu dài của triều đại Joseon. Thế nhưng, chính trong 13 năm đó, đất nước đã trải qua những thay đổi sâu sắc về chính trị, ngoại giao, xã hội và diện mạo đô thị.

Năm 1897, vua Gojong (고종 – Cao Tông), vị vua thứ 26 của Joseon, tuyên bố thành lập Đế quốc Đại Hàn và lấy niên hiệu là Gwangmu (광무 – Quang Vũ). Đây không đơn thuần là việc đổi tên quốc gia. Theo cách lý giải của chính không gian trưng bày, việc xưng đế và thành lập đế quốc gắn với nỗ lực khẳng định một quốc gia độc lập và có chủ quyền trong bối cảnh chủ nghĩa đế quốc đang mở rộng mạnh mẽ ở Đông Á. 

Chân dung Hoàng đế Gojong, người tuyên bố thành lập Đế quốc Đại Hàn năm 1897. Việc chuyển từ vương quốc Joseon sang đế quốc thể hiện nỗ lực khẳng định vị thế của một quốc gia có chủ quyền trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động. (Ảnh: Tô Trà My)

Từ một kinh đô truyền thống đến “thủ đô ngoại giao”

Nhưng một quốc gia hiện đại không chỉ được tạo nên bằng những tuyên bố chính trị. Nó còn được thể hiện qua chính diện mạo của thành phố.

Một trong những khu vực khiến mình dừng lại lâu nhất là tấm bản đồ có tiêu đề “대한제국의 외교 수도 한성 – Hanseong, thủ đô ngoại giao của Đế quốc Đại Hàn”.

Nhìn vào bản đồ, có thể thấy Hanseong đầu thế kỷ XX không còn là một không gian khép kín của kinh đô Joseon. Xung quanh trung tâm thành phố đã xuất hiện các cơ quan đại diện ngoại giao của nhiều quốc gia.

Bản đồ năm 1902 được giới thiệu tại phòng trưng bày đánh dấu vị trí của các cơ quan đại diện Anh, Mỹ, Nga, Pháp, Đức, Trung Quốc và Nhật Bản.

Những cái tên ấy khiến mình nhận ra một điều rất rõ: Hanseong khi đó đã trở thành nơi các quốc gia khác nhau cùng hiện diện và tương tác.

Đó không chỉ là sự thay đổi về kiến trúc. Đằng sau những tòa nhà ngoại giao là sự thay đổi về vị trí của thành phố trong quan hệ quốc tế.

Bản đồ Hanseong năm 1902 giới thiệu vị trí của các cơ quan đại diện ngoại giao nước ngoài tại thành phố. Sự hiện diện của nhiều quốc gia cho thấy Hanseong ngày càng gắn kết với mạng lưới ngoại giao quốc tế. (Ảnh: Tô Trà My)

Những đại sứ quán giữa lòng kinh đô

Điều thú vị là phòng trưng bày không chỉ đưa ra một bản đồ. Ngay bên dưới là hình ảnh của những tòa nhà từng được sử dụng làm cơ quan đại diện ngoại giao.

Công sứ quán Anh, Mỹ, Nga, Pháp, Đức, Trung Quốc và Nhật Bản lần lượt xuất hiện trên bản đồ và trong những bức ảnh lịch sử.

Đối với một người sống ở Seoul ngày nay, việc nhìn những địa danh quen thuộc của thành phố qua hình ảnh hơn 120 năm trước tạo ra cảm giác khá đặc biệt.

Những khu vực vốn rất quen thuộc với người dân Seoul hiện nay từng là nơi các nhà ngoại giao nước ngoài sinh sống, làm việc và giao tiếp với chính quyền Đế quốc Đại Hàn.

Đặc biệt, khu vực Jeongdong (정동 – Chính Đông) ngày nay vẫn còn lưu giữ nhiều dấu tích của thời kỳ này. Vì vậy, khi đi qua những con phố hiện đại của Seoul, đôi khi chúng ta đang bước trên một không gian từng là một phần của thành phố ngoại giao cách đây hơn một thế kỷ.

Một Hanseong đang chuyển động

Nếu bản đồ cho thấy Hanseong mở cửa với thế giới, thì những hình ảnh được trình chiếu trong phòng trưng bày lại cho thấy thành phố thay đổi từ bên trong.

Một bức ảnh khổ lớn tái hiện Hanseong trong những năm 1897–1910. Những con đường đông người, các công trình kiến trúc mới và phương tiện giao thông xuất hiện trong cùng một không gian với những dấu tích quen thuộc của kinh đô cũ.

Đặc biệt, hình ảnh cung điện truyền thống đứng cạnh những công trình mang phong cách phương Tây tạo nên một sự tương phản rất mạnh.

Đây có lẽ là hình ảnh rõ nhất về một thành phố đang ở giữa hai thời đại.

Một bên là Hanseong của Joseon với cung điện, cổng thành và kiến trúc truyền thống.

Một bên là Hanseong đang tiếp nhận những yếu tố mới của thế giới: điện, giao thông hiện đại, kiến trúc phương Tây, ngoại giao quốc tế và những phương thức giao tiếp mới.

Bảo tàng sử dụng những hình ảnh lịch sử được xử lý bằng công nghệ hiện đại để tái hiện diện mạo của thành phố. Theo Bảo tàng Quốc gia Hàn Quốc, phần video mới của phòng trưng bày sử dụng những bức ảnh đen trắng thời Đế quốc Đại Hàn, được tái tạo thành hình ảnh chuyển động nhằm giúp người xem hình dung rõ hơn về quá trình Hanseong nhanh chóng biến đổi thành một đô thị hiện đại.

Hình ảnh Hanseong thời Đế quốc Đại Hàn được tái hiện bằng công nghệ trình chiếu hiện đại, cho thấy sự đan xen giữa diện mạo kinh đô truyền thống và một đô thị đang nhanh chóng thay đổi. (Ảnh: Tô Trà My)

Không chỉ thành phố thay đổi, cách một quốc gia nhìn về chính mình cũng thay đổi

Một hiện vật khác khiến mình chú ý là bức chân dung Hoàng đế Gojong trong trang phục hoàng đế.

Ông ngồi ở trung tâm bức tranh, khoác long bào màu vàng, với những biểu tượng thể hiện địa vị của một hoàng đế.

Nếu đặt bức chân dung này cạnh bản đồ ngoại giao của Hanseong, có thể thấy hai câu chuyện tưởng như khác nhau nhưng thực chất lại gắn chặt với nhau.

Một bên là việc khẳng định vị thế của người đứng đầu quốc gia. Một bên là việc xây dựng một thủ đô có khả năng giao tiếp với thế giới.

Đế quốc Đại Hàn không chỉ muốn thay đổi tên gọi của quốc gia. Những thay đổi về thể chế, ngoại giao và đô thị đều hướng đến việc xây dựng một nhà nước có vị thế phù hợp với thời đại mới.

Đó cũng là lý do phòng trưng bày mới không chỉ kể câu chuyện về “hiện đại hóa”, mà nhấn mạnh hơn đến nỗ lực bảo vệ chủ quyền trong quá trình hiện đại hóa.

Những con dấu nhỏ kể câu chuyện về một đế quốc

Trong tủ kính, những con dấu có kích thước không lớn nhưng lại mang ý nghĩa chính trị rất rõ ràng.

Đó là các ngự bảo và quốc bảo được sử dụng trong Đế quốc Đại Hàn.

Đáng chú ý là 국새 – quốc tỷ, tức quốc ấn của nhà nước, và những con dấu được sử dụng cho các văn bản của hoàng đế.

Một trong những chi tiết thú vị là hình tượng rồng trên con dấu của hoàng đế. Rồng vốn là biểu tượng gắn với quyền lực của hoàng đế trong văn hóa Đông Á. Việc sử dụng biểu tượng này trong hệ thống ấn tín của Đế quốc Đại Hàn cho thấy ý thức khẳng định địa vị của một đế quốc độc lập.

Những vật thể nhỏ bé ấy vì thế không chỉ là đồ dùng của hoàng gia. Chúng giống như những “tuyên bố bằng vật chất” về chủ quyền.

Các loại ấn tín được sử dụng trong Đế quốc Đại Hàn, thể hiện quyền lực và địa vị của hoàng đế cũng như nhà nước. (Ảnh: Tô Trà My)

Taegeukgi – từ biểu tượng quốc gia đến biểu tượng của khát vọng độc lập

Nếu phải chọn một hình ảnh dễ dàng kết nối quá khứ với hiện tại nhất trong phòng trưng bày, có lẽ đó là Taegeukgi (태극기 – quốc kỳ Hàn Quốc).

Trong không gian trưng bày, lá cờ Taegeukgi nổi bật trên nền tường trắng.

Ngày nay, Taegeukgi là hình ảnh quen thuộc với bất kỳ ai biết đến Hàn Quốc. Nhưng tại thời điểm Đế quốc Đại Hàn, việc sử dụng Taegeukgi như quốc kỳ chính thức mang một ý nghĩa đặc biệt: một biểu tượng chung cho quốc gia đang cố gắng xác lập bản sắc và vị thế của mình.

Trong những năm sau đó, khi chủ quyền bị Nhật Bản tước đoạt, Taegeukgi tiếp tục xuất hiện trong các phong trào đấu tranh giành độc lập.

Điều khiến mình ấn tượng là một biểu tượng ban đầu gắn với việc xây dựng nhà nước lại tiếp tục trở thành biểu tượng của khát vọng giành lại đất nước.

Ngày nay Taegeukgi là quốc kỳ của Hàn Quốc. Trong lịch sử, lá cờ từng được sử dụng như biểu tượng của Đế quốc Đại Hàn và sau đó trở thành một trong những biểu tượng của phong trào đấu tranh giành độc lập. (Ảnh: Tô Trà My)

Một Seoul hiện đại bắt đầu từ đâu?

Rời khỏi phòng trưng bày, mình nghĩ đến Seoul của hiện tại.

Một thành phố với những tuyến tàu điện ngầm chằng chịt, những tòa nhà cao tầng, những khu mua sắm đông đúc và dòng người đến từ khắp nơi trên thế giới.

Thật khó hình dung rằng hơn một thế kỷ trước, Seoul từng là một thành phố đang đứng trước một bước ngoặt hoàn toàn khác.

Nhưng những hình ảnh trong phòng trưng bày cho thấy sự chuyển đổi đó không diễn ra trong một ngày.

Nó bắt đầu từ những thay đổi về cách một quốc gia xác định vị trí của mình trên thế giới.

Rồi đến những cơ quan ngoại giao xuất hiện trong lòng Hanseong.

Những công trình kiến trúc mới mọc lên bên cạnh cung điện.

Những phương tiện giao thông mới bắt đầu thay đổi nhịp sống đô thị.

Những hình ảnh phương Tây xuất hiện trong đời sống.

Một hệ thống quốc gia mới được xây dựng.

Và cùng với tất cả những điều đó là nỗ lực của Đế quốc Đại Hàn nhằm bảo vệ nền độc lập trong một thời đại mà các cường quốc đang cạnh tranh quyết liệt.

Có thể Đế quốc Đại Hàn cuối cùng đã không thể giữ được chủ quyền.

Nhưng khi nhìn lại những gì diễn ra trong 13 năm ngắn ngủi ấy, thật khó để nói rằng mọi nỗ lực đều vô nghĩa.

Bởi chính những thay đổi đó đã trở thành một phần quan trọng để hiểu Hàn Quốc bắt đầu bước vào thời cận đại như thế nào.

Và có lẽ đây cũng chính là điều mà phòng trưng bày mới muốn người xem suy ngẫm: lịch sử hiện đại của Seoul không chỉ bắt đầu từ những tòa nhà cao tầng mà chúng ta nhìn thấy hôm nay. Nó bắt đầu từ một Hanseong hơn một thế kỷ trước, khi thành phố lần đầu tiên phải học cách sống cùng một thế giới đang thay đổi.

Dòng thời gian cho thấy những biến chuyển quan trọng của Đế quốc Đại Hàn trong giai đoạn 1897–1910, thời kỳ Hanseong từng bước chuyển mình theo hướng hiện đại. (Ảnh: Tô Trà My)

uyen81@korea.kr

* Bài viết này đã được viết bởi một phóng viên danh dự của Korea.net. Đoàn phóng viên danh dự chúng tôi có mặt ở khắp nơi trên thế giới, và họ luôn nỗ lực để chia sẻ tình yêu và lòng nhiệt huyết đối với tất cả mọi thứ của Hàn Quốc với Korea.net.