Cách nhìn nhận về động vật trong xã hội Hàn Quốc đang thay đổi một cách căn bản. Khi ngày càng có nhiều người nuôi thú cưng và nhận thức về phúc lợi động vật được nâng cao, có nhiều biến chuyển được ghi nhận cả trong chính sách lẫn đời sống thường nhật. Loạt bài “Bảo vệ động vật tại Hàn Quốc” sẽ khám phá những thay đổi xã hội xoay quanh mối quan hệ giữa con người và động vật, dựa trên các cuộc thảo luận về vị thế pháp lý của động vật, các ví dụ về sanctuary (khu bảo tồn), và các chính sách thân thiện với động vật của chính quyền địa phương.

Bài viết từ Kim Hyelin
Video: Kênh YouTube của Dự án “Nhà của gấu”

“Khu bảo tồn” (Sanctuary) là nơi các động vật được cứu hộ có thể sinh sống cho đến cuối đời. Khác với các trung tâm bảo hộ hay sở thú thông thường, nơi đây đặt phúc lợi động vật lên hàng đầu, không phục vụ mục đích trưng bày thương mại hay sinh sản.

Năm 1986, Farm Sanctuary được thành lập tại Mỹ, phong trào này bắt đầu lan rộng ra toàn thế giới. Đến năm 2007, Liên minh bảo tồn động vật thế giới (GFAS) ra đời để tiêu chuẩn hóa các quy định ở tầm quốc tế. Hiện nay, có khoảng hơn 200 khu bảo tồn đang hoạt động trên toàn cầu. Ở một số quốc gia như Tây Ban Nha và Áo, khu bảo tồn tại các nông trại động vật còn được công nhận như một loại hình pháp lý riêng biệt.

Hàn Quốc hiện vẫn đang ở giai đoạn khởi đầu. Dưới sự quản lý của tư nhân, các khu bảo tồn chăm sóc bò, lợn và gấu đang dần được mở ra. Trước khi Luật Bảo vệ và Quản lý Động vật hoang dã được thi hành - cấm hoàn toàn việc sở hữu gấu nuôi và khai thác mật gấu trong năm nay - chính phủ cũng đã bắt đầu có những động thái vào cuộc.

Bộ Khí hậu, Năng lượng và Môi trường đã xây dựng “Trung tâm chăm sóc gấu Gurye” tại xã Masan-myeon, huyện Gurye, tỉnh Jeonnam, với sức chứa tối đa 49 cá thể gấu. Khu bảo tồn này được khai trương vào ngày 30/9 năm ngoái và hiện đang chăm sóc 21 cá thể gấu.

Tại huyện Seocheon, tỉnh Chungnam, một cơ sở bảo hộ bổ sung với quy mô 70 cá thể cũng đang được xây dựng. Tuy nhiên, do thiệt hại bởi ngập lụt, tiến độ thi công bị chậm lại và thời điểm hoàn thành đã được lùi đến nửa cuối năm 2027.

Lĩnh vực tư nhân đã đi trước một bước. “Dự án Nhà của gấu” đã trực tiếp mua lại gấu từ các trang trại ngay cả trước khi luật có hiệu lực, nhằm giải cứu những cá thể gấu bị nuôi lấy mật. Từ năm 2021, sau khi tiếp quản một trang trại nuôi gấu tại Hwacheon, tổ chức này bắt đầu chăm sóc và từng bước mở rộng khu bán hoang dã ngoài trời, cải thiện điều kiện sống cho gấu nuôi tại đây. 13 cá thể gấu ngựa từng bị nuôi nhốt cả đời trong lồng sắt nay đã được sống trong các khu chuồng riêng, đồng thời định kỳ được ra không gian chung để vận động và tiếp xúc với môi trường tự nhiên như đất và ánh sáng.

Tổ chức Giải phóng Động vật vào tháng 8 năm 2021 đã giải cứu 5 con bò đực giống Holstein thuộc loại hiếm khỏi nguy cơ bị giết mổ tại một trang trại chăn nuôi không phép ở quận Gyeyang, thành phố Incheon. Để chăm sóc những con vật này, tổ chức đã mở khu bảo tồn “Nhà ánh trăng” tại huyện Inje, tỉnh Gangwon vào tháng 10 năm ngoái. Hiện một gia đình tình nguyện viên đang sinh sống tại đây và trực tiếp chăm sóc đàn bò.

“Khu bảo tồn nắng sớm”, khai trương vào tháng 4 năm 2020, là khu bảo tồn đầu tiên của Hàn Quốc. Nơi đây chăm sóc những con lợn được cứu hộ từ các trại nuôi heo giống công nghiệp và phòng thí nghiệm. Tổ chức Bảo vệ Quyền Động vật KARA cũng đã mở một “khu bảo tồn mini” tại tỉnh Gyeonggi vào năm 2022, chăm sóc lợn, dê, gà… được cứu từ các trại nuôi chó, lò mổ và những cơ sở chăn nuôi khác. Hiện cơ sở này đã được chuyển đến một trang trại tự nhiên ở huyện Eumseong, tỉnh Chungbuk, tiếp tục hoạt động vì các giá trị tôn vinh sự sống.

Các cuộc thảo luận về thể chế hóa cũng đã được tiến hành. Tại “Diễn đàn về khu bảo tồn 2025” tổ chức vào tháng 11 năm ngoái tại Đại học Yonsei, nhiều ý kiến tập trung vào sự cần thiết phải công nhận khu bảo tồn về mặt pháp lý, xây dựng hệ thống chứng nhận, cũng như áp dụng các cơ chế đặc thù về đất đai và ưu đãi thuế. Cùng tháng, tại Quốc hội Hàn Quốc, các cuộc thảo luận cũng được tiến hành về phương án sửa đổi Luật Bảo vệ và Quản lý Động vật hoang dã và Luật Bảo vệ động vật, nhằm đưa khái niệm khu bảo tồn vào hệ thống pháp luật.

Các khu bảo tồn tại Hàn Quốc chỉ mới khởi động những bước đi đầu tiên, khi vẫn phải đối mặt với những thách thức như mở rộng cơ sở vật chất và xây dựng nền tảng pháp lý.

kimhyelin211@korea.kr