Khóa họp toàn thể lần thứ 48 của Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO sẽ khai mạc vào tháng 7 tới tại Busan, Hàn Quốc. Nhân dịp này, Korea.net giới thiệu 6 trong số 12 di sản của Hàn Quốc đang nằm trong Danh sách dự kiến Di sản Thế giới UNESCO.

Toàn cảnh thành cổ Nakaneupseong ở Suncheon (Jeollanam-do), nơi vẫn lưu giữ gần như nguyên vẹn hình dáng của một thị trấn Triều đại Joseon bên trong bức tường thành bằng đá có chu vi khoảng 1.410 m. (Ảnh: Park Daejin / Korea.net)

Bài viết từ Lee Jihae

Giữa vùng đồng bằng thấp của thành phố Suncheon, tỉnh Jeollanam-do, có một nơi khiến người ta ngỡ như thời gian đã ngừng trôi. Đó là thành cổ Nakaneupseong, nơi vẫn lưu giữ gần như nguyên vẹn khung cảnh của một thị trấn Triều đại Joseon, đồng thời đến nay vẫn có người dân sinh sống như một cộng đồng thực thụ.

Lịch sử của nơi đây bắt đầu từ năm 1397, giai đoạn đầu của Triều đại Joseon. Khi ấy, để chống lại các cuộc xâm nhập của hải tặc Nhật Bản (Waegu) và các cuộc nổi loạn, chính quyền cùng người dân đã chung sức xây dựng tường thành, đặt nền móng cho thành cổ Nakaneupseong ngày nay.

Khi nhắc đến “eupseong” (thành lũy của một đơn vị hành chính thời xưa), người ta thường chỉ nghĩ đến bức tường thành bao quanh trung tâm hành chính và khu dân cư. Thế nhưng, thành cổ Nakaneupseong lại khác. Không chỉ có tường thành, nơi đây còn bao gồm ngôi làng và các công trình quan lại nằm trong khuôn viên rộng 221.000 m², cùng cuộc sống thường nhật của những người dân vẫn gắn bó với mảnh đất này, tạo nên một không gian di sản sống hiếm có.

Thành cổ Nakaneupseong không phải ngay từ đầu đã mang dáng vẻ bề thế như ngày nay. Ban đầu, nơi đây là một thành đất, dễ bị mưa gió bào mòn và cũng khiến quân địch dễ dàng trèo qua. Đến năm 1626, khi danh tướng Im Gyeong-eop được bổ nhiệm làm Huyện lệnh Nak-an, ông đã cho cải tạo thành đất thành thành đá kiên cố. Bức tường thành cao khoảng 4 m, rộng 3–4 m và dài 1.410 m vẫn được bảo tồn đến nay, là minh chứng rõ nét cho kỹ thuật xây thành xuất sắc của thời bấy giờ.

Thành cổ Nakaneupseong được đưa vào Danh sách dự kiến Di sản Thế giới của UNESCO không chỉ vì là một di tích được bảo tồn nguyên vẹn. Điều làm nên giá trị đặc biệt là nơi đây vẫn là một “làng truyền thống sống”, nơi khoảng 200 người thuộc 85 hộ gia đình đang sinh sống hằng ngày. Di sản văn hóa và không gian sinh hoạt hiện đại cùng tồn tại hài hòa, tạo nên một hình mẫu hiếm có về sự chung sống giữa quá khứ và hiện tại. Đúng với nguồn gốc là một ngôi làng nông nghiệp, trên những cánh đồng rộng bên ngoài cổng thành, người dân vẫn tiếp tục canh tác, gìn giữ mạch sống của một làng quê truyền thống Hàn Quốc.

Bước vào bên trong ngôi làng, diện mạo xã hội thời Triều đại Joseon hiện lên rõ nét qua từng công trình kiến trúc. Những tòa nhà hành chính như Dongheon – nơi quan huyện làm việc – hay Gaeksa – nơi đón tiếp sứ thần và quan lại – đều được xây theo kiểu nhà mái ngói bề thế. Trong khi đó, những ngôi nhà của người dân, nơi nhiều thế hệ đã sinh sống, lại đều là những nhà mái tranh mộc mạc với mái lợp rơm hoặc lau sậy. Sự khác biệt về kiến trúc theo địa vị xã hội và công năng sử dụng đã cùng tồn tại hài hòa trong một không gian khép kín, tái hiện sinh động cấu trúc của một thị trấn thời Joseon.

Mái của những ngôi nhà tranh được lợp bằng rơm hoặc cỏ tranh sẽ dần xuống cấp theo thời gian do mưa gió, nắng và độ ẩm. Càng để lâu, mái càng giảm khả năng chống thấm; côn trùng gặm rơm, chim cũng thường nhổ rơm để làm tổ khiến lớp mái ngày một mỏng đi. Vì vậy, vào cuối mỗi mùa thu, thành cổ Nakaneupseong đều tiến hành thay mái tranh (ieong eotgi) bằng rơm và cỏ tranh mới. Công việc bảo dưỡng diễn ra đều đặn hằng năm này chính là minh chứng rõ nhất cho thấy Nakaneupseong không chỉ là một di tích, mà là một ngôi làng vẫn đang sinh sống.

Khung cảnh nhìn từ đài quan sát Bingildeung – điểm ngắm toàn cảnh đẹp nhất của thành cổ Nakaneupseong ở Suncheon, tỉnh Jeollanam-do. (Ảnh" Park Daejin / Korea.net)

Đứng trên Bingildeung, đoạn đỉnh cao nhất của tuyến tường thành, du khách có thể thu trọn vào tầm mắt khung cảnh ngôi làng với những mái nhà tranh san sát bên trong thành. Tên gọi "Bingildeung" được đặt để tưởng nhớ Tướng Kim Bingil, người đã có công lớn trong việc xây dựng thành khi công trình được khởi dựng lần đầu vào năm 1397.

Thành cổ Nakaneupseong ở Suncheon, tỉnh Jeollanam-do, cũng từng là bối cảnh quay của nhiều tác phẩm lấy bối cảnh thời Triều đại Joseon, tiêu biểu như bộ phim truyền hình Dae Jang Geum (2003) và Love in the Moonlight (2016). (Ảnh: Park Daejin / Korea.net)

Nhờ khung cảnh độc đáo được bảo tồn gần như nguyên vẹn, thành cổ Nakaneupseong từ lâu đã trở thành một trong những địa điểm quay phim cổ trang tiêu biểu của Hàn Quốc. Nơi đây là bối cảnh của nhiều tác phẩm nổi tiếng lấy bối cảnh thời Triều đại Joseon, trong đó có bộ phim truyền hình Dae Jang Geum (2003), từng gây tiếng vang trên toàn thế giới, và Love in the Moonlight (2016).

Ngày nay, thành cổ Nakaneupseong không chỉ là điểm tham quan để ngắm nhìn, mà còn vận hành nhiều chương trình đa dạng giúp du khách cảm nhận lịch sử bằng mọi giác quan. Tại đây, khách tham quan có thể trải nghiệm văn hóa sinh hoạt thời Triều đại Joseon qua các hoạt động như nghỉ qua đêm trong nhà mái tranh, chơi trò chơi dân gian truyền thống và nhuộm vải bằng nguyên liệu tự nhiên.

Hiện nay, thành cổ Nakaneupseong đang hướng tới mục tiêu vượt qua vị thế trong Danh sách ứng cử Di sản Thế giới để được chính thức ghi danh là Di sản Văn hóa Thế giới của UNESCO. Là nơi di sản văn hóa và đời sống con người hòa quyện trong cùng một không gian, thành cổ Nakaneupseong ở Suncheon là một di sản quý giá mà nhân loại cần cùng nhau gìn giữ và trao truyền cho các thế hệ mai sau.

jihlee08@korea.kr