Khóa họp toàn thể lần thứ 48 của Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO sẽ khai mạc vào tháng 7 tới tại Busan, Hàn Quốc. Nhân dịp này, Korea.net giới thiệu 6 trong số 12 di sản của Hàn Quốc đang nằm trong Danh sách dự kiến Di sản Thế giới UNESCO.

Bài viết bởi Margareth Theresia
Ảnh: Lee Jeong Woo
Video: Park Daejin

Năm 1392 khi triều đại Joseon được thành lập, kinh đô được dời từ Gaegyeong đến Hanyang. Hanyang, địa điểm được vua Taejo Yi Seong Gye lựa chọn, là một vùng đất trũng nằm giữa núi Bukhansan và sông Hàn, một vị trí chiến lược tự nhiên nơi núi sông hòa quyện.

Triều Joseon đã xây dựng thành lũy dọc theo các sườn núi Bugaksan, Namsan, Naksan và Inwangsan, xác định ranh giới và phạm vi của kinh thành.

Khái niệm “Thành lũy kinh đô Hanyang” bao hàm toàn bộ hệ thống phòng thủ được xây dựng dọc theo địa thế núi non này. Bắt đầu từ việc xây dựng thành Hanyang năm 1396, đến pháo đài Bukhansanseong được hoàn thành năm 1711, sau đó đến thành Tangchundaeseong nối liền hai công trình này, tạo nên một mạng lưới phòng thủ quy mô lớn với tổng chiều dài 37,7 km.

Thành Hanyang - Tường thành bảo vệ đời sống và hoạt động hành chính của kinh đô

Thành Hanyang là tường thành được xây dựng để xác lập ranh giới của kinh đô Hanyang và bảo vệ kinh đô trước sự xâm nhập từ bên ngoài. Được xây dựng lần đầu vào cuối thế kỷ 14, đến thế kỷ 15, công trình trải qua nhiều đợt cải tạo quy mô lớn. Những đoạn thành đắp bằng đất ban đầu tại vùng đồng bằng sau đó được xây lại bằng đá, giúp tăng cường đáng kể hệ thống phòng thủ.

Trong tổng chiều dài 18,6 km, có khoảng 12,8 km của tường thành vẫn được giữ nguyên hoặc đã được phục dựng. Các cổng thành và hình dáng nguyên gốc của tường thành cũng được bảo tồn khá tốt, cho phép tìm hiểu kỹ thuật xây dựng thành quách và văn hóa đô thị của triều đại Joseon.

Bukhansanseong - cứ điểm phòng thủ khi khẩn cấp

Pháo đài Bukhansanseong được xây dựng ở phía bắc kinh thành, là cứ điểm phòng thủ then chốt để ứng phó trong tình huống khẩn cấp. Công trình này nối liền nhiều đỉnh hiểm trở của núi Bukhansan với tổng chiều dài 11.6㎞, và diện tích bên trong khoảng 5.3㎢. Sau chiến tranh Nhật Bản-Triều Tiên (1592-1598) và chiến tranh xâm lược Triều Tiên của Mãn Châu (1636-1637), tầm quan trọng của việc phòng thủ kinh thành ngày càng gia tăng, đến đầu thế kỷ 18, thành đất ban đầu đã được xây dựng lại bằng đá với dáng vẻ hùng vĩ như ngày nay.

Bên trong pháo đài có nhiều cơ sở quân sự đa dạng như hành cung và kho lương. Để chuẩn bị cho khả năng chiến đấu lâu dài, 99 giếng nước, 26 hồ chứa nước nhỏ và 8 kho lương đã được xây dựng. Cấu trúc này cho thấy đây là một hệ thống được thiết kế có tổ chức, nhà vua và người dân có thể vào trong pháo đài để phòng thủ khi có tình huống khẩn cấp. 

Tangchundaeseong - tường thành kết nối và hoàn thiện hệ thống phòng thủ

Tangchundaeseong là tường thành kết nối thành Hanyang và pháo đài Bukhansanseong, chạy dọc theo triền núi từ Inwangsan đến Bukhansan. Đoạn thành dài khoảng 4km này được thiết kế nhằm phân tán các đợt tấn công của kẻ địch, đồng thời giúp cư dân trong kinh thành có thể sơ tán an toàn đến pháo đài Bukhansanseong.

Tường thành này vừa tăng cường tuyến phòng thủ phía tây vừa là tuyến tiếp tế lương thực và binh lực giữa hai thành lũy. Khi việc bảo vệ kinh thành gặp khó khăn, công trình này hoạt động như một trục kết nối chiến lược giúp triều đình và người dân di chuyển đến Bukhansanseong.

Đó là bức tranh hoàn thiện về hệ thống thành lũy kinh đô tích hợp 3 chiều của triều đại Joseon, gồm thành lũy ở đồng bằng kết hợp pháo đài trên núi và trục kết nối giữa hai nơi.

 
Di sản văn hóa nhân loại được tích lũy và tiếp nối qua các thời đại

“Thành lũy kinh đô Hanyang” không phải là một công trình kiến trúc tách biệt được hoàn thành trong một thời điểm nhất định. Đây là một hệ thống phòng thủ được xây dựng từng bước, kéo dài từ cuối thế kỷ 14 đến đầu thế kỷ 18. Những phiến đá với hình dạng khác nhau còn lưu lại trên nhiều đoạn tường thành thể hiện dấu ấn của kỹ thuật xây thành và hoàn cảnh cấp bách của từng thời kỳ.

Đặc biệt, công trình có giá trị cao ở chỗ vừa thể hiện rõ quá trình phát triển của hệ thống thành lũy kinh đô trên bán đảo Triều Tiên vừa kế thừa một cách sáng tạo truyền thống xây thành kiểu “bao bọc thung lũng” của Đông Bắc Á, tận dụng tối đa địa hình núi.

Trong số các thành lũy kinh đô còn tồn tại trên thế giới, “Thành lũy kinh đô Hanyang” là công trình đảm nhiệm chức năng bảo vệ kinh đô trong thời gian dài nhất. Mạng lưới phòng thủ với núi và tường thành bao bọc nhiều lớp này không chỉ là một công trình phòng thủ mà còn hình thành nên bản sắc của thành phố Seoul. Đây cũng là một cách khác để lý giải sự ra đời và tiếp tục phát triển của một thành phố, xa hơn là của cả một quốc gia.

margareth@korea.kr