Bài viết từ Kim Hyelin

Tháng 7 năm 1976, năm chiếc ô tô Pony của Hyundai Motor lần đầu tiên được xuất khẩu ra thị trường nước ngoài, với điểm đến là Ecuador. Giao dịch khi đó được thực hiện theo hình thức trao đổi hàng hóa (barter), đổi chuối Ecuador lấy ô tô. Năm sau đó, công ty Xây dựng Daewoo trúng thầu dự án lát đường chính tại Quito, ký kết hợp đồng cơ sở hạ tầng đầu tiên của Hàn Quốc tại khu vực Mỹ Latinh.

Đến nay, sau nửa thế kỷ, quan hệ giữa hai nước đã bước vào một bước ngoặt mới. Hiệp định Hợp tác Kinh tế Chiến lược (SECA), được ký kết chính thức vào tháng 9 năm ngoái, chính là tín hiệu khởi đầu cho bước chuyển đổi này.

Ngày 11/3, Đại sứ Ecuador tại Hàn Quốc Patricio Esteban Troya Suárez đã có cuộc trò chuyện với Korea.net tại Đại sứ quán Ecuador ở quận Jongno, Seoul về quá khứ và tương lai quan hệ giữa hai nước. Ông là một nhà ngoại giao kỳ cựu với hàng chục năm kinh nghiệm, từng công tác tại Đức, Mỹ, Qatar và Ý, trước khi nhận nhiệm vụ tại Hàn Quốc vào tháng 10 năm 2024. Những nhận định của ông, được đúc kết từ kinh nghiệm thực tiễn phong phú, thể hiện góc nhìn sắc sảo. Ông định nghĩa quan hệ giữa Hàn Quốc và Ecuador là “một quan hệ đối tác bổ trợ gần như hoàn toàn, hầu như không có cạnh tranh.”

SECA là một hiệp định không chỉ dừng ở thương mại mà còn bao quát cả đầu tư và hợp tác công nghiệp. Quy trình phê chuẩn hiện đang được tiến hành thuận lợi ở cả hai nước. Đại sứ Troya Suárez cho biết Ecuador dự kiến hoàn tất vào khoảng tháng 4–5, trong khi Hàn Quốc có thể hoàn tất vào khoảng tháng 7–9.

Khi hiệp định SECA có hiệu lực, cục diện thương mại giữa hai nước được dự báo sẽ thay đổi đáng kể. Tính đến năm 2024, kim ngạch thương mại song phương đạt 894 triệu USD. Hàn Quốc hiện là đối tác thương mại lớn thứ 15 của Ecuador. Ecuador chủ yếu xuất khẩu sang Hàn Quốc các mặt hàng như tôm, ca cao, chuối và hoa. Khi hiệp định có hiệu lực, xuất khẩu của Ecuador sang Hàn Quốc được dự báo sẽ tăng khoảng 27%. Về phía Hàn Quốc, thị phần trong thị trường ô tô Ecuador được kỳ vọng sẽ mở rộng. Hiện nhà cung cấp ô tô lớn nhất tại Ecuador là Trung Quốc, quốc gia đã ký Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) với nước này. Khi SECA có hiệu lực, Hyundai và Kia sẽ đứng trên cùng một vạch xuất phát, qua đó có thể gia tăng thị phần. Các doanh nghiệp điện tử và công nghệ như LG và Samsung cũng được đánh giá có nhiều cơ hội tăng trưởng. Ecuador sẽ trở thành quốc gia Nam Mỹ thứ tư ký hiệp định hợp tác kinh tế với Hàn Quốc, sau Chile, Peru và Colombia.

Tác động của SECA không chỉ dừng ở thương mại mà còn mở rộng sang lĩnh vực năng lượng. Ecuador hiện phụ thuộc vào thủy điện cho hơn 80% sản lượng điện. Dù thân thiện với môi trường, nguồn điện này đang trở nên kém ổn định do lượng mưa biến động mạnh dưới tác động của biến đổi khí hậu. Đại sứ cho biết các cuộc trao đổi với Hàn Quốc về việc đưa công nghệ điện hạt nhân vào Ecuador đã bắt đầu, đồng thời một nhà máy điện gió có sự tham gia của doanh nghiệp Hàn Quốc hiện đang vận hành tại quần đảo Galápagos. Ông cũng tiết lộ Ecuador đang đàm phán với các doanh nghiệp Hàn Quốc để xây dựng các nhà máy điện mặt trời và nhà máy phát điện từ đốt rác tại Quito và Guayaquil. Đại sứ nhấn mạnh Ecuador rất giàu tài nguyên khoáng sản như vàng và đồng, đồng thời bày tỏ mong muốn các doanh nghiệp Hàn Quốc tham gia nhiều hơn vào lĩnh vực này. 

Mối duyên giữa hai nước đã bắt nguồn từ trước khi xuất khẩu ô tô. Trong Chiến tranh Triều Tiên, Ecuador – khi đó là ủy viên không thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc – đã bỏ phiếu ủng hộ nghị quyết ủng hộ Hàn Quốc và gửi 500 tấn lương thực cùng thuốc men tới nước này. Đại sứ Troya Suárez nhắc lại: “Đó chính là điểm khởi đầu cho tình hữu nghị giữa hai quốc gia.” Hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức vào năm 1962, và 14 năm sau, Ecuador trở thành thị trường nước ngoài đầu tiên nhập khẩu ô tô của Hàn Quốc.

Nói đến đây, Đại sứ đứng dậy lấy một mô hình thu nhỏ của chiếc Hyundai Pony để giới thiệu. Ông cho biết Hyundai Motor từng cử người tới Ecuador nhân dịp kỷ niệm 20 năm xuất khẩu để tìm một chiếc xe vẫn còn đang lưu hành và đưa về trưng bày tại bảo tàng. Ông coi mô hình này là biểu tượng cho sự giao lưu giữa hai quốc gia. Chiếc Pony được sử dụng làm taxi trong 20 năm, đã chạy 1.5 triệu km ở Ecuador, hiện đang được trưng bày ở Phòng Di sản, Nhà máy tại Ulsan của Hyundai Motor.

Đôi khi văn hóa còn đến trước cả kinh tế. Đại sứ nhắc đến một ca sĩ người Mỹ gốc Hàn được biết đến với nghệ danh “Jinsop”. Ông nói: “Vào thập niên 1970, ông ấy đạt thành công lớn khi liên tục đứng trong nhóm đầu của các bảng xếp hạng nhạc pop tại Ecuador, sau đó kết hôn với một phụ nữ Ecuador và nhập quốc tịch nước này. Khi đó tôi còn nhỏ, nhưng nhớ rằng ông ấy rất nổi tiếng.” Như vậy, từ nhiều thập niên trước khi thuật ngữ K-pop ra đời, một người Hàn Quốc đã hiện diện ở trung tâm của nền âm nhạc đại chúng Ecuador.

Trong kỳ nghỉ Giáng sinh năm ngoái khi trở về nước, Đại sứ Troya Suárez đã trực tiếp chứng kiến những thay đổi tại Ecuador. Tại các trung tâm mua sắm lớn ở Quito, nhiều nhà hàng Hàn Quốc và cửa hàng mỹ phẩm Hàn Quốc đã xuất hiện, các siêu thị thì bày bán kimchi và mì ăn liền Hàn Quốc. Tại các cuộc thi K-pop, những cô gái tuổi teen Ecuador biểu diễn vũ đạo và ca khúc của các nhóm nhạc nữ Hàn Quốc. Ông nói: “Văn hóa luôn có sức mạnh. Thể thao, âm nhạc và du lịch đều gắn kết với nhau, và theo cách đó chúng ta hiểu nhau hơn.”

Nhằm mở rộng giao lưu du lịch, các hoạt động kết nối giữa các công ty lữ hành của hai nước đang được triển khai. Theo Đại sứ, Ecuador mà ông muốn giới thiệu tới người Hàn Quốc là “một quốc gia có bốn môi trường tự nhiên hoàn toàn khác biệt – quần đảo Galápagos, vùng núi lửa Andes, rừng rậm Amazon và bờ biển Thái Bình Dương – cùng tồn tại trong một đất nước, đồng thời nằm trong top 5 quốc gia có mức độ đa dạng sinh học cao nhất thế giới.”

Năm tới, hai nước sẽ kỷ niệm 65 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Khi được hỏi muốn đánh dấu cột mốc này như thế nào, Đại sứ Troya Suárez đã suy nghĩ một lúc rồi trả lời: “Tôi hy vọng SECA sẽ được phê chuẩn ở cả hai nước và Tổng thống hoặc Thủ tướng Hàn Quốc sẽ có chuyến thăm Ecuador.”

Ở phần cuối cuộc phỏng vấn, Đại sứ đã tươi cười nhắc đến ẩm thực. Ông cho biết món ceviche làm từ tôm Ecuador hóa ra lại rất hợp với kimchi và bia Hàn Quốc, đồng thời bày tỏ mong muốn “một ngày nào đó Seoul sẽ có nhà hàng Ecuador.” Ông nói thêm: “Cánh cửa Đại sứ quán luôn rộng mở. Chúng tôi luôn hoan nghênh mọi hoạt động giới thiệu Ecuador tới những người bạn Hàn Quốc.”

kimhyelin211@korea.kr